Klassik jurnalistikanın dəyəri və nüfuzu daim qorunacaq Şahbaz Musayev

Bu gün Azərbaycan milli mətbuatının yaranmasından 150 il keçir.

Bu münasibətlə professor Şahbaz Musayev Metbuat.az-a əvvəlki jurnalistlər ilə bugünki jurnalistlər arasındakı fərqlərdən, qəzet və jurnallara olan maraqdan bəhs edib:

"Dünyada peşəkar jurnalistikanın yaşı 400 ildən bir qədər çoxdur. İlk yazılı mətbuat orqanlarında çalışan jurnalistlərin də tarixi təxminən bu qədərdir. Azərbaycanda isə milli jurnalistikanın yaşı 150 ildir. Biz bu gün “Əkinçi” qəzetinin nəşrindən başlanan milli mətbuatımızın 150 illiyini qeyd edirik.

Jurnalistikanın tarixi nə qədər qədim olsa da, onun əsas funksiyaları və təməl prinsipləri zamanla dəyişməyib. Zaman keçdikcə yalnız medianın yeni formaları yaranıb. Əvvəllər qəzet və jurnal kimi yazılı mətbuat ön planda idisə, sonrakı dövrlərdə elektron media – radio, televiziya və ən nəhayət, internet jurnalistikası meydana gəlib. Bu isə jurnalistikanın yeni sahələrinin – radiojurnalistika, televiziya jurnalistikası və onlayn media üzrə ixtisaslaşmış jurnalistlərin formalaşmasına səbəb olub.

Əgər 150 il əvvəl jurnalistlər əsasən həftəlik və ya aylıq yazılarla kifayətlənirdilərsə, bu gün jurnalistlər – xüsusilə xəbər jurnalistləri – saniyələrlə yarışır, hər an yeni xəbər çatdırmağa çalışırlar. Müasir jurnalistika operativlik tələb edir".

O qeyd edib ki, digər mühüm fərqlərdən biri də ixtisaslaşmadır.

"Əvvəllər universal jurnalistlər – yəni hər sahədən yazan şəxslər mövcud idisə, bu gün jurnalistlər daha çox konkret sahələr üzrə – məsələn, idman, siyasət, iqtisadiyyat, mədəniyyət və s. üzrə ixtisaslaşırlar. Hətta bu sahələrin öz daxilində də fərqləşmə (differensiasiya) gedir. Bundan əlavə, müasir jurnalistlər ən son texnoloji vasitələrdən – mobil telefonlar, peşəkar kamera və mikrofonlardan, sosial media platformalarından istifadə edirlər ki, bu da onların fəaliyyətini daha səmərəli və çevik edir.

Şübhəsiz ki, internetin yayılması bir çox sahələr kimi, media sektorunu da ciddi şəkildə dəyişib. Yazılı KİV – qəzet və jurnallar əvvəlki mövqelərini qismən itiriblər. Artıq daha çox oxucu elektron mediaya üstünlük verir. Bu tendensiya Azərbaycanda da özünü göstərir.

Lakin bu, qəzet və jurnalların tamamilə sıradan çıxacağı anlamına gəlmir. Məsələn, texnologiya sahəsində qabaqcıl ölkələrdən biri olan Yaponiyada hələ də yazılı mətbuata böyük maraq var. “Asahi Shimbun” qəzetinin tirajı yeddi milyondan çoxdur. Almaniyada isə “Bild” qəzeti və “Der Spiegel” jurnalı hələ də milyonlarla oxucu tərəfindən izlənir.

Bütün bunlar göstərir ki, yazılı mətbuat hələ də yaşayır və yaşayacaq. Kulturoloqlar arasında belə bir müzakirə mövcuddur: “Görəsən, ənənəvi jurnalistika internet jurnalistikasına uduzacaqmı?” Mən hesab edirəm ki, bu sualın cavabı “xeyr”dir. Çünki klassik mətbuatın özünəməxsus oxucu auditoriyası var və bu maraq zamanla yox olmayacaq.

Əlbəttə, bu mövzu geniş müzakirə tələb edir, lakin qısaca desək, qəzet və jurnallar bu gün də aktualdır, sabah da olacaq. Klassik jurnalistikanın dəyəri və nüfuzu daim qorunacaq".

Ülkər Cəlilzadə