Kişilərin kişilik dünyası

19 Noyabr Beynəlxalq Kişilər Günüdür

Təqvim bizə belə bir gün olduğunu da xatırladır: noyabrın 19-u Beynəlxalq Kişilər Günüdür. Onu ilk dəfə 1999-cu ildə Trinidad və Tobaqo adasında (Karib dənizi adaları) qeyd etməyə başlayıblar. Daha sonra Avstraliya, Karib dənizi ölkələri, Şimali Amerika, Asiya, Avropa və Afrika ölkələri də bu hərəkata qoşulub və indi dünyanın 60-dan çox ölkəsi bu günü qeyd edir.

Bu günün qeyd olunmasında məqsəd kişilərin sağlamlıq məsələlərinə köklənmək, genderlərarası münasibəti təkmilləşdirmək, müsbət kişi rolu modelini vurğulamaqdır. Bu, kişilərə qarşı olan ayrı-seçkiliyi nəzərə çatdırmaq və onların cəmiyyət, ailə, evlilik və uşaqların tərbiyəsindəki töhfələrini və nailiyyətlərini qeyd etmək üçün bir təşəbbüsdür. Məqsəd insani dəyərləri önə çəkməkdir.

Kişidi bu! Bu sözü ilk dəfə nə vaxt eşitmişik? Ağlımızın kəsməyən vaxtı gözümüzü həyət darvazasının qapısına zilləyib atamızın içəri daxil olanda üstünə yüyürəndəmi? O da əyilib üzümüzdən öpüb sonra başının üstünə qaldırıb “kişi qırığı” deyəndəmi? Yoxsa babamız saçımızı sığallayıb başı üzərində qaldırandamı? Nə vaxt bu sözü eşitmişiksə, qürrələnmişik, başımızı dik, qəddimizi şax tutmuşuq, ürəyimiz təpərlənib.

İllər keçib, zaman ötüb və böyüdükcə bu sözün məsuliyyətini, yükünü, ağırlığını hiss etdikcə, ata-babalarımızın niyə bizi bu sözlə oxşadığını anlamağa, başa düşməyə başlamışıq.

El arasında “hər başı papaqlıya kişi deməzlər” ifadəsi var. Doğrudan belədir. Papaq qoyan da, kişilikdən dəm vuran da, özünü kişi hesab edən də çoxdur. Amma hanı bu dəyəri ata-babalarımız kimi yaşadanlar?

Ot kökü üstündə bitər binadan,
Hər pələng pişiyə oxşamır axı?
Kişi də doğulur çoxu anadan,
Ömrünü kişi tək yaşamır axı?

...Bir dəfə Mircəfər Bağırova deyiblər ki, Ağdam rayonuna katib qoymaq lazımdır. Deyib ki, gedin qoyun də, bundan asan nə var? Soruşublar ki, axı kimi qoyaq? Deyib ki, Ağdamda Məşədi Abbasın tikdirdiyi mədəniyyət evi var. Hər gün onun qarşısında on-on beş nəfər başı papaqlı kişi dayanıb söhbət edir. Onların hansı birinin qolundan tutsaz, bu işin öhdəsindən məharətlə gələr.

Olubmu, olmayıbmı, həqiqətdirmi, uydurmadırmı, demək çətindir. Amma köhnə kişilər belə idilər. İndi söz düşəndə deyirlər ki, hanı o kişilər, yaxşı atlara minib getdilər.

Amma yox, getməyib o kişilər. Bu gün də bizim kəndlərdə, rayonlarda, şəhərlərdə, ətrafımızda kifayət qədər belə kişilər var, həmin o köhnə kişilərin ləyaqətli övladları, nəvə-nəticələri var. Əgər belə olmasaydı, onda o kişilərin vətən, yurd, torpaq təəssübü çəkən övladları 2016-cı ilin dördgünlük Aprel döyüşlərində düşmənin dizini yerə gətirməzdilər. Əgər belə olmasaydı, Vətən müharibəsində silaha sarılan oğlanlar “dəmir yumruq” ətrafında birləşərək el-oba qarşısında verdikləri kişi sözünə belə rəşadət və sücaətlə əməl etməzdilər. Oğullar onda kişi kimi döyüşdülər, ölümün üstünə kişi kimi getdilər, düşməni kişi kimi məğlub etdilər, kişi kimi qalib gəldilər və kişi kimi də ölümsüzlük qazandılar.

Kişilər var idi, köçüb getdilər,
Onların məzarı indi and yeri.
Kişilər var idi, keçib getdilər
Qaldı qanımızda kişilikləri.

Sonda bildirək ki, Beynəlxalq Qadınlar Gününün qeyd olunduğunu söyləyənlər qoy Kişilər Gününün də varlığından xəbər tutsunlar. Amma qədəh-qədəhə tutuşdurmaqla yox, xeyirxah, xoş, savab əməllərlə, kişi kimi görülən işlə! Yaxşı kişilərin azlığından, hətta qəhətə çəkildiyindən çox gileylənirik, amma məqam gələndə kişi kimi hərəkət edən, kişilik nümayiş etdirənlər də var axı...

Mərd namərd önündə əsməz deyiblər,
Meydanda təklənib yalqız qalanda.
Kişi yıxdığını kəsməz deyiblər,
Yıxılan özü də kişi olanda.

Köhnə kişilərdən, kişilikdən, kişi ləyaqətindən çox danışmaq olar. Amma danışmaqdansa bunu göstərmək, nümayiş etdirmək lazımdır. Bəlkə, elə Kişilər Günündən başlayaraq...

Süleyman QARADAĞLI