İstanbulun minillik şahidi Dikilitaş

İstanbul, 23 sentyabr, AZƏRTAC

İstanbula səfər edən hər kəsin burada ilk ziyarət edəcəyi yerlərin siyahısının əvvəlində, şübhəsiz ki, Sultan Ahmet Meydanı dayanır. Buraya gələnlər ilk növbədə ərazidə yerləşən Sultan Ahmet Camiini, Ayasofya Məbədini ziyarət edir, tarixi geyimlərlə şəkil çəkdirməyə üstünlük verirlər. Lakin insanların əksəriyyəti şəhərin məhz bu bölgəsində yerləşən və İstanbulun minillik tarixinə şahidlik edən Dikilitaş antik abidəsindən xəbərsizdirlər. Məhz bu, qülləyəbənzər daş şəhərin ən qədim tarixi abidələri arasında ilk sırada yer alır.

İstanbulun tarixi mərkəzində, bu gün Sultanahmet meydanı kimi tanınan ərazidə ucalan Dikilitaş əsrlərin sınağından çıxaraq şəhərin keçmişini günümüzə çatdıran nadir abidələrdəndir. Buradan keçən hər kəs üçün adi daş sütun təsiri bağışlasa da, onun tarixi İstanbulun Roma və Bizans dövrlərinə qədər uzanır.

AZƏRTAC antik abidənin tarixinə nəzər salır.

Dikilitaş Misirdə hazırlanıb. Sonradan Roma imperatoru I Feodosi tərəfindən Konstantinopola gətirilərək şəhərin məşhur Hipodromunda, imperatorun zəfərlərini nümayiş etdirən mühüm abidələrdən biri kimi ucaldılıb. Türkiyənin Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin məlumatlarında da abidənin I Feodosi dövründə At meydanında yerləşdirildiyi qeyd olunur.

Bu gün abidənin ətrafında İstanbulun ən məşhur tarixi məkanları yerləşir. Lakin əsrlər əvvəl həmin ərazi şəhərin ən böyük ictimai və siyasi mərkəzlərindən biri olan Hipodrom idi. Mənbələrə görə, Hipodrom ən azı 60 min nəfəri qəbul edə bilən böyük toplantı və əyləncə məkanı olub.

Dikilitaşın aşağı hissəsində isə onun İstanbul tarixində keçdiyi yolu əks etdirən mərmər postament və relyeflər diqqəti cəlb edir. Bu təsvirlərdə imperator və saray həyatı ilə bağlı səhnələr yer alır.

Bu abidənin qarşısında dayanarkən, əslində, təkcə bir daş sütuna deyil, müxtəlif imperiyaların izlərini daşıyan şəhərin canlı tarix səhifəsinə baxırsınız. İstanbulun Bizans və Osmanlı dövrlərini geridə qoyaraq bu günə gəlib çatması kimi, Dikilitaş da minilliklər ərzində dəyişən şəhərin səssiz şahidi olaraq hələ də öz yerində dayanır.

İstanbulun rəsmi mənbələri şəhərin tarixinin müxtəlif arxeoloji tapıntılar əsasında minilliklər əvvələ getdiyini bildirir. Dikilitaş isə bu uzun tarix içərisində şəhərin bu gün də görünən ən qədim monumental izlərindən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Günel Karatepe

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

İstanbul