Icma.az
close
up
RU
Kartla ödəniş edəndə niyə daha çox pul xərcləyirik? “Cashless effect”in təsiri

Kartla ödəniş edəndə niyə daha çox pul xərcləyirik? “Cashless effect”in təsiri

Yeniavaz saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.


Son illərdə nağdsız ödənişlərin artması ilə birlikdə yeni bir psixoloji anlayış da gündəmə gəlib – “cashless effect”, yəni nağdsız effekt. Bu termin insanın kartla və ya rəqəmsal üsulla pul xərclədikdə daha az tərəddüd etməsi və büdcə üzərində nəzarətin zəifləməsi ilə bağlıdır.
Mütəxəssislərin fikrincə, fiziki pul xərcləmək insan beynində real “itki hissi” yaradır. Lakin kartla və ya mobil cihaz vasitəsilə ödəniş edildikdə, bu hiss zəifləyir. Beləliklə, insanlar rahatlıqla və düşünmədən alış-veriş edirlər.
Aparılan araşdırmalar göstərir ki, nağdsız ödəniş edən insanlar, nağd pul istifadə edənlərə nisbətən 30-50 faiz daha çox xərc çəkirlər. Kart və tətbiq vasitəsilə ödənişlər zamanı məhsulun real dəyəri daha az hiss olunur. Nağd pulla müqayisədə kartla ödəniş zamanı psixoloji məsafə yaranır – insan konkret nə qədər xərclədiyini dərhal qavramır.
İqtisadçılar bildirirlər ki, “cashless effect” xüsusilə impulsiv alış-verişlərin artmasına səbəb olur. Yəni planlaşdırılmamış, anidən verilən qərarlarla alınan məhsulların sayı artır. Bu isə şəxsi maliyyə planlamasını çətinləşdirə bilər.
Marketdə eyni məhsula kartla 20 manat ödəmək insana “asandır”, amma nağd şəkildə eyni məbləği vermək daha “ağrılı” hiss oluna bilər. Mobil tətbiqlərdə alış-veriş bir kliklə tamamlandığı üçün insan nə qədər pul xərclədiyini dərhal hiss etmir. Büdcəsini yalnız kart balansı ilə idarə edənlər, bəzən ayın ortasında artıq vəsaitin bitdiyini fərq etmirlər.
Maliyyə üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, bu effektdən qorunmaq üçün aşağıdakı addımlar faydalıdır:
Gündəlik və ya həftəlik alış-veriş limitləri təyin edin;
Kart balansınızı mütəmadi izləyin;
Rəqəmsal ödəniş etdikdə sanki nağd pul xərcləyirmişsiniz kimi davranın;
İmpulsiv alışlardan əvvəl 5-10 dəqiqə düşünün.
Nağdsız ödənişlər həyatımızı xeyli asanlaşdırsa da, onun psixoloji təsiri də unudulmamalıdır. “Cashless effect” insanları daha rahat pul xərcləməyə yönəldir, bu isə gələcəkdə büdcə problemlərinə səbəb ola bilər. Maliyyə savadlılığının artırılması və xərclərə şüurlu yanaşma bu effekti minimuma endirə bilər.
Murad Məmmədov
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:489
embedMənbə:https://yeniavaz.com
archiveBu xəbər 04 May 2025 20:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri