İşin dəyəri, əmək bazarının reallığı... İşçinin işindən daha çox maaş vaxtına fokuslanmasının səbəbləri nələrdir?

Müasir əmək mühitində tez-tez rast gəlinən hallardan biri işçilərin əsas diqqətini iş məsuliyyətlərindən çox maaş ödənişi, mükafat və ödəniş gününə yönəltmələridir. Bu vəziyyət ilk baxışdan yalnız motivasiya problemi kimi görünsə də, əslində daha dərin psixoloji, idarəetmə və sosial səbəblərə əsaslanır. Bu məsələ həm işçi mədəniyyətinə, həm də rəhbərliyin idarəetmə yanaşmasına birbaşa təsir edir.

Birinci əsas səbəb əməkhaqqının işçi üçün yalnız maddi deyil, həm də sosial təhlükəsizlik anlamı daşımasıdır. Əməkhaqqı insanın yaşayışı, öhdəlikləri, ailə rifahı və psixoloji rahatlığı ilə sıx bağlı olduğundan əməkhaqqı gecikdikdə və ya qeyri-stabil olduqda işçi instinktiv olaraq məhz buna fokuslanır. Bu zaman əsas qayğı “işin keyfiyyəti” yox, “maddi təminatın davamlılığı” olur.

İkinci səbəb əməkhaqqının dəyəri ilə görülən işin dəyərinin uyğunlaşmamasıdır. Əgər işçi etdiyi işin çəkisi, məsuliyyəti və tələb olunan bacarıqları ilə aldığı maaş arasında balans görməzsə, işinə deyil, yalnız maaşına yönəlir. Başqa sözlə, özünü dəyərli hiss etməyən işçi yalnız ödənişi gözləyən mexaniki əmək qüvvəsinə çevrilir.

Üçüncü səbəb motivasiya və inkişaf mühitinin zəif olmasıdır. İşçi kollektivində karyera perspektivi, inkişaf imkanları, təlim və qiymətləndirmə sistemi yoxdursa, insan yalnız minimum öhdəliyi yerinə yetirib maaşını almağa çalışır. Belə vəziyyətdə yaradıcı düşüncə, təşəbbüskarlıq və məsuliyyət hissi zəifləyir.

Digər mühüm səbəb ədalətsiz idarəetmədir. Maaşların qeyri-bərabər bölüşdürülməsi, şəffaf olmayan qərarlar və rəhbərliyin əməkhaqqını gecikdirməsi işçilərin işə bağlılığını zəiflədir və diqqəti yalnız maddi tərəfə yönəldir.

Əməkhaqqı işçinin əsas təhlükəsizlik ehtiyacını qarşıladığı üçün onun psixoloji rahatlığını artırır və maaş mövzusu işçinin şüurunda “narahatlıq mövzusu” olmaqdan çıxır.

İşçinin maaş gününə həddindən artıq fokuslanması yalnız şəxsi problem deyil, bütün müəssisənin idarəetmə və təşkilati struktur problemi hesab edilməlidir. Əgər rəhbərlik doğru motivasiya siyasəti, stabil ödəniş sistemi və sağlam iş mühiti yaradırsa, işçi yalnız maaşa yox, işinə, nəticəyə və təşkilatın uğuruna yönəlir. Bu isə həm işçinin rifahına, həm də təşkilatın məhsuldarlığına müsbət təsir göstərir.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info