Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Marsda qlobal toz fırtınalarının yaranma səbəbi müəyyən EDİLDİ

Marsda qlobal toz fırtınalarının yaranma səbəbi müəyyən EDİLDİ

Icma.az xəbər verir, Redaktor.az saytına əsaslanaraq.

Danimarkanın Orhus Universitetinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu Marsı əhatə edən qlobal toz fırtınalarının yaranma səbəbini müəyyən edib. Araşdırmanın nəticələri “Geophysical Research Letters” (GRL) jurnalında dərc olunub.

Redaktor.az xəbər verir ki, Yer kürəsində ən güclü fırtınalar belə, əsasən, regional xarakter daşıyır. Marsda isə hər üç-dörd ildən bir bütün planeti əhatə edən toz fırtınaları baş verir. Toz atmosferə qalxaraq Günəş işığının səthə çatmasına mane olur. Bu isə gələcəkdə Marsda məskunlaşacaq insanlar üçün ciddi problemlər yarada bilər. Belə fırtınaların hansı səbəbdən baş verdiyi uzun müddət alimlər üçün sirr olaraq qalıb.

Tədqiqatın rəhbəri Yonatan Merrisonun sözlərinə görə, əsas səbəb planetin səthindəki qum və tozun nisbətidir. Qumun həddindən artıq çox olması toz hissəciklərinin atmosferə qalxmasını çətinləşdirir. Qum olmadıqda isə külək tozu səthdən qopara bilmir.

Beləliklə, fırtınanın yaranması həm qumun, həm də tozun mövcudluğundan və onların nisbətindən asılıdır. Ölçüsü 2-0,06 millimetr arasında olan hissəciklər qum, 0,05 millimetrdən kiçik hissəciklər isə toz hesab olunur.

Qum küləyin təsiri ilə hərəkət edərək sıçrayır və yer səthindəki toz hissəciklərini qoparır. Bu proses “saltasiya” adlanır. Zərbə nəticəsində səthə yapışmış toz hissəcikləri ayrılaraq atmosferin troposfer qatına qalxır. Bu mərhələ isə asılı vəziyyətə keçmə prosesi kimi tanınır. Qum hissəcikləri bir neçə metr məsafəyə daşındığı halda, toz hissəcikləri qitələri keçə bilir.

Tədqiqatçılar bu prosesi Marsın iqlim şəraitini təqlid edən xüsusi kamera ilə təchiz olunmuş Orhus Universitetinin laboratoriyasında modelləşdiriblər. Simulyasiya zamanı qum və tozun nisbəti nəzərə alındıqda, planet miqyaslı fırtınalar əlavə müdaxilə olmadan yaranıb.

Alimlərin fikrincə, bu kəşf Marsda hava şəraitinin daha dəqiq proqnozlaşdırılmasına imkan verəcək. Tədqiqat rəhbəri Merrison bildirib ki, yaşayış olmayan planet üçün hava proqnozu ilk baxışdan vacib görünməsə də, Marsın öyrənilməsinin davam etdirilməsi üçün zəruri vasitədir.

“Bu gün Mars missiyaları hazırlanarkən toz fırtınaları mütləq nəzərə alınmalıdır. Bəzi roverlər və elmi cihazlar Günəş enerjisi ilə işləyir. Onların üzərini toz və qum örtdükdə fəaliyyətlərini dayandırırlar və biz onlarla əlaqəni itiririk”, – deyə o vurğulayıb.

Xədicə BAXIŞLI

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:115
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 18 Noyabr 2026 22:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see408

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see328

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see308

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see307

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see303

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see293

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see285

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see281

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see277

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see264

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see257

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see254

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see239

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see234

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see219

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see214

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see198

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see188

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri