Mədənlərin yerini fabriklər tutur Millət vəkili

"Afrika artıq Çin biznesi üçün yalnız xammal mənbəyi deyil. Qitə Çin şirkətlərinin məhsul istehsal etdiyi, iş yerləri yaratdığı, təchizat zəncirləri qurduğu və bazarlar uğrunda rəqabət apardığı məkana çevrilir. Bu dəyişiklik Afrikanın iqtisadi gələcəyini yenidən formalaşdıra və Çinin qitədəki fəaliyyətinə dair Qərbdə mövcud olan ənənəvi baxışları sual altına qoya bilər. İyirmi il ərzində Pekinin Afrika ilə əməkdaşlığı dəmir yolları, limanlar, avtomobil yolları və dövlət dəstəyi ilə maliyyələşdirilən infrastruktur layihələri ilə xarakterizə olunurdu. İndi isə başqa bir qüvvə ön plana çıxır: birbaşa istehsala sərmayə yatıran özəl müəssisələr var".

Bunu 525.az-a millət vəkili Tahir Mirkişili söyləyib. Onun sözlərinə görə, rəqəmlər bu dəyişikliyi göstərir. Ötən il Çinin Afrikanın istehsal və emal sahələrinə yatırdığı investisiyalar 7,7 milyard dollara çataraq hasilat sənayesinə yönəldilmiş investisiyaları 4,8 milyard dolları üstələyib:

"Çinin Ticarət Nazirliyinin məlumatına əsasən, 2025-ci ilədək istehsal sahəsinə qoyulmuş investisiyaların məcmu həcmi təxminən 8 milyard dollar təşkil edib. Bu, 2016-cı ilin göstəricisindən 50 faizdən çox yüksəkdir. Bunlar sadəcə fabriklərə qoyulan sərmayələr deyil. Bunlar bütöv iqtisadi ekosistemlərə yatırılan investisiyalardır. Çin ilə Afrika arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə 17,7 faiz artaraq 348 milyard dollara çatıb. Eyni zamanda, ABŞ ilə gömrük tarifləri ətrafında mübahisələr istehsalçıları dünyada istehsalı harada yerləşdirəcəklərinə yenidən baxmağa sövq edir. Bu isə Afrika iqtisadiyyatları üçün əlavə imkanlar yaradır. Lakin maneələr də qalmaqdadır. Elektrik enerjisinin yüksək qiyməti, bazarların parçalanmış olması, tənzimləmə sahəsində qeyri-müəyyənlik və infrastruktur çatışmazlığı sənayenin rəqabət qabiliyyətini zəiflədir. Təkcə investisiya qoyuluşu sənayeləşməyə zəmanət vermir. Həlledici məsələ Afrika hökumətlərinin daxil olan kapitalı dayanıqlı daxili potensiala çevirə bilib-bilməyəcəyidir. Buraya texnologiya transferi, işçi qüvvəsinin hazırlanması, yerli təchizatçı şəbəkələrinin qurulması və daha yüksək əlavə dəyərli məhsulların ixracı daxildir. Əsl mübarizə məhz burada başlayır. Afrika başqalarının istehsalı üçün sadəcə daha ucuz məkana çevrilməkdən yayınmalıdır. Qitəyə elə sənaye siyasəti lazımdır ki, fabriklərin yaratdığı bilik, bacarıq və istehsal potensialı investorlar başqa ölkələrə üz tutduqdan sonra da qalsın. Çinin istehsal fəaliyyətini genişləndirməsi imkan yaradır, lakin uğura zəmanət vermir. Afrika ölkələri bu fürsətdən yararlana bilsələr, münasibətlər xammal və infrastruktur çərçivəsini aşaraq istehsala əsaslanan tərəfdaşlığa çevrilə bilər. Əks halda, fabriklərin sayı artacaq, iqtisadi asılılıq isə davam edəcək. Afrikanın gələcəyi yalnız kapitalı kimin gətirməsindən deyil, həmin kapitalı uzunmüddətli rifaha çevirmək potensialını kimin qurmasından asılı olacaq".

Sevinc Qarayeva