Köç zamanıdır: baxsaq, durnaları görə bilərik...

Bu aralar durnaların köç zamanıdır. Bəlkə də başımızı yuxarı qaldırıb göyə bir nəzər salsaq, durnaları görə bilərik… Nə üçün yadımızdan çıxıb onlar? Bəli, çıxıb, həm də lap çoxdan. Bəlkə elə buna görə durnalar köçüb, nə istidə gəlir, nə soyuq düşməmiş gedir, bəlkə də özlərinə başqa bir məkan seçiblər...

Vaxt vardı ki, durnalar gəlirdi, payıza qalmış gedirdi. O zamanlar bizim başımız yuxarıya qalxa bilirdi, durnaları da görürdük. Uzun illərdir, adət-ənənələrimizi arxada qoya-qoya bir yolçuluğa çıxmışıq. Bu yolçuluqda elə ki, başımız sosial şəbəkələrin içərisinə pərçim oldu, ta nə o başlar yuxarı qalxdı, nə də “durnaları gördüm”,- deyən oldu.

İndi biz ancaq yaşamaq üçün yeyir, ayaq üstündə dayanmaq üçün bir neçə saat yatır və səhərdən-axşama kompüter qarşısında çalışır, saatlarla televizor önündə heç özümüzün də olmayan serialları izləyirik. Hansı ki, seriallarına tamaşa etdiyimiz ölkələrin bir vətəndaşı belə bizim bir filmimizin, serialımızın adını bilmir. Smartfon telefonlar əlimizdə sosial şəbəkələrdə gəzir, hələ üstəlik ağsaqqal-ağbirçəyimizi söhbətə tutub lağlağılıq edir, bunu çəkir, Tik-toka yerləşdirir, “like” axtarışına çıxırıq. Körpə, gül kimi övladlarımızın hərəkətini, yeməsini, yatmasını, rəqsini çəkib insanlara göstərməkdən həzz alırıq.

Hələ canlı açıb özünəbənzər “kütləsi” ilə saatlarla məntiqsiz söhbətlər edən insanları demirəm. Hələ bədəninin müəyyən yerlərini bu şəbəkələrdə insanlara göstərənləri, onların tənqidinə gözünü yumub, tərifinə gözlərini dörd açanları demirəm. Toyda-düyündə “arxalı” qadınların kollektiv rəqsinə tamaşaya yığışanları demirəm.

Yediyini-içdiyini-süfrəsini, nə geyindiyini, necə makiyaj etdiyini, yataq otağından “reportajları” insanlara təqdim edənlər də var. Mağazaların satdığı iç geyimləri geyinib utanmadan milyonlarla insana reklam edənlər var. İtinə, pişiyinə ad günü keçirib tort kəsənlər, onlara özü ağılda tanışlarının aldığı hədiyyələri bizə göstərənlər də var. “Sevgilisinin” hədiyyə etdiyi maşını, bahalı hədiyyələri bu platformalarda gənc oğlan və qızlara təqdim edib onların beyninə mental dəyərlərimizə naməlum olan toxum səpənlər var.

Deyir, dərdli danışqan olar. Günlərlə danışsaq da, bitən deyil bu kimi söhbətlər. Elə buna görə də durnalara qayıdım. Hə, ay durnalar, gözə dəymirsiniz. Ya dediyim kimi, başımızı yuxarı qaldıra bilmirik, bu səbəbdən sizi də görə bilmirik. Ya da sizlərin də bir dərd-səriniz var. Azalmısınız, yoxa çıxmısınız, dəstə başlaya bilmirsiniz.

Azalmayıb, nə edəsiniz? Nəsliniz kəsilməsin, nə etsin? Axı insanla bir təbiətdə yaşayırsınız. Hər gün yaşadığı heyrətamiz təbiəti heyrət ediləcək qədər məhv edən insan. Piknik etdiyi hər yeri xarabalığa çevirən, ağacların qol-budağını kəsən, yaşıllıqları ayaqlayan, əlinə keçəni təbiətin başına çırpan, gəlir, qazanc əldə etmək üçün havanı zərərli qazlarla çirkləndirən, təbiətin qoynunda yaşamalı olan heyvanları anasının qucağından alıb dörd divarın arasına həbs edən, onların həyatını əlindən alan insanlar. Külli gəlir üçün heyvanların xəz dərilərini diri ikən boğazından çıxarıb özünə paltar edən insan. Ağacları kəsib mebel biznesi ilə məşğul olan, milyoner insan. Bir sözlə, təbiətin hansı tərəfinə gedirsə, orada özündən sonra “izini” qoyan insan...

Görəsən heç bircə dəfə düşünür ki, axı təbiətdə çoxsaylı heyvan, quş, həşərat yaşayır, mən onlara nə üçün bu divanı tuturam? Bircə dəfə narahat olur ki, axı təbiətin bizə verdiyi qarşısında ona nə qaytarırıq? Bircə dəfə xəyalından keçirir ki, axı bu canlı təbiəti əllərimizlə məhv edirik: suyunu, ağacını, yaşıllığını, daşını, torpağını, hər şeyini...

Bütün bunları həyatında bircə dəfə başını telefondan qaldırıb ətrafa baxan, serialların bir bölümünü ixtisara salmaqla televizordan gözünü çəkib təbiətə nəzər salan, sosial şəbəkələrdən bir neçə dəqiqə ayrıla bilib səmada durnaları axtaran hər kəs aydın görə bilər. Görə bilər ki, artıq durnalar neçə illərdir, görünmür, gözə dəymir. Axı illər öncə biz onları qarşılayıb, yola salırdıq. Durna qatarı gözdən itənədək izləyir, bu füsunkar görünüşü yaddaşımıza köçürüb estetik ehtiyacımızı ödəyirdik.

Nə qədər ki, başımız aşağıya enib, deməli, görməli olacaqlarımızı görməyəcək, görmədikcə də durna qatarını da gözdən uzaq edəcəyik. Çünki baş aşağı olanda insan heç öz yaxın ətrafında olanı görmür, haradan da qala sizi görə, DURNALAR.

Bilirəm ki, siz öz nizamınızdasınız: gəlirsiniz, gedirsiniz. Sizi görməyənlər, başını yuxarı qaldırıb,

Bir saat havada qanad saxlayın,
Nizam ilə gedən qoşa durnalar!
Qatarlaşıb nə diyardan gəlirsiz,
Qaqqıldaşa-qaqqıldaşa, durnalar? –

deməyənlər, “qatarlaşıb haralara gedirsiniz?”,- soruşmayanlar bu gözəl mənzərəni itirir, sizə nə var ki…

Mətanət Məmmədova