“Kripto bazarının istiqamətini əsasən monetar siyasət müəyyən edir“ EKSPERT DANIŞDI

“Müasir qlobal maliyyə sistemində monetar siyasət və geosiyasi proseslər investisiya davranışlarının formalaşmasında həlledici rol oynayır. Xüsusilə ABŞ Mərkəzi Bankının -Federal Reserve-in (FED) sərt monetar siyasətə üstünlük verməsi, yəni faiz dərəcələrinin artırılması və bazardan likvidliyin çəkilməsi qlobal kapital axınlarına birbaşa təsir göstərir”. Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Asif İbrahimov bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu şəraitdə maliyyə resurslarının dəyəri yüksəlir, riskli aktivlərə maraq azalır və investorlar daha təhlükəsiz hesab olunan alətlərə yönəlirlər:

“Bu kontekstdə kriptovalyutalar, o cümlədən Bitcoin, hələlik klassik “təhlükəsiz liman” funksiyasını tam şəkildə yerinə yetirmir. Əksinə, onlar yüksək volatillik səviyyəsi, spekulyativ xarakteri və bazar psixologiyasından asılılığı ilə seçilən riskli aktivlər kimi qiymətləndirilir. Qlobal qeyri-müəyyənlik, siyasi gərginlik və ya müharibə şəraitində investorların əsas davranış modeli riskdən qaçış olur ki, bu da kripto bazarından kapitalın çıxmasına səbəb olur. Bu zaman qızıl, dövlət istiqrazları kimi daha sabit aktivlərə üstünlük verilir.

Bununla belə, kripto bazarı bəzən klassik maliyyə qanunauyğunluqlarından qismən kənara çıxaraq fərqli dinamika nümayiş etdirə bilir. Məsələn, bank böhranları və ya maliyyə sisteminə inamsızlıq artdıqda Bitcoin qısamüddətli alternativ aktiv kimi dəyər qazana bilər. Lakin genişmiqyaslı “risk-off” mühitində ümumi tendensiya yenə də eniş istiqamətində olur.

Geosiyasi gərginliyin azalması isə əks effekt yaradır. Beynəlxalq münasibətlərdə yumşalma, münaqişələrin səngiməsi və iqtisadi sabitlik siqnalları investorların risk iştahasını artırır. Nəticədə kapital yenidən riskli aktivlərə, o cümlədən kriptovalyutalara yönəlir və bazarda yüksəliş müşahidə olunur. Bu baxımdan, qlobal maliyyə davranışları “risk-on / risk-off” mexanizmi ilə izah edilə bilər.

Qeyri-müəyyənlik dövrlərində kripto bazarında volatilliyin artması da xarakterik xüsusiyyətdir. Belə mərhələlərdə bazar daha çox qısamüddətli reaksiyalarla hərəkət edir, treyderlərin payı artır və kəskin qiymət dəyişiklikləri müşahidə olunur. Eyni zamanda, bu dövrlərdə həm panik satışlar, həm də fürsət əsaslı alışlar paralel şəkildə baş verdiyi üçün bazar daha dalğalı xarakter alır.

Digər mühüm aspekt sanksiyalar və alternativ ödəniş mexanizmləri ilə bağlıdır. Beynəlxalq maliyyə sistemindən, xüsusilə SWIFT şəbəkəsindən kənar qalma riski ilə üzləşən dövlətlər kriptovalyutalara müəyyən alternativ kimi baxırlar. Lakin bu istiqamətdə ciddi məhdudiyyətlər mövcuddur: kripto bazarının likvidliyi böyük həcmli dövlət ticarətini əvəz etmək üçün yetərli deyil, blokçeyn texnologiyasının şəffaflığı tam anonimliyi təmin etmir və hüquqi-siyasi risklər yüksək olaraq qalır. Bu səbəbdən kriptovalyutalar hazırda qlobal maliyyə sisteminin tam alternativi deyil, yalnız məhdud çərçivədə əlavə alət kimi çıxış edir.

Uzunmüddətli perspektivdə isə kripto bazarının inkişaf istiqamətini əsasən monetar siyasət müəyyən edir. Faiz dərəcələrinin artması və likvidliyin azalması kriptovalyutalara təzyiq göstərir, əksinə, yumşaq monetar siyasət və artan likvidlik bu bazarın genişlənməsini stimullaşdırır. Bu proses üç əsas kanal vasitəsilə izah oluna bilər: makroiqtisadi kanal (inflyasiya və enerji qiymətlərinin monetar siyasətə təsiri), psixoloji kanal (risk iştahının dəyişməsi və kapital axınları) və struktur kanal (sanksiyalar və alternativ maliyyə alətlərinə tələbat).

Qısamüddətli geosiyasi gərginliklər kripto bazarında dalğalanma və eniş yaratsa da, uzunmüddətli dinamikanı əsasən qlobal likvidlik dövrləri və monetar siyasət müəyyən edir. Başqa sözlə, geopolitik amillər bazarı sarsıdır, monetar siyasət isə onun istiqamətini formalaşdırır”.