İran Suriyanı nəzarətdə saxlamaqla, bölgədəki nüfuzunu artırmağa və ölkələri təhdid etməyə çalışırdı

“2011-ci ildə Orta Şərqdə başlayan “Ərəb baharı” adlandırdığımız etirazlar bir sıra ölkələrdə, o cümlədən Suriyada başladı. Həmin vaxt Bəşər Əsəd İranın, “Sipahi-i-Pasdaran" terror qruplaşmasının yardımı ilə oradakı etirazları yatırmaq üçün kütləvi qırğınlara başladı. Sivil insanları bombaladılar, onları zindanlara atdılar, bir çoxlarını işgəncə altında öldürdülər. Onların sayı 700 minə yaxındır. Bir sözlə, Suriya vətəndaşlarına qarşı çox böyük qırğınlar törədildi. Bütün bunların günahkarı İranın siyasi-ideoloji əsası olan "Sipah-i-Pasdaran" idi. Bütün baş verənlərin nəticəsində Bəşər Əsəd özünü böphranlı Suriyanın daxilində görməyə başladı. Bu böhranlı vəziyyət vətəndaş savaşı halına gəlmişdi. Bir sıra müxalif qruplar yaranmağa başlamışdı. Bu müxalif qruplar hətta Bəşər Əsədin ordusundan ayrılan qruplar hesabına yaranmışdı”.

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına Savalan Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, siyasi şərhçi, GAMAC İdarə Heyətinin üzvü Sadiq İsabəyli danışıb. Siyasi şərhçi qeyd edib ki, aradan illər keçsə də, Suriyada böhranlı vəziyyət davam edir. Milyonlarla Suriya vətəndaşı öz yaşadıqları bölgələri tərk edib, başqa ölkələrdə yaşamaq məcburiyyətində qalıb.

Sadiq İsabəyli

Siyasi şərhçi əlavə edib ki, bu prosesin aparılmasında İran rejiminin, həm ideoloji, həm də strateji maraqları var idi və İran rejimi öz maraqları əsasında Bəşar Əsədə yardım adı altında öz planlarını gerçəkləşdirməyə çalışırdı.

“Vətəndaş savaşları və yaxud o etirazlar kütləviləşəndə Əli Xomenei Qasim Süleymaniyə bildirir ki, “Sən Suriyaya getməli və Bəşər Əsəd hökümətinin yıxılmasının qarşısını almalısan. Bunun üçün maddi nə lazımdırsa, İran rejimi bunu həyata keçirəcək”. Verilən rəqəmlərə görə, İran rejimi o müddət ərzində 50 milyard dollara yaxın vəsait xərclənmişdi. Eyni zamanda İran rejimi fərqli ölkələrdən olan şiə inancında olan insanlardan ibarət terror qruplaşmasını bir şəbəkə olaraq formalaşdırdı. Livanda “Hizbullah” terror təşkilatı və İraqda “Haşdi Şabi” var idi. Suriyada əfqanlardan ibarət “Fatimuyyun” dəstəsi, pakistanlılardan ibarət “Zeynəbiyyun” dəstəsini yaratdılar. Suriyadakı daxili savaşlarda onlardan istifadə etməyə başladılar. Bu dəstələr kütləvi qırğınlar törətməklə, sivillərin yaşadıqları əraziləri bombalamaqla Bəşər Əsədə müxalif olan bütün qüvvələri neytrallaşdırıb, Bəşər Əsədə siyasi dəstək verməklə çalışırdılar ki, o hakimiyyətdə qalsın. Bu dəstəyi həyata keçirməklə İran istəyirdi ki, Suriyanı özündən asılı vəziyyətdə saxlasın. Bəşər Əsəd rejimi İranın dediyi hər şeyə boyun əyməyə məcbur idi. Elə bir vəziyyət yaranmışdı ki, həm orduda, həm də siyasi strukturda İranın sözü keçərli idi. “Hizbullah” artıq Suriyada söz sahibi idi. Belə ki, İran rejimi artıq İsrail dövlətini təhdid edə bilirdi. Həm də Suriya üzərindən Livanda “Hizbullah”ın gücləndirilməsi və onlara silahların çatdırılması həyata keçirilirdi. Yeraltı tunellər vasitəsilə silahlar “Hizbullah”a çatdırıla bilərdi”-deyən ekspert bildirib.

“İran rejimi Suriyanı nəzarət altında saxlamaqla o bölgədə öz nüfuzunu artırmağa çalışırdı. Bu, həm də ölkələrarası regional rəqabətdə çox rahat şəkildə bölgə ölkələrini - Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı, İsrail və Amerikanı da təhdid edə bilərdi. Bu da ona imkan verirdi ki, İran rejimi daxildə apardıqları siyasətlərdə Qərb dövlətləri və bölgə dövlətləri İranla hesablaşmaq məcburiyyətində qalsın. Bir tərəfdən nüvə fəaliyyətlərini gücləndirir, digər tərəfdən insan haqqlarının pozulması məsələsində çox rahat şəkildə əliaçıq davrana bilirdi. Vətəndaşlarına qarşı istədiyi kimi cəza tətbiq edə bilirdi. Digər dövlətlər bu məsələyə ehtiyatla, bəzən göz yummaqla yanaşırdı. Xüsusilə Amerika düşünürdü ki, “biz İrana qarşı basqıları artırsaq, o zaman bizim Orta Şərqdəki maraqlarımız İranın yaratdığı terror şəbəkələrinin əli ilə təhlükəyə düşə bilər”-deyə Sadiq İsabəyli əlavə edib.

İradə Cəlil, Bizimyol.info