Kremlin planı Rusiyanı xilas edə bilməyəcək

Rusiyada aktivlərin müsadirəsində kəskin artım müşahidə olunur. Bu vəziyyət ölkə iqtisadiyyatının perspektivini pisləşdirir, baxmayaraq ki, bu cür tədbirlər dövlət xəzinəsini doldurmağa kömək edir.
Reyting.az “Bloomberg”ə istindla xəbər verir ki, vəkillərin hesablamalarına görə, 2022-ci ildən bəri müsadirə edilmiş əmlakın ümumi dəyəri 3,9 trilyon rubl və ya 49,5 milyard dollara çatıb. Son 12 ayda müsadirə edilmiş aktivlərin ümumi dəyəri 3 dəfə artıb.
Müsadirə edilmiş aktivlərin 1,5 trilyon rublu strateji əhəmiyyətli müəssisələrə məxsus olduğu halda, qalan hissəsi sənayenin geniş spektrinə aiddir və çox vaxt yeni sahiblərə satılır, satışdan əldə olunan gəlir isə xəzinəyə gedir. Vəkillər 102 belə işin adını çəkiblər.
Aktivlərin müsadirəsinin artması dövlət maliyyəsi ilə yanaşı, dövlət nəzarətini də gücləndirə bilər. Lakin o, iqtisadiyyatın dayanıqlığını zəiflədir və Rusiyaya sanksiyalardan və onun Ukraynaya genişmiqyaslı işğalının çaxnaşmasında kömək edən özəl sektoru boşaldır.
Hüquqşünasların sözlərinə görə, hökumət bizneslərin necə özəlləşdirilməsi ilə bağlı problemlərdən və korrupsiya iddialarından tutmuş ekstremizm və ictimai maraqlarla bağlı iddialara qədər həbslərə bir sıra əsaslandırmalar gətirir.
Keçən il federal büdcəyə əmlak satışından 132 milyard rubl vəsait daxil olub ki, bu da 1 milyard rubl hədəfindən xeyli çoxdur. Bunun böyük hissəsi Baş Prokurorluğun müsadirə etdiyi aktivlərdən əldə edilib. Maliyyə naziri Anton Siluanov mart ayında bu tempi 2025-ci ildə saxlamaq istədiyini söyləyib. Bu, biznes sahiblərinin həyəcan təbili çalmasına səbəb olub.
Rusiyanın maliyyə vəziyyəti pisləşir. İqtisadçı və Harvard Davis Mərkəzinin əməkdaşı Andrey Yakovlevin fikrincə, neftin qiymətinin düşməsi və rublun möhkəmlənməsi Milli Rifah Fondunda qalan likvid ehtiyatların ilin sonuna qədər tükənməsi təhlükəsini yaradır.
“Bu, hərbi istehsalın və ordunun necə maliyyələşdirilməsi məsələsini gündəmə gətirir - müsadirə edilmiş aktivlərin rejimə bağlı iş adamlarına satılması əlverişli varianta çevrilir”,- o deyib.
Neftin ucuzlaşması və rekord müharibə xərcləri Rusiyanın milli sərvət fondunun gələn ilin əvvəlində vəsaitlərinin tükənməsinə səbəb ola bilər. Eyni zamanda, iyunda Rusiyanın neft və qaz gəlirləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə üçdə bir dəfə azalıb. Öz növbəsində prezident Vladimir Putin gələn il müharibə xərclərinin azaldılmasından danışıb. İyulun 8-də məlum olub ki, 2025-ci ilin birinci yarısı üçün Rusiya büdcəsinin kəsiri 3,7 trilyon rubl təşkil edib ki, bu da 2024-cü ilin analoji dövrünün göstəricisindən altı dəfə çoxdur.
E. KAMAL