Misir İslam NATO suna tələsmir

Ərəb mediasının verdiyi məlumata görə, Misir Səudiyyə kral ailəsinin müxalifəti səbəbindən Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə alyansına qoşulmağa tələsmir. Məlumata görə, Ər-Riyad Qahirənin Səudiyyə Ərəbistanının regional rəqibi olan Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə yaxınlığı səbəbindən strateji tərəfdaş kimi xidmət edə bilməyəcəyinə inanırdı. Türkiyə Misirin alyansa qoşulmasının əsas tərəfdarı idi və "İslam NATO"nun qapılarını bütün maraqlı tərəflər üçün açıq saxlamalı olduğunu açıq şəkildə vurğulayıb.

Səudiyyə Ərəbistanı Misirin Məkkə Qarşılıqlı Müdafiə Sazişinə qoşulmasına qəti şəkildə qarşı çıxıb. Bu barədə "The Middle East Eye" (MEE) Səudiyyə mənbələrinə istinadən məlumat verib. Onların sözlərinə görə, Səudiyyə Ərəbistanının hakim palatası "İslam NATO" tərəfdaşlarına Misirin strateji tərəfdaş kimi etibarlılığına şübhə etdiyini bildirib. MEE-nin həmsöhbətləri səbəblərdən biri kimi Şimali Afrika ölkəsinin Səudiyyə Ərəbistanının regional rəqibi olan BƏƏ-yə yaxınlığını göstəriblər. Onlar Səudiyyə Ərəbistanının Qahirənin İran münaqişəsi boyunca Əbu-Dabini diplomatik və hərbi cəhətdən fəal şəkildə dəstəkləməsindən incidiyini, lakin Ər-Riyadla oxşar bir şey etmədiyini söyləyiblər.

Türkiyə mənbələrinin verdiyi məlumata görə, Türkiyə alyansın hərbi imkanlarını genişləndirmək məqsədilə Misiri Məkkə Sazişinə daxil etmək üçün əhəmiyyətli səylər göstərib. Lakin Ər-Riyad bu cəhdlərə müsbət cavab verməyib. "Türklərin Misirin qoşulmasını istədiyini başa düşürük. Gələcəkdə Qahirənin mövqeyində dəyişikliklər və ya irəliləyişlər görsək, bu, baş verə bilər", - deyə Səudiyyə rəsmiləri MEE ilə söhbətində izah ediblər. Onlar əlavə ediblər ki, indiyə qədər Türkiyə və Pakistan alyansa Misir tərəfindən xeyli daha çox hərbi təklif verə biliblər.

Misir nəşri olan "Mada Masr"ın mənbələrinə görə, Qahirə özü "İslam NATO"sunda iştirak etməkdən imtina edib. Onlar iddia edirlər ki, Ərəb Respublikası alyansa qoşulmağın onun regional siyasətini məhdudlaşdıracağından qorxur. Bundan əlavə, Mada Masrın mənbələri qeyd edib ki, Qahirənin baxış bucağından Məkkə Sazişi əvvəlcə müdafiə xarakterli deyil, daha çox siyasi xarakter daşıyırdı. Adı açıqlanmayan Misir diplomatı Mada Masr-a izah etdi ki, üç dövlətli müqavilə, mövcudluğu bölgədəki vəziyyəti dəyişdirəcək bir blok deyil, Səudiyyə Ərəbistanının mövqeyini gücləndirmək üçün siyasi təşəbbüsdür.

Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə liderləri 7 avqustda Məkkədə birgə müdafiə müqaviləsi imzalayıblar. Sazişdə kollektiv müdafiə bəndi də var idi ki, bu bənddə alyansın bir üzvünə hərbi hücumun hamıya hücum kimi qəbul ediləcəyi nəzərdə tutulur. Lakin Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Səudiyyə Ərəbistanının "Əş-Şərq Əl-Əvsat" qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirib: "Bizim müqaviləmiz heç bir ölkəyə qarşı blok yaratmaq kimi qəbul edilməməlidir. Biz həmişə inanmışıq ki, regionun problemləri öz ölkələri tərəfindən həll edilməlidir". O, sünni ittifaqının yaradılmasının şiə İranındakı münaqişəyə cavab olduğu iddialarını rədd edib.

Ankara vurğulayır ki, yeni müqavilə "bölgədə sülh, rifah və sabitlik üçün çalışan bütün qardaş ölkələrin iştirakı üçün açıqdır".

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan avqustun 8-də Anadolu xəbər agentliyinə verdiyi müsahibədə bildirib ki, "Prezidentimizin vizyonuna uyğun olaraq, özümüzü üç ölkə ilə məhdudlaşdırmamalıyıq. Biz inkişaf etməli və lazım gələrsə, bütün ölkələri bu çətir altında birləşdirməliyik. Məkkə müqaviləsi regionda davamlı sabitliyin təmin edilməsi istiqamətində mühüm addımdır".

Hakan Fidan ümid etdiyini bildirib ki, "Misir də növbəti mərhələdə alyansa qoşulacaq". Türkiyə xarici işlər naziri Ankaranın Misirlə kəşfiyyat və hərbi əlaqələrini şərh edərkən deyib: "Biz artıq bir-birimizlə sanki alyansın üzvüyük kimi davranırıq. Bir neçə texniki məsələ var (Məkkə müqaviləsinin genişləndirilməsi ilə bağlı). Bunlar həll edildikdən sonra Misirin onun bir hissəsi olmamaq üçün heç bir səbəbi olmayacaq".

Ankara daha da irəli getməyə və Məkkə Sazişinin məntiqini digər bölgələrə, o cümlədən Rusiyaya coğrafi cəhətdən yaxın olan bölgələrə tətbiq etməyə hazırdır. Məsələn, Anadolu Agentliyinin Qafqaz və Orta Asiyada "İslam NATO"suna bənzər bir strukturun yaradılması ehtimalı ilə bağlı sualına cavab olaraq cənab Fidan bildirib ki, zəruri hallarda bu cür mexanizmlər yaradıla bilər. Bununla belə, nazir həmçinin əlavə edib ki, bəzi bölgələrdə hərbi deyil, iqtisadi ittifaqlara daha çox diqqət yetirilməlidir.

V.SALAH