Məhkəmə, yoxsa savaş meydanı?

Ermənistanda siyasi qarşıdurma hüquqi müstəviyə keçib

Ermənistanda bu ilin iyun ayında keçirilmiş parlament seçkilərindən sonra ölkənin daxili gündəmini ən çox məşğul edən məsələlərdən biri hüquq-mühafizə orqanlarının keçmiş siyasi hakimiyyət və iri biznes nümayəndələri ilə bağlı başladığı hüquqi proseslərdir. Bu baxımdan sabiq prezident Robert Koçaryan, onun oğlu Sedrak Koçaryan, katolikos II Qaregin, keçmiş müdafiə naziri Seyran Ohanyan, “Güclü Ermənistan” partiyasının lideri, oliqarx-milyarder Samvel Karapetyan, “Çiçəklənən Ermənistan” partiyasının rəhbəri, nəhəng biznes imperiyasına malik Qaqik Sarukyan və digər tanınmış şəxslər ətrafında baş verən hadisələr xüsusi diqqət çəkir.

Koçaryanlar əkdiklərini biçməkdədirlər

R.Koçaryanla bağlı vəziyyət xüsusilə diqqət çəkir. Seçkilərdən sonra onun ölkədən çıxışına məhdudiyyət qoyulması barədə məlumatlar yayılmışdı. Koçaryanın ofisinin rəhbəri Baqrat Mikoyan sabiq prezidentin əvvəlcədən planlaşdırdığı xarici səfəri həyata keçirə bilmədiyini (?) təsdiqləmişdi. Həmin vaxt məhdudiyyətin səbəbi rəsmi şəkildə açıqlanmamışdı. Hazırda Koçaryan və oğlu Sedrak “Nubaraşen” istintaq təcridxanasında saxlanılırlar. Onlar külli miqdarda rüşvət almaqda, iri dövlət əmlakının ələ keçirilməsinə ittiham olunurlar.

Karapetyanın hakimiyyəti ələ keçirmək cəhdləri

Ermənistanın tanınmış biznesmenlərindən, “Güclü Ermənistan” partiyasının lideri Samvel Karapetyanın işi həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan diqqət çəkir. Cinayət işi 2025-ci il iyunun 19-da başlanıb. Karapetyan hakimiyyəti ələ keçirməyə və ölkənin konstitusiya quruluşunu devirməyə açıq çağırışlarda ittiham olunub. Sonradan işə çirkli pulların yuyulması ilə bağlı daha bir ittihamın əlavə edildiyi bildirilib. 2026-cı ilin yanvarında məhkəmə onun barəsində həbs qətimkan tədbirini ev dustaqlığı ilə əvəzləyib. İyulun 9-da isə Antikorrupsiya Məhkəməsi ev dustaqlığının müddətini daha 2 ay uzadıb. Karapetyan hazırda ev dustaqlığındadır. Bu işin siyasi tərəfi də diqqətdən kənarda qalmır. Karapetyan Paşinyan hakimiyyətinə qarşı çıxan qüvvələrdən birinin rəhbəridir. Baş nazir isə seçki kampaniyası zamanı Karapetyan, Koçaryan və Sarukyanın sərvətlərinin müsadirə ediləcəyini, seçkiqabağı rüşvət yolu ilə əldə olunduğu iddia edilən vəsaitlərin geri qaytarılmalı olduğunu bəyan edib.

Sarukyanın seçki rüşvəti və vergidən yayınması

“Çiçəklənən Ermənistan” partiyasının lideri Qaqik Sarukyanla bağlı proseslər də bir neçə istiqaməti əhatə edir. Onun vergidən yayınma ittihamı üzrə cinayət təqibinə cəlb olunduğu, İstintaq Komitəsinə çağırıldığı və barəsində rəsmi ittiham irəli sürüldüyü bildirilir. İlkin mərhələdə onun ölkədən çıxışına da qadağa qoyulmuşdu. İndi isə Sarukyan da istintaq təcridxanasındadır. Bundan əlavə, Sarukyanın rəhbərlik etdiyi siyasi qüvvənin nümayəndələrinin parlament seçkiləri zamanı seçicilərə pul təklif etməsi ilə bağlı araşdırma aparıldığı açıqlanıb. Ermənistanın Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komitəsinin məlumatına görə, Lori vilayətinin Spitak icmasına daxil olan Qoqaran və ətraf yaşayış məntəqələrində seçicilərə “Çiçəklənən Ermənistan”a səs vermələri, eləcə də başqa seçiciləri həmin partiyaya yönləndirmələri müqabilində pul təklif olunması barədə faktiki məlumatlar əldə edilib.

Ohanyanın hərbi cinayətləri

2008–2016-cı illərdə ölkənin müdafiə naziri olmuş Seyran Ohanyan barəsində də cinayət işi üzrə ilkin istintaq başa çatıb. Ermənistan İstintaq Komitəsinin məlumatına görə, keçmiş nazir vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməkdə ittiham olunur. İstintaqın versiyasına əsasən, Ohanyan hərbçilər arasında mənzil bölgüsü üçün müəyyən edilmiş qaydaya müdaxilə edib və Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Mənzil Komissiyasının üzvlərinin köməyi ilə qurum əməkdaşlarından birinin mənzillə növbədənkənar təmin olunmasına şərait yaradıb. İş materiallarında göstərilir ki, 2008-ci il iyulun 12-də Müdafiə Nazirliyinin daxili təhlükəsizlik şöbəsinin rəisi M.İ. mənzil məsələsi ilə bağlı iki raport hazırlayıb. Onlardan biri inzibati aparatın rəhbərinə, digəri isə Seyran Ohanyana ünvanlanıb. İstintaqa görə, Ohanyan həmin prosedura müdaxilə etmək üçün hüquqi əsaslara malik olmadığı halda komissiyaya məsələni operativ həll etmək barədə göstəriş verib. Avqustun 11-də keçirilən komissiya iclasından sonra Ohanyanın qohumu olan həmin əməkdaşa İrəvanda üçotaqlı mənzil ayrılıb. Ohanyanın hərəkətləri vəzifəli şəxsin hakimiyyət və ya xidməti səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməsi maddəsi ilə qiymətləndirilib.

II Qaregin və 6 yepiskop

Erməni Apostol Kilsəsinin rəhbəri II Qaregin və onunla birlikdə mühakimə olunan 6 yepiskopla bağlı proseslər digər işlərdən fərqli olaraq dini qurumla dövlət hakimiyyəti arasındakı münasibətləri də əhatə edir. İş üzrə ilk iclas avqustun 7-də Eçmiədzində keçirilib və II Qaregin məhkəmədə şəxsən iştirak edib. Lakin işə mahiyyəti üzrə baxılması mümkün olmayıb: hakim Akop Manukyan özünə etiraz verib. Daha sonra iş hakim Serj Ruşanyana həvalə edilib. Avqustun 28-də Ruşanyan materialların İrəvanın ümumi yurisdiksiya məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərar qəbul edib. Sonrakı mərhələdə işi hakim Vaaqn Melikyanın araşdıracağı açıqlanıb. Paşinyan hökuməti Erməni Apostol Kilsəsində islahatların aparılmasını, o cümlədən katolikosun dəyişdirilməsini təklif edib. Baş nazirin seçki proqramında əvvəlcə müvəqqəti rəhbərin seçilməsi, yeni nizamnamənin qəbul edilməsi və daha sonra yeni katolikosun müəyyənləşdirilməsi barədə müddəalar yer alıb.

Qukasyanın işi uzanır

Gümrünün sabiq meri Vardan Qukasyanın işi də Ermənistanın məhkəmə gündəmində diqqətçəkən proseslərdəndir. Onun vəkili Aramais Ayrapetyan oktyabrın 28-də jurnalistlərə bildirib ki, müdafiə tərəfi ittihamın təqdim etdiyi yazılı sübutları, o cümlədən gizli əməliyyat-axtarış tədbirlərinin nəticələrini araşdırır. Ayrapetyan iddia edib ki, səs yazılarında “Mülki müqavilə” partiyası ilə əlaqəli konkret adlar eşidilsə də, protokollarda bəzi ifadələrin anlaşılmadığı qeyd olunub. Müdafiə tərəfi bunun qəsdən edilib-edilmədiyinə dair suallar qaldırıb.

Bağdasaryanın əmlakına həbs qoyulub

Ermənistan parlamentinin keçmiş sədri Artur Bağdasaryan və ailə üzvləri ilə bağlı araşdırma qanunsuz əldə edilmiş əmlak məsələsinə aiddir. Oktyabrın 28-də yayılan məlumata görə, Antikorrupsiya Məhkəməsinin qərarı ilə Bağdasaryanın, ailə üzvlərinin və onunla əlaqəli yeddi şəxsin əmlakına həbs qoyulub. Ermənistan Ədliyyə Nazirliyinin Məcburi İcra Xidmətinin məlumatında 8 daşınmaz əmlak obyekti, nəqliyyat vasitələri də daxil olmaqla 1020 daşınar əmlak vahidi, habelə 156,5 milyon dram – təxminən 435 min dollar göstərilib.

Məhkəmə qarşıdurmanı səngidəcəkmi?

Göründüyü kimi, Ermənistanda parlament seçkilərindən sonra hakimiyyətlə müxalifət arasındakı mübarizə səngiməyib. Cinayət təqibləri, əmlaka həbs qoyulması və tanınmış şəxslərlə bağlı məhkəmə işləri siyasi gündəmin əsas mövzularına çevrilib. Hakimiyyət korrupsiya və seçki rüşvətinə qarşı mübarizə apardığını bildirir, müxalifət isə prosesləri siyasi rəqiblərin zəiflədilməsi cəhdi kimi qiymətləndirir.

“Hraparak” qəzetinin dünən yaydığı məlumata görə, hakimiyyət daxilində bəzi partiyaların fəaliyyətinin dayandırılması üçün zəmin hazırlanması müzakirə olunur. Paşinyan da seçkilərdən sonra “üçbaşlı müharibə partiyası”nın məğlubiyyətindən danışaraq kənardan idarə olunduğunu iddia etdiyi müxalifətə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib. Koçaryan, Karapetyan, Sarukyan, Ohanyan və II Qareginlə bağlı işlər fərqli ittihamları əhatə edir. Onların hamısını siyasi təqib saymaq, bütün ittihamları sübuta yetirilmiş fakt kimi qəbul etmək düzgün deyil.

Səxavət HƏMİD
XQ