İranın Çindən HHM sistemləri alacağı barədə məlumatlara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır ŞƏRH

"İranın yaxın həftələrdə Çindən yüzlərlə çiyində daşınan hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemi alacağı ilə bağlı iddialar hələlik rəsmi səviyyədə təsdiqlənməyib". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov deyib.

Onun sözlərinə görə, buna görə də bu məlumatlara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır: "Beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində bu tip xəbərlər çox vaxt açıq mənbələrə, kəşfiyyat qiymətləndirmələrinə və ya anonim mənbələrə əsaslandığından, onların dəqiqliyi yalnız rəsmi təsdiqlərdən sonra tam qiymətləndirilə bilər.

Bununla yanaşı, belə bir tədarükün nəzəri baxımdan mümkünlüyünü tam istisna etmək də doğru olmaz. İran uzun illərdir ki, müdafiə imkanlarının şaxələndirilməsi, hava hücumundan müdafiə sistemlərinin gücləndirilməsi və müxtəlif tərəfdaşlarla hərbi-texniki əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Çin isə son illərdə beynəlxalq silah bazarında texnologiya ixrac edən əsas ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan iki ölkə arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq potensialı mövcuddur.

Əgər belə bir tədarük reallaşarsa, bu, ilk növbədə İranın yaxın məsafəli hava hücumundan müdafiə imkanlarını müəyyən dərəcədə gücləndirə bilər. Xüsusilə aşağı hündürlükdə uçan hədəflərə qarşı müdafiə qabiliyyətinin artırılması və bəzi taktiki boşluqların doldurulması baxımından əlavə imkanlar yarana bilər. Lakin yalnız çiyində daşınan HHM sistemlərinin alınması ölkənin ümumi hava hücumundan müdafiə arxitekturasını köklü şəkildə dəyişən amil kimi qiymətləndirilməməlidir. Müasir hava hücumundan müdafiə çoxpilləli sistemlərə, radar şəbəkələrinə, komanda-idarəetmə infrastrukturuna və müxtəlif mənzilli komplekslərin inteqrasiyasına əsaslanır.

Digər tərəfdən, belə məlumatlar regiondakı digər dövlətlər tərəfindən də diqqətlə izlənilir. Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik balansı kifayət qədər həssas olduğundan, hərbi potensialla bağlı xəbərlər regional təhlükəsizlik hesablamalarına və müdafiə planlaşdırmasına müəyyən təsir göstərə bilər. Bununla belə, bu cür iddiaların geosiyasi nəticələrini qiymətləndirərkən rəsmi açıqlamalar, faktiki tədarüklər və onların miqyası əsas meyar kimi götürülməlidir.

Nəticə etibarilə, hazırkı mərhələdə İranın Çindən 300–400 ədəd HHM sistemi alacağı barədə məlumatları təsdiqlənmiş fakt kimi deyil, açıq mənbələrdə yer alan iddia kimi dəyərləndirmək daha obyektiv yanaşmadır. Əgər gələcəkdə bu məlumatlar rəsmi şəkildə təsdiqlənərsə, həmin tədarük İranın taktiki müdafiə imkanlarını müəyyən qədər gücləndirə bilər. Lakin bunun regional hərbi balansı köklü şəkildə dəyişəcəyini söyləmək üçün mövcud məlumatlar hələ kifayət etmir.