​Kosmosda yeni həyat: Su olma ehtimalı olan Yer kəşf edildi

Alimlər Günəş sisteminə yaxın məsafədə yerləşən və həyat üçün əlverişli şəraitə malik ola biləcək yeni super-Yer tipli ekzoplanet aşkarlayıblar. Cəmi 25 işıq ili uzaqlıqda yerləşən GJ 3378b adlı planetdə maye suyun mövcud ola biləcəyi ehtimal edilir.

Metbuat.az TRT Haber-ə istinadən xəbər verir ki, aAstronomların əldə etdiyi yeni müşahidələrə əsasən, planet GJ 3378 adlı qırmızı cırtdan ulduzun ətrafında dövr edir. Aparılan dəqiq ölçmələr göstərib ki, GJ 3378b əvvəlki qiymətləndirmələrdən daha çox Yerə bənzəyən xüsusiyyətlərə malikdir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, Süd Yolunun təxminən 100 min işıq ili enində olduğu nəzərə alınarsa, 25 işıq ili məsafədə yerləşən bu planet astronomik baxımdan Yerin "kosmik qonşusu" hesab olunur.

Planet Yer kürəsindən böyük olsa da, qalın qaz təbəqəsinə malik nəhəng qaz planetləri qədər böyük deyil. Buna görə də o, qayalı səthə malik ola biləcək "super-Yer" sinfinə aid edilir.

Kaliforniya Universitetinin astronomu Pol Robertsonun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu hesab edir ki, GJ 3378b Günəş sisteminin yaxınlığında indiyədək aşkar edilmiş Yerə ən çox bənzəyən ekzoplanetlərdən biri ola bilər.

Alimlər kainatda həyat axtararkən ilk növbədə planetin ulduzuna olan məsafəsini qiymətləndirirlər. Bu məsafə "yaşana bilən zona" adlandırılır. Planet ulduzuna həddindən artıq yaxın olduqda su buxarlanır, çox uzaqda olduqda isə donur.

Yeni orbital hesablamalar göstərir ki, GJ 3378b öz ulduzu ətrafında tam dövrünü 21,4 günə başa vurur və yaşana bilən zonanın mərkəzində yerləşir.

Planetin dövr etdiyi qırmızı cırtdan ulduz Günəşdən daha soyuq və zəif işıq saçdığı üçün yaşana bilən zona ulduza daha yaxın məsafədə formalaşır. Alimlərin hesablamalarına görə, GJ 3378b-nin aldığı radiasiya Yerin Günəşdən aldığı enerjinin təxminən 90 faizinə bərabərdir ki, bu da həyat üçün əlverişli şərait yarada bilər.

Tədqiqatın ən diqqətçəkən nəticələrindən biri planetin kütləsinin yenidən hesablanması olub. Əvvəlki müşahidələrdə GJ 3378b-nin Yerin 5,3 qatı kütləsinə malik olduğu düşünülürdü. Lakin daha dəqiq ölçmələr nəticəsində bu göstərici 2,3 Yer kütləsinə qədər azaldılıb.

Astronomların fikrincə, 5 Yer kütləsindən böyük planetlər adətən Neptun tipli qaz nəhənglərinə çevrilir. Kütlənin 2,3 Yer kütləsi olaraq müəyyənləşdirilməsi isə GJ 3378b-nin qaz planeti deyil, Yer kimi qayalı səthə malik olma ehtimalını xeyli artırır.

Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, mövcud nəticələr planetdə həyatın mütləq olduğu anlamına gəlmir. Maye suyun uzun müddət mövcudluğu üçün planetin uyğun atmosferə sahib olması vacibdir.

Hazırda GJ 3378b-nin atmosferinin olub-olmadığı məlum deyil. Qırmızı cırtdan ulduzlar tez-tez güclü partlayışlar və radiasiya püskürmələri ilə seçildiyi üçün onların yaxınlığındakı planetlərin atmosferi zamanla məhv ola bilər.

Buna baxmayaraq, son müşahidələr GJ 3378b-ni gələcəkdə güclü teleskoplarla aparılacaq həyat axtarışı missiyalarının əsas hədəflərindən birinə çevirib.