Icma.az
close
up
RU
Milli poeziyamızın qoşa zirvəsi

Milli poeziyamızın qoşa zirvəsi

Xalq qazeti portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Xalq şairi, akademik Səməd Vurğunun irsi Xalq şairi, akademik Bəxtiyar Vahabzadənin yaradıcılığında

Xalq şairi Süleyman Rüstəm özündən sonrakı nəslin istedadlı şair-ədəbiyyatşünası Bəxtiyar Vahabzadənin poetik portretini belə yaratmışdı: “Qatlayıb dizinin altına qoyar – Alim Bəxtiyarı şair Bəxtiyar”.

Doğrudan da, Bəxtiyar Vahabzadə şair kimi daha üstün mərtəbəyə yüksəlib – Xalq şairi adı qazanıb, istiqlal nəğməkarı kimi tanınıb. Lakin onun alimlik dərəcəsi də şairliyindən geri qalmayıb.

Filologiya elmləri doktoru, professor və akademik Bəxtiyar Vahabzadə şifahi və yazılı ədəbiyyatımız, milli kimlik və soykökümüz, dilimiz, görkəmli ədəbiyyat xadimlərimiz haqqında davamlı elmi araşdırmalar aparmış, maraqlı fikirlər söyləmişdir. Onun elmi araşdırmaları “Səməd Vurğun” (1968), “Sənətkar və zaman” (1976), “Sadəlikdə böyüklük” (1978),”Vətən ocağının istisi” (1982), “Şənbə gecəsinə gedən yol” (1991) və 2005-2007-ci illərdə nəşr olunmuş 12 cildlik əsərlərində işıq üzü görmüşdür.

1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin ədəbiyyat fakültəsini bitirdikdən sonra aspiranturaya daxil olan Bəxtiyar Vahabzadə (1925-2008) 1951-ci ildə filologiya elmləri namizədi olmuş və 1964-cü ildə “Səməd Vurğunun həyat və yaradıcılığı” haqqında doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, filologiya elmləri doktoru, professor, sonralar Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akademiki səviyyəsinə yüksəlmişdir.

Bəxtiyar Vahabzadənin “Səməd Vurğun” adlı monoqrafiyası ciddi elmi araşdırmalar üçün zəngin material vermişdir. Bu qiymətli monoqrafiyada B.Vahabzadə “Səməd Vurğun yaradıcılığı küll haqqında dünya görmüş, sinəsi xəzinə, ağsaqqal bir qocaya bənzəyir. Bu qocanın sinəsində xalqın nağıl və dastanları, atalar sözləri və məsəlləri, muğamı, aşıq mahnıları, üzərində iztirablı günlərin kədəri, xoşbəxt günlərin sevinci, fərəhi naxış bağlamışdır. Bu qoca ağsaçlı Azərbaycan xalqının simvoludur” – deməklə şairin yaradıcılığındakı xəlqiliyi ifadə etmişdir.

Sovet hökumətinin sərt qadağaları illərində Səməd Vurğun yaradıcılığı ilə bağlı xəlqi və milli ifadələri dilə gətirmək böyük cəsarət tələb edirdi. Bəxtiyar Vahabzadənin “Səməd Vurğunun həyat və yaradıcılığı” mövzusunda yazdığı dissertasiyanın müdafiə zamanı nə qədər mübahisələrə səbəb olduğunun şahidlərindən biri də bu məqalənin müəllifidir.

Bəxtiyar Vahabzadə 1965-ci ildə 39 yaşında Bakı Dövlət Universitetinin böyük akt salonunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edirdi. Mövzusu “Səməd Vurğunun yaradıcılıq yolu” idi. Zalda elmi şuranın üzvləri və şura üzvü olmayanlar var idi. B.Vahabzadə hələ 20 yaşında belə bir şeir yazmışdı: “Sarılığın xisləti”. Şeirdəki sarılıq sözü birbaşa ruslara ünvanlanmışdı. Şeiri o zaman Səməd Vurğuna təqdim edən Bəxtiyar müəllim şairdən müsbət cavab ala bilmədiyi üçün bədxahlar bunu mövzu edib Bəxtiyar Vahabzadənin müdafiəsinə mane olmaq, buna siyasi don geydirmək istəyirdilər. Çünki dissertasiyada bu şeirdən söhbət açılmırdı.

Bəxtiyar Vahabzadə elmi-tədqiqat əsərində böyük Səməd Vurğunun yalnız şeirlərində deyil, tarixi mövzuda olan əsərlərində də müasir məsələləri qələmə alaraq xalqın ictimai fikrini istiqamətləndirdiyini yazırdı: “S.Vurğun nədən danışır-danışsın, istər romantizimdən, xəyaldan, istər həyatdan, realizmdən, müsbət qəhrəmandan, mənfi qəhrəmandan, istər faciədən və məzhəkədən, istər sənətdən və elmdən, onun bütün mülahizələrinin mərkəzində bunlar dayanır: böyük idrak, böyük ürək, uzaqgörən göz! Dərinlik və genişlik! Qanad və vüsət!..

Bəxtiyar Vahabzadənin cəsarətlə qələmə aldığı “Səməd Vurğunun həyat və yaradıcılığı” adlı tədqiqat əsəri bu gün də tarixiliyini və müasirliyini saxlayır. O, ilk əsərlərindən olan rus şovinizminə işarə ilə yazdığı “Sarılığın xisləti” şeirini Səməd Vurğuna təqdim etmiş, onun fikrini bilmək istəmişdir. Bəxtiyar Vahabzadənin “Yaşıl çəmən, ağac altı, bir də ki, tünd çay” şeirinə Səməd Vurğun yüksək qiymət vermişdir.

Səməd Vurğunun həyat və yaradıcılığını elmi-tədqiqat mövzusu kimi qələmə alan B.Vahabzadə şairin həyatını və sənətdə ilk addımlarını, 1932-1941-ci illərdəki yaradıcılığını tədqiq etmiş, 1941-1945-ci illərdə yazdığı Vətən müharibəsi və vətənpərvərlik şeirlərinin, dramaturgiyasının və bitməmiş əsərlərinin təhlilini etmiş, “Vüsət, hikmət və cəsarət” adlanan fəsildə isə ədəbi-tənqidi görüşlərindən bəhs etmişdir.

Monoqrafiyada şairin əlyazmalarından, S.Vurğuna ünvanlanan məktublardan nümunələr verilmiş, Cənubi Azərbaycan mövzusunun şairin yaradıcılığındakı yeri ayrıca təhlil edilmişdir. Səməd Vurğunun dramaturgiyasının Azərbaycan ədəbiyyatındakı yeri, dili və tarixi mövzusu da ətraflı təhlil olunmuş, şairin “Böyük dostluq”, “Şairin həyatı”, “İki sevgi” kimi bitməmiş pyesləri haqqında maraqlı mülahizələr verilmişdir.

Bəxtiyar Vahabzadənin “Səməd Vurğunun dramatik poeziyası dramaturgiyamızı yeni insan xarakteri ilə zənginləşdirmiş, yeni fikir vüsəti, məna təravəti, əlvanlıq gətirmişdir” qənaəti bu gün də öz fikir yükünü saxlamaqdadır. Səməd Vurğun haqqında yazdığı tədqiqat əsərindəki düşüncə və mülahizələr, incələmələr, xırda məsələlər deyil, xalqın ağlı, düşünən qəlbi ilə görən, elmiliklə bədiiliyi paralelləşdirən bir təfəkkürün ifadəsi idi.

Bəxtiyar Vahabzadə “Xalqın oğlu dünyanın oğludur”, “Folklor və Səməd Vurğun”, “Vaqif” və başqa məqalələrində də Səməd Vurğun yaradıcılığından söz açaraq, onun şeirləri ilə böyüdüyünü etiraf edirdi. “S.Vurğun və folklor”, “Folklor və S.Vurğun poeziyası” məqalələrində “Xalqın yaratdığı folklor ayrı-ayrı adamlar tərəfindən uydurulmuş fantaziya deyildir. Bunların hamısının elmi əsası var” deyən Bəxtiyar Vahabzadə Səməd Vurğunun xalq ədəbiyyatına, xalqın milli-mənəvi dəyərlərinə, milli düşüncəsinə verdiyi önəmi xüsusi vurğulayırdı.

Bəxtiyar Vahabzadə Səməd Vurğun poeziyasının tükənməz çeşmə olan folklordan bəhrələndiyini, böyük sənətkarın öz sənət incilərini bu çeşmədən götürərərk zamanın tələbləri baxımından onu əsrə uyğun şəkildə cilalayıb yenidən xalqa qaytardığını, şairin yaradıcılığındakı milliliyi və xəlqiliyi elmi araşdırmaları ilə bir daha təsdiq etdi.

Maarifə HACIYEVA ,
filologiya elmləri doktoru,
professor

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:249
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 27 May 2026 18:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri