Just Security: Azərbaycan logistik mərkəzə çevrilir

Məqalə sözügedən bəyannamə və onun Cənubi Qafqaz, habelə regiondankənar ölkələr üçün yaratdığı imkanlar barədə məlumat xarakterlidir. Müəlliflər vurğulayırlar ki, cari ilin avqust ayının 8-də Vaşinqtonda ABŞ, Azərbaycan və Ermənistna liderlərinin imzaladıqları bəyannamə uzunmüddətli münaqişəni başa çatdıraraq, regionda iqtisadi inkişaf istiqamətində yeni mərhələ açıb. Bu baxımdan "Tramp yolu" (TRIPP) layihəsinin əhəmiyyəti xüsusən diqqətə çatdırılır. Məqalə təsdiqləyir ki, gələcəkdə layihənin həyata keçirilməsi fonunda Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas tranzit qovşağına çevriləcək:
"Bu o deməkdir ki, Bakı Avropa-Xəzər dənizi-Mərkəzi Asiya xəttində özünün iqtisadi-ticari və logistik mərkəz rolunu daha da gücləndirəcək".
Mətndə "Tramp yolu" layihəsinin regiona yalnız iqtisadi fayda yox, eyni zamanda, ictimai-siyasi mənada töhfə verəcəyi də vurğulanır. Bildirilir ki, təşəbbüs regional qonşular arasında dinc yaşayışı vacib sayır, tərəfləri bu istiqamətdə çalışmağa çağırır:
"Ermənistanla sərhədlərin tədricən açılması və tranzitə icazə verilməsi Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülhə təkan verir. Bu, əlbəttə, həmçinin Azərbaycanın regional iqtisadi potensiala töhfəsidir".
Paşinyan: "Yük axınları yenidən bölüşdürülür"
Bu məqamda xatırladaq ki, Prezident İlham Əliyev Ermənistana yüklərin tranzitinə qoyulan bütün məhdudiyyətlərin aradan qaldırıldığını açıqlayıb. Noyabrın 5-də Rusiyadan yollanan taxıl yüklü qatar Azərbaycan və Gürcüstanın ərazilərindən keçməklə Ermənistana çatıb. Bu, 35 ildən bəri Rusiyadan Ermənistana göndərilmiş ilk yük qatarıdır. Rusiya Nəqliyyat Nazirliyinin məlumatına əsasən, 2026-cı ilin yanvar ayının sonunadək Ermənistana bu şəkildə 132 vaqon taxıl çatdırılacaq.
Məqalənin müəllifləri diqqətə çatdırırlar ki, layihə təkcə Cənubi Qafqaz ölkələrinə yox, eyni zamanda, ABŞ və Türkiyəyə də fayda gətirəcək:
"TRIPP" sayəsində Türkiyə ilə Xəzər dənizi regionu arasında Cənubi Qafqazdan keçməklə ikinci quru yolu meydana gələcək. Vaşinqton isə bu təşəbbüs çərçivəsində infrastruktur və texnologiya layihələrinə investisiya qoymaq imkanı qazanır. Bu həm də "TRIPP"ə strateji dəstək deməkdir".

(Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan, Ağ Ev, 8 avqust 2025-ci il)
Xatırladaq ki, avqustun 8-də Vaşinqtonda Azərbaycan, Ermənistan və ABŞ liderləri münaqişənin sülh yolu ilə həllinə, Bakı ilə İrəvan arasında nəqliyyat dəhlizinin yaradılmasına dair birgə bəyannamə imzalayıblar. İmzalama mərasimində Donald Tramp Zəngəzur dəhlizindən də danışaraq, ABŞ-nin Ermənistanla 99 illik müqavilə imzaladığını, bu müqavilənin daha 99 il uzadılacağını, dəhlizin "Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu" ("Tramp yolu" / TRIPP) adlanacağını bildirib.
Öz növbəsində, Prezident İlham Əliyev Ağ Evdə birgə mətbuata bəyanatda söyləyib ki, sözügedən təşəbbüs çoxsaylı ölkələr üçün bağlantı imkanları yaradacaq:
"Bu, həqiqətən, tarixi gündür. Qafqazda sülhü bərqərar edirik. Bu fürsət təkcə bizim regionla məhdudlaşmayacaq. Prezident Donald Trampın da düzgün qeyd etdiyi kimi, "Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu" yeni bağlantı əlaqələri yaradacaq, sədləri aradan qaldıracaq və sərmayələr, firavanlıq, sabitlik sayəsində çoxsaylı ölkələr üçün bağlantı imkanları yaradacaq".
Eyni zamanda, Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan da avqustun 15-də ABŞ-nin "Fox News" telekanalına müsahibəsində, eləcə də sonrakı çıxışlarında layihə haqqında danışıb. Onun sözlərinə görə, imzalanmış saziş və bəyannamədə bütün tərəflər üçün, o cümlədən İran və Rusiya üçün nəzərəçarpan real faydalar var. Eyni zamanda, İran Prezidenti Məsud Pezeşkiyanın avqustun 19-da İrəvana səfəri əsnasında da bu məsələyə toxunulub. O bu layihələri müsbət qiymətləndirib.
Firudin Həmidli
AzVision.az