“İslam bizə görə dindir, ərəbə görə isə onun kültürüdür”

“Din və musəvilik, din və islam, bunları eyniləşdirən cəhətlər, ayıran cəhətlərdən daha azdır. Din insanın yaradılış, kollektiv həyat, ölümdən sonrakı müəmma haqqında inanc halını almış ümumi düşüncə modelidir və şüurun başlanğıc nöqtəsidir. Musəvilik, islam isə bu ümumi inanc modelinin, yəni dinin içinə dolduruluş yəhudi, ərəb mentalitetidir”.

Adalet.az xəbər verir ki, bunu yazıçı Aqşin Yenisey deyib. 

O, bildirib ki, əgər biz islamın içinə doldurulmuş ərəb mentalitetini təmizləsək ortaya çıxan şey təsəvvüf olacaq, irfan olacaq:

“Əslində, təsəvvüf, irfan din anlayışına daha uyğundur, nəinki islam. Farsların və onlardan öyrənən türklərin təsəvvüfə, irfana bu qədər aludə olmasının səbəbi də islamın tərkibindəki ərəb mentalitetindən arınmaq cəhdiydi. Çünki farsın, türkün islamdan öncəki kültürü zor-xoş qəbul etdikləri islamın içində bəslədiyi ərəb adətləriylə zidd idi.İslamın bu qədər çoxçeşidli olmasının səbəbi də yayıldığı coğrafiyada fərqli kültürlərlə toqquşması və kültürün geri çəkilməməsidir. Məsələn, İran coğrafiyasında insanlar ölülərinin məzarı başında həm Quran oxutdururlar, həm də artıq kültürün bir parçası olan zərdüştlükdən gələn ritual mirasla şam yandırırlar. Hansında daha səmimidirlər? Əlbəttə ki, kültürün ritualını həyata keçirəndə. Kültür öhdəlik deyil, həyat, düşüncə tərzidir.İslam bizə görə dindir, ərəbə görə isə onun kültürüdür. Bütün bəşər üçün göndərildiyi iddia edilən Quranın köləliyi ləğv etməməsinin, yəni köləni insanla bir tutmamasının səbəbi də ərəb kültürünə sadiqliyinin nəticəsidir. Ateist islama, musəviliyə, xristianlığa qarşı deyil, dinə qarşıdır. Ateistin islamı inkar etməsi ərəb kültürünü inkar etməsi deməkdir və bu, absurd sərsəmlikdir. Öz milli kültürünə deyil, islamın içindəki ərəb kültürünə səcdə edən adam ateisti özünə rəqib və ya düşmən kimi görməməlidir.Ateistin inkar etdiyi dinin adı yoxdur!”.

Vasif ƏLİHÜSEYN