İranın Kiyevə hədəsi Tehran həqiqətən cavab verə bilərmi?

İranın Xarici İşlər Nazirliyi Xəzər dənizində ticarət gəmisinə endirilən zərbəyə görə Ukraynanı ittiham edib və bunun "cavabsız qalmayacağını" bəyan edib. İlk baxışda bu açıqlama Tehranın Kiyevə qarşı hərbi addımlar ata biləcəyi təəssüratı yaratsa da, hadisələrin gedişi və mövcud reallıq bunun əksini göstərir.
Bizim.Media xəbər verir ki, haqqin.az-ın təhlilinə görə, İranın sərt bəyanatlarına baxmayaraq, Ukraynaya qarşı real hərbi cavab verməsi son dərəcə çətin görünür.
Xəzərdə nə baş verdi?
İyulun 25-nə keçən gecə Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti (SBU) Xəzər dənizində uzaqmənzilli pilotsuz uçuş aparatları ilə əməliyyat keçirdiyini açıqlayıb. Rəsmi Kiyev raket kateri, neft platforması və iki yük gəmisinin vurulduğunu bildirib.
 

Ukrayna tərəfinin iddiasına görə, həmin gəmilər Rusiya ilə İran arasında hərbi təyinatlı yüklərin daşınmasında istifadə olunurdu.

Bundan sonra İran XİN Ukraynanın müvəqqəti işlər vəkilini çağıraraq etiraz notası təqdim edib. Xarici işlər naziri Abbas Əraqçi isə hücumun İsrailin göstərişi ilə həyata keçirildiyini iddia edib.
Maraqlı məqam: Gəmilər kimə məxsus idi?
Analizdə diqqət çəkilən əsas məqamlardan biri odur ki, Ukraynanın vurduğunu açıqladığı Port Olya 2 və Begey gəmilərinin hər ikisi Rusiya bayrağı altında üzürdü və rus şirkətlərinə məxsus idi.
Müəllif qeyd edir ki, bu gəmiləri İran gəmisi kimi təqdim edən tərəf nə Kiyev, nə də Tehran olub.
Yalnız Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov iranlı həmkarı ilə telefon danışığında "Ana" adlı İran gəmisindən bəhs edib və onun mülki yük daşıdığını bildirib.
İran Ukraynaya raket ata bilərmi?
Nəzəri baxımdan İranın orta mənzilli raketləri Ukraynaya çata bilər.
Lakin praktikada bunun qarşısında ciddi maneələr mövcuddur:
İranın raket ehtiyatları İsraillə qarşıdurmadan sonra əhəmiyyətli dərəcədə azalıb;
ABŞ və İsrail uzun müddət İranın raket buraxılış qurğularını hədəfə alıb;
 

Ukraynaya zərbə endirmək üçün raketlər Cənubi Qafqaz və ya Rusiya hava məkanından keçməlidir ki, bu da yeni regional böhran yarada bilər;

İran hazırda Ukrayna ilə rəsmi müharibə vəziyyətində deyil.
Bu səbəbdən Tehranın birbaşa hərbi cavab verməsi real görünmür.
Tehran artıq cavabını verib?
Təhlildə vurğulanır ki, İranın faktiki cavabı hərbi deyil, diplomatik olub.
Belə ki, Abbas Əraqçi Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas və Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla telefon danışığı aparıb, həmçinin məsələni BMT Təhlükəsizlik Şurasına çıxarıb.
İranın arqumentində ziddiyyət
Yazıda İranın rəsmi mövqeyində ciddi məntiqi uyğunsuzluq olduğu da qeyd edilib.
Tehran bəyan edir ki, "İran heç vaxt Rusiya-Ukrayna müharibəsinə qarışmayıb".
Əgər bu doğrudursa, o zaman Ukraynanın iddia etdiyi kimi hərbi yüklərin daşınması faktı mövcud olmayıb.
 

Əgər həmin daşımalar həqiqətən həyata keçirilibsə, bu isə İranın müharibədə Rusiyaya dəstək verdiyini göstərir və belə olan halda logistik hədəflərə endirilən zərbələr müharibənin nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Təhlilinə əsasən, İranın sərt bəyanatları daha çox siyasi və diplomatik mesaj xarakteri daşıyır. Mövcud hərbi, siyasi və geosiyasi reallıq fonunda Tehranın Ukraynaya qarşı birbaşa hərbi cavab verməsi hazırkı mərhələdə inandırıcı görünmür.
Bizim.Media