Kilsə cinayətləri: Cadugər ovu, cəza alətləri

Məlum olduğu kimi orta əsrlərdə, həm Şərqdə, həm də Qərbdə dini cəhalət hökm sürürdü. Bu dövrdə minlərlə  insan, xüsusilə qadınlar, ən kiçik fərqliliklərinə görə cadugərlikdə ittiham olunaraq işgəncələrə məruz qalır,  ağır üsullarla edam edilirdilər. Bir vaxtlar katolik kilsəsi işgəncə evlərinə çevrilmişdi. Bu gün Avropa və Rusiya muzeylərində inkvizisiya dövrünün cəza alətləri nümayiş etdirilməkdədi.

Əgər siz orta əsrlərin xristian Avropasında yaşasaydınız, qeyri-adi göz rənginizə, bədəninizdəki xala, üz qırışlarının sayına və ya digər fərqli fizionomiyanıza görə cadugərlikdə şübhəli bilinərdiniz.
“Cadugərlik əlamətləri” insanları kilsə məhkəməsinin qorxunc cəzalarına, oradan da birbaşa edama aparırdı.  Üzləşdikləri problemlərin elmi izahını bilməyən kilsə yoluxucu xəstəliklərə, mal-qaranın tələf olmasına, zəlzələ, su daşqını kimi hadisələrə görə “şeytanla iş birliyi quran” ifritə axtarırdılar. Burada əsasən, bitkilərlə insanları müalicə edən təbiblər, alimlər, tənha qadınlar, hər hansı səbəbdən kilsə ayinlərinə qatıla bilməyənlər adamlar hədəfə alınırdı.

Bəs, təqsirləndirilən şəxsin cadugər olub-olmamasını necə ayırd edirdilər? Əsl dəhşət elə, inkvizisiya dövrünün əvvəlindən, “isbatlama” prosesinin icrası zamanı başlayırdı. Kilsə tərəfindən ittiham edilən bu şəxslər təbii ki, cadugər olduqlarını etiraf etmirdilər. Odur ki, “günahını” etiraf etməsi üçün kilsələrdə onlara ağlasığmaz işgəncələr verilirdi. Bu qeyri-insani üsullardan biri də su işgəncəsi idi.

Xristianlıqda su müqəddəs sayılır. Ona görə kilsə cəlladları düşünürdülər ki, su günahkar cadugəri, yəni “ruhunu şeytana satmış” şəxsi qəbul etməməlidir.
Kilsənin qərarı ilə “günahkarlar” boğulana qədər suda saxlanılırdı. Əgər insan suda boğulardısa, o zaman günahsız olduğu barədə bəraət alırdı. Əgər suda batmayıb üzə çıxardısa, bu o demək idi ki, həmin adamın  şeytanla əlaqəsi var. Bu cür qərarın absurd olması ondan ibarət idi ki, şübhəli bilinən şəxs hər iki halda öldürülürdü.
Sınağa çəkilən şəxs ya suda boğulur, ya da sudan salamat çıxarsa tonqalda yandırılırdı.

Tarix göstərir ki, katolik kilsəsi “su sınağını” cadugər ovundan əvvəl də tətbiq edirmiş. XI-XII əsrlərdə zina və qətl kimi cinayətləri etiraf etdirmək üçün suda boğma cəzası da geniş yayılıbmış.
Sonralar bəzi din xadimləri su ilə cəzalandırmanın Bibliya mətnlərində qeyd edilmədiyini əsas gətirərək bu işgəncə növünə qarşı çıxmışlar. Lakin katolik kilsələri XIII əsrdə su işgəncəsini dayandırsa da bir neçə əsrdən sonra yenidən tətbiq etməyə başladılar.

Su sınağının ilahi əmr olduğuna inanan ən məşhur sima isə İngiltərə kralı I Yakov idi. O, bütün uğursuzluqlarını kənardan təsir edən “cadugərlər”lə əlaqələndirməyə başladı.

Kralın cadugərlik barədə yazdığı kitab o dövrdə yayğın olan  mövhumatı daha da gücləndirdi.
Katolik kilsəsi 1612-ci ildə cadugər olduğuna inandığı Artur Bill adlı şəxsi gölə atmaqla cəzalandırır. Ancaq Artur üzərək sudan çıxır və onun şeytanla əlaqəsi olduğunu iddia edənlərə and içərək söyləyir ki, ona şeytan yox, tanrı kömək elədi. Onun sözləri müəyyən tərəddüdlər yaratsa da kilsə rəhbərliyi kralın kitabını əsas gətirərək Arturu edam etdirir. Lakin bu hadisədən sonra “su sınağı”na şübhələr yaranır və getdikcə qüvvədən düşməyə başlayır.

Zaman keçdikcə cadugərliyə inam azalır və cəza sınaqları  öz formasını dəyişir. Bəzi Avropa ölkələrində isə kilsə su işgəncəsini daha qəddar üsulla əvəz edir. Belə ki, kilsələr şübhəli bildiyi insanları odda yandırmağı, yaxud yağda qaynatmağı uzun müddət qüvvədə saxlamışlar.  

XVIII əsrin sonlarında kilsə məhkəmələri suda boğmağı təqsirləndirilən şəxsin qətlə yetirilməsi kimi qiymətləndirdilər. Lakin bu edamlara görə yüzillər boyu minlərlə günahsız insanı vəhşicəsinə qətlə yetirən kilsə xadimlərinə heç bir cəza verilməmişdir.