İş yerində kamera quraşdırmaq olar? Açıqlama

Bir sıra ölkələrdə iş yerlərində müşahidə kameralarının quraşdırılması qadağandır. Bildirilir ki, çalışanın yazılı və imzalı razılığı olmadan onun izlənilməsi yolverilməz sayılır. Bu tələblər pozulduğu halda, şəxs istefa vermək və hüquqlarını məhkəmə yolu ilə müdafiə etmək səlahiyyətinə malikdir.

Azərbaycanda vəziyyət necədir?

Globalinfo.az-a danışan hüquqşünas Ellada Bayramova deyib ki, hazırda təhlükəsizliyin təmin olunması, istehsalın səmərəliliyinin artırılması və intizamın qorunması məqsədilə iş yerlərində video-müşahidə sistemlərinin quraşdırılması geniş yayılıb:

“Lakin bu praktika işçinin şəxsi həyatının toxunulmazlığı, əmək hüquqları və fərdi məlumatların qorunması baxımından ciddi hüquqi çərçivə tələb edir. Almaniya, Fransa və İsveçrədə iş yerlərində kamera müşahidəsi ya qadağandır, ya da ciddi şərtlərlə mümkündür. Azərbaycanda Konstitusiyanın 32-ci maddəyə əsasən, hər kəsin şəxsi və ailə həyatının toxunulmazlığı təmin edilir, şəxsin razılığı olmadan onun haqqında məlumat toplamaq, saxlamaq, yaymaq qadağandır. Gizli çəkiliş və müşahidə qanunsuz hesab olunur. Buna görə də işçi iş yerində olsa belə, onun davranışlarının daimi və gizli şəkildə izlənilməsi konstitusion hüquqların pozulması sayıla bilər.

Əmək Məcəlləsinin 9-cu maddəsi işçinin şəxsi ləyaqətinə hörmət edilməsini və hüquqlarının qanunsuz məhdudlaşdırılmamasını təsbit edir. 11-ci maddəyə görə isə işəgötürən işçinin şərəf və ləyaqətinə hörmət etməli, hüquqlarını pozan nəzarət üsullarından çəkinməlidir. Bu baxımdan, işçinin iş rejiminin və davranışlarının yazılı razılıq olmadan fasiləsiz kamera ilə izlənməsi əmək hüquqlarının pozulması kimi qiymətləndirilə bilər”.

Ellada Bayramova

Hüquqşünas bildirib ki, video-görüntülər hüquqi baxımdan fərdi məlumat hesab olunur:

“Fərdi məlumatlar haqqında” Qanuna əsasən, bu məlumatlar yalnız qanuni məqsədlərlə toplanmalı, şəxs əvvəlcədən məlumatlandırılmalı və razılıq verməlidir. Toplanan məlumatlar təyinatından kənar istifadə edilə bilməz. Yəni kamera müşahidəsi barədə işçi rəsmi şəkildə məlumatlandırılmalı, bu məsələ işəgötürənin əmri, daxili intizam qaydaları və ya əmək müqaviləsinə əlavə ilə rəsmiləşdirilməlidir. Kameraların harada yerləşdiyi və hansı məqsədlə istifadə olunduğu açıq göstərilməlidir.

Beynəlxalq təcrübəyə uyğun olaraq Azərbaycanda da işçinin şəxsi məkanına müdaxilə yaradan sahələrdə kamera  müşahidəsi qadağandır. Bu, şəxsi həyatın kobud pozuntusu olmaqla yanaşı, inzibati və ya cinayət məsuliyyəti də yarada bilər. Əgər kamera gizli quraşdırılıb, işçi məlumatlandırılmayıb və müşahidə təzyiq vasitəsinə çevrilibsə, işçinin Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinə əsasən, müqaviləni birtərəfli qaydada pozması mümkündür. Bu halda məhkəməyə müraciət etmək, Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə şikayət vermək, həmçinin mənəvi zərərin ödənilməsini tələb etmək olar”.

Ləman İmran
Globalinfo.az