İranda zombi vulkanı Taftan oyanıb...

...İranın cənub-şərqində elm adamları 700.000 ildən çox müddət ərzində hərəkətsiz olduğu düşünülən Taftan vulkanında aktivlik əlamətləri aşkar ediblər.

SİA-nın məlumatına görə, müşahidələrin nəticələri Geophysical Research Letters jurnalında dərc olunub.

Britaniyanın “The Daily Mail” qəzeti Taftanın yüz minlərlə illik sükunətdən sonra gözlənilmədən fəaliyyətinin aşkarlanması səbəbindən onu “zombi vulkanı” adlandırıb. Mütəxəssislər bir il ərzində su buxarı, karbon qazı, kükürd dioksidi, hidrogen sulfid və hidrogen ftorid emissiyalarını qeydə alıblar.

Mütəxəssislərin fikrincə, təkcə gündə təxminən 20 ton kükürd dioksidi buraxılırdı ki, bu da aktiv vulkanlara xas olan səviyyədir.

Alimlər qeyd edirlər ki, bu cür qazlar adətən Yer qabığının altında yerləşən maqma qızdırıldığında səthə çıxır.

Dərin təbəqələrdə təzyiq artdıqda, qazları qayadakı çatlar və ventilyasiya dəliklərindən çıxarmağa məcbur edir.

...Seysmik aktivlikdən sonra çökmə siqnallarının olmaması vulkanın zirvəsi altında davamlı təzyiq artımının mümkünlüyünü göstərir ki, bu da Taftan vulkanının təhlükəli olaraq qaldığını göstərir, - alimlər yekunlaşdırıblar.

Taftanın hündürlüyü təxminən 3940 metrdir. O, İran və Pakistan sərhəddində yerləşir və İranın ILNA xəbər agentliyinə görə, Ərəb okeanından okean qabığının Avrasiyanın kontinental qabığının altına düşməsi nəticəsində əmələ gəlib.

Bu gün ərazi kükürd bulaqları və aktiv kükürd dioksid emissiyaları ilə tanınır. Elmi təsnifata görə, təxminən 11700 il əvvəl başlayan Holosen dövründən bəri püskürməyən vulkanlar sönmüş hesab olunur.

Lakin yeni məlumatlara əsasən Taftan bu kateqoriyaya aid deyil. “Fəaliyyətini nəzərə alsaq, vulkan sönmüş deyil, yatmış hesab edilməlidir”.

Tədqiqatın baş müəllifi, vulkanoloq Pablo Qonzales qeyd edib ki, "Gələcəkdə hansısa şəkildə püskürməlidir - ya şiddətli, ya da daha sakit".

O əlavə edib ki, aktivlikdə potensial artımı aşkar etmək üçün Taftana davamlı olaraq nəzarət edilməlidir.

Əli Babayev