Köhnə smartfonların mikro məlumat mərkəzinə çevrilməsi ekoloji və iqtisadi davamlılığa töhfə verir ARAŞDIRMA

Bakı, 9 iyun, AZƏRTAC

Estoniyanın Tartu Universitetinin Kompüter Elmləri İnstitutunun tədqiqatçıları elektron tullantıların azaldılması və davamlı məlumat emalı sahəsində mühüm təşəbbüslə çıxış ediblər.

AZƏRTAC “Science Daily” nəşrinə istinadla xəbər verir ki, tədqiqatçılar köhnəlmiş smartfonların istifadəsini yenidən nəzərdən keçirərək, onları aşağı xərcli və ekoloji cəhətdən davamlı mikro məlumat mərkəzlərinə çevirməyi təklif edirlər.

Hər il dünyada 1,2 milyarddan artıq smartfon istehsal olunur. Bu, yalnız enerji və təbii resursların kütləvi şəkildə sərf olunmasına səbəb olmur, eyni zamanda, atmosferə böyük miqdarda karbon emissiyası da buraxılır. Həmçinin texnoloji cihazların sürətli qocalması istifadəçiləri hələ də işlək olan telefonları təxminən hər 2-3 ildən bir yeniləməyə məcbur edir. Bu cihazların əksəriyyəti ya təkrar emala verilir, ya da zibilxanalara atılır.

Tartu Universitetindən tədqiqatçı Huber Flores və həmkarları problemi alternativ yanaşma ilə həll etməyə çalışıblar. Onların təklif etdiyi modelə əsasən, köhnəlmiş smartfonlar mikro məlumat mərkəzlərinə çevrilərək müxtəlif ictimai və ekoloji problemlərin həllinə xidmət edə bilər. Tədqiqatın əsas ideyası odur ki, yenilik hər zaman yeni texnologiyaların yaradılması ilə deyil, mövcud texnologiyalara yeni baxışla başlaya bilər. Bu baxımdan köhnə smartfonların minimal xərclə (təxminən 8 avro) məlumat toplaya və emal edə bilən avtonom sistemlərə çevrilməsi təklif olunur.

Layihənin ilk mərhələsində telefonların batareyaları çıxarılaraq onların ətraf mühitə potensial zərəri minimuma endirilib və cihazlar xarici enerji mənbələri ilə təchiz olunub. Dörd telefon birləşdirilərək 3D çap olunmuş korpuslarda sabitlənib və bu şəkildə işlək prototip yaradılıb. Bu prototip su altında sınaqdan keçirilib və dəniz ekosisteminin monitorinqində uğurla istifadə olunub, dəniz canlılarının sayılması və qeydiyyatı avtomatik şəkildə həyata keçirilib. Həmin sistemlər, eyni zamanda, ağıllı şəhər infrastrukturunun inkişafında da istifadə oluna bilər. Məsələn, avtobus dayanacaqlarında yerləşdirilərək sərnişin sayının real vaxt rejimində təhlili ilə ictimai nəqliyyat sistemlərinin optimallaşdırılmasına töhfə verə bilər.

Tədqiqat nəticələri göstərir ki, köhnəlmiş texnologiyalar tullantı deyil, davamlı gələcəyin bünövrəsi ola bilər. Sadə, lakin təsirli metodlarla bu cihazların istifadəsi genişlənərək həm iqtisadi, həm də ekoloji cəhətdən dəyər yarada bilər.

Proqram mühəndisliyi üzrə dosent Ulrix Norbisrat qeyd edir: “Davamlılıq təkcə gələcəyi qorumaq deyil, həm də dünənki cihazların sabahın imkanlarına çevrildiyi bu günü yenidən təsəvvür etməkdir”.

Tədqiqat köhnəlmiş texnologiyaların yenidən istifadəsi sahəsində həm elmi yenilik, həm də sosial məsuliyyət baxımından mühüm addım ola bilər.