Kosmik fəzada intellektual optik şəbəkə modelinin layihələndirilməsi istiqamətində tədqiqatlar aparılır

Bakı, 13 oktyabr, AZƏRTAC

Elm və Təhsil Nazirliyinin İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda növbəti elmi seminar keçirilib.

Bu barədə AZƏRTAC-a institutdan məlumat verilib.

Seminarda AMEA-nın vitse-prezidenti, İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun baş direktoru akademik Rasim Əliquliyev ali təhsil müəssisələrində elmi tədqiqatların çəkisinin artırılması, alim və müəllim əməyinin stimullaşdırılması, eləcə də universitetlərin beynəlxalq reytinqlərdə mövqeyinin gücləndirilməsi istiqamətində nazirlik tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər barədə məlumat verib.

Akademik R.Əliquliyev vurğulayıb ki, Elm və Təhsil Nazirliyinin ölkədə elm və təhsilin inteqrasiyası istiqamətində aparılan siyasətin başlıca məqsədlərindən biri elmi potensialın tədris prosesində daha səmərəli istifadəsini təmin etmək, eyni zamanda, təhsil müəssisələrində formalaşan innovativ ideya və texnologiyaların elmi-tədqiqat institutlarında tətbiq səviyyəsini yüksəltməkdir.

Baş direktor bu baxımdan İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu ilə Azərbaycan Texniki Universiteti (AzTU) arasında imzalanmış “Elmi-tədqiqat üzrə birgə fəaliyyətin həyata keçirilməsinə dair əməkdaşlıq haqqında” anlaşma memorandumunun əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb. Alim memorandum çərçivəsində hər iki qurumun qarşısında mühüm vəzifələrin dayandığını, bir sıra istiqamətlər üzrə ortaq elmi-tədqiqat layihələrinin icrasının nəzərdə tutulduğunu söyləyib.

Akademik R.Əliquliyev bildirib ki, bu təşəbbüslərin davamı olaraq AzTU ilə İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu arasında şəbəkə texnologiyaları problemləri istiqamətində birgə pilot layihənin həyata keçirilməsi planlaşdırılır. Bugünkü seminar çərçivəsində təqdim olunan məruzə də məhz həmin tədqiqatların ilkin elmi müzakirəsi xarakterini daşıyır.

Daha sonra Azərbaycan Texniki Universitetinin Radiotexnika və telekommunikasiya kafedrasının müdiri, professor Mehman Həsənov “Süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi ilə dəyişən parametrli azad fəzada intellektual optik şəbəkə modelinin yaradılması” mövzusunda məruzə ilə çıxış edib.

M.Həsənov çıxışında müasir informasiya cəmiyyətində artan trafik tələblərinin qarşılanması üçün azad fəza optik rabitə (Free-Space Optics, FSO) texnologiyasının üstünlükləri və çatışmazlıqları, həmçinin bu sahədə süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi imkanları haqqında məlumat verib. O, qeyd edib ki, dəyişkən atmosfer şəraitində sabit və etibarlı rabitə əlaqəsini təmin etmək üçün süni intellektə əsaslanan adaptiv idarəetmə modellərinin qurulması mühüm elmi və praktiki əhəmiyyət kəsb edir.

Məruzəçi tədqiqat işində dəyişkən atmosfer şəraitinə uyğunlaşan ilk tam intellektual FSO şəbəkə modelinin, Möhkəmləndirici Öyrənmə (Reinforcement Learning) metodundan istifadə etməklə real-zamanlı optimal şəbəkə konfiqurasiyasının və onun üzərindən rabitə kanalının avtomatik təyini, o cümlədən proqnozlaşdırma modelləri əsasında proaktiv idarəetmə strategiyasının tətbiqinin təklif edildiyini diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, bu yeni yanaşmalar azad kosmik fəzada yerləşən obyektlər arasında rabitənin etibarlılığını artırmaqla yanaşı, 5G/6G texnologiyalarında, şəhər və çətin relyefli ərazilərdə, habelə fəlakət zonalarında və s. sürətli rabitə infrastrukturunun yaradılmasına imkan verir.

Mövzu ətrafında müzakirələr aparılıb, suallar cavablandırılıb.

Akademik Rasim Əliquliyev çıxışında mövzunun aktuallığını önə çəkib. Alim rabitə sistemlərinin intellektuallaşdırılmasında və yeni nəsil şəbəkələrin qurulmasında süni intellekt texnologiyalarının əhəmiyyətli rola malik olduğunu qeyd edib, bu istiqamətdə aparılan tədqiqatların milli innovasiya ekosistemi üçün önəmini vurğulayıb.