Icma.az
close
up
RU
Mollanəsrəddinçi “Şeypur” jurnalı

Mollanəsrəddinçi “Şeypur” jurnalı

Icma.az, Kulis.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Bu gün Bakıda Azərbaycan dilində nəşr olunan həftəlik satirik jurnal "Şeypur" ilk dəfə işıq üzü görüb.

Kulis.az professor Alxan Bayramoğlunun "Mollanəsrəddinçi “Şeypur” jurnalı" yazısını təqdim edir.


XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda ictimai-mədəni və ədəbi fikir nümayəndələrindən biri də Məmmədəli Sidqidir. O, dövrünün tanınmış nüfuz sahiblərindən olub, maarifçi, pedaqoq və ədib kimi tanınan Məhəmmədtağı Sidqinin oğludur. Gənc yaşlarından zəkası və intellekti ilə Cəlil Məmmədquluzadənin və digər jurnalist ədiblərin diqqətini cəlb etmişdi. Təsadüfi deyil ki, 1910-cu ildə və 1911-ci ilin əvvəllərində Mirzə Cəlil müəyyən səbəblər üzündən bir müddət Qarabağda - Kəhrizlidə yaşamalı olanda “Molla Nəsrəddin” jurnalının “müvəqqəti redaktor”luğunu Məmmədəli Sidqiyə etibar etmişdi. Satirik poeziya məktəbinin banisi və bayraqdarı M.Ə.Sabir xəstəliyi ilə bağlı müalicə üçün Tiflisə birinci dəfə gedəndə C.Məmmədquluzadənin tapşırığı ilə onun qayğısına M.Sidqi qalmışdı.

Onun “Molla Nəsrəddin”də işləməsi, mollanəsrəddinçilərlə dostluq və yaradıcılıq əlaqələri təsirsiz olmamışdı və 1918-ci il oktyabr ayının 5-də Məmmədəli Sidqi Bakıda “Şeypur” adlı satirik jurnal nəşr etməyə başlayır. 1919-cu ilədək çap edilən həmin satirik jurnalın baş redaktoru özü, naşiri isə tanınmış şair Səməd Mansur olmuşdur.

Bildiyimiz kimi, “Şeypur”un nəşri dövründə - hələ 1917-ci ildən “Molla Nəsrəddin” jurnalı öz fəaliyyətini müvəqqəti dayandırmış və C.Məmmədquluzadə bir müddət Təbrizdə yaşamışdı. Ona görə də bu dövrdə ölkədə cərəyan edən mürəkkəb sosial-siyasi, mənəvi-psixoloji proseslərə satirik və yumoristik güzgü tutmaq missiyasını “Şeypur” öz üzərinə götürmüş, milli mətbuatın həmin sahəsində yaranan boşluğu müəyyən qədər doldura bilmişdi. Jurnal həm yaradıcılıq prinsipləri, həm ictimai-mədəni mövqeyi, həm də hadisə və proseslərə sosial-psixoloji münasibəti baxımından “Molla Nəsrəddin” məktəbinin ənənələrini özündə qabarıq ifadə edirdi. Belə ki, “Şeypur” jurnalında da müəlliflər satirikyönlü gizli imzalardan - “Günahkar”, “Həzrət”, “Yaftım”, “Yaftıməli”, “Hatif”, “Sərgərdan”, “Dağlızadə”, “Mürtəd”, “Biz Qozqurab bəy”, “Əli hər yerdən üzülmüş”, “Müsafir”, “Pampuşalı”, “Bir naxoş”, “Həsrətli”, “Sabiq spekulyant”, “Sırtıq”, “Cingirov” və s. istifadə edirdilər. Jurnalda satirik şeir, məqalə, felyeton, lüğət, poçt qutusu, teleqraf xəbərləri və başqa janrlarda qələmə alınan materiallara üstünlük verilirdi. Həmin zəngin formalı yazıların məzmunu, mövzu dairəsi və tənqid hədəfləri dövrün sosial-mədəni, hərbi, siyasi, iqtisadi və beynəlxalq hadisələrin, o cümlədən ermənilərin Azərbaycanın dinc əhalisinə qarşı törətdikləri soyqırımı, əsassız ərazi iddiaları, bolşevik təhlükəsi, ingilislərin Bakı maraqları, Azərbaycan demokratik hökumətinin qayğıları, senzura, iqtisadiyyat, hərbi vəziyyət, ərzaq problemi və digər bu kimi məsələlərə fəal yaradıcı vətəndaş münasibətinin “Şeypur”da ideya-bədii əksi kimi maraqlı və ibrətlidir.

İstedadlı alim, filologiya elmləri doktoru, əməkdar elm xadimi, professor və ictimai xadim Hüseyn Həşimli “Şeypur” jurnalının 18 nömrəsinin bütün materiallarını latın qrafikalı əlifbaya çevirib kitab şəklində çap etdirmişdir. Bundan əvvəl “Yeni Füyuzat” jurnalının bütün materiallarını kitab şəklində geniş “Ön söz”lə çap etdirən professor H.Həşimli Səid Səlmasi, Əli Səbri, Əli Məhzun, Məmmədəli Sidqi və başqaları haqqında çap etdirdiyi monoqrafiyaların “Əlavələr” bölməsində həmin ədiblərin əsərlərindən nümunələri də oxuculara çatdırmaq zəhmətinə qatlaşaraq xeyli təcrübə toplamışdır. “Şeypur” jurnalı (1918-1919-cu illər)” kitabına yazdığı ön sözdə Hüseyn Həşimli milli mətbuat və ictimai-mədəni düşüncə tarixində həmin jurnalın tutduğu mövqeyə elmi qiymət vermiş, indiyədək onun tədqiqatlardan kənarda qalmasının sosial-tarixi, ideya-siyasi səbəblərini izah etmişdir.

H.Həşimli “Şeypur” jurnalında gedən satirikyönlü gizli imzaların bəzilərinin müəllifliyi, o cümlədən “Şeypur” imzasının kimə məxsus olması ətrafında fikir mübadiləsi etmiş və əsaslı dəlillərlə həmin imzanın Məmmədəli Sidqiyə məxsus olduğunu bildirmişdir.

Alimin həmin mülahizələrinə əlavə olaraq bildiririk ki, o dövrün qanun halına düşmüş ənənəsinə görə, hər hansı mətbu orqanın adından imza kimi ancaq onun baş redaktoru istifadə edə bilərdi. “Şeypur” jurnalının baş redaktoru Məmmədəli Sidqi olduğu üçün “Şeypur” imzası da mübahisəsiz olaraq ona məxsus idi. Jurnalda işlədilən “Hatif” imzası isə Mirzə Məhəmməd Axundova məxsusdur.

Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın “Heydərbabaya salam” poeması özbək dilində Görkəmli şəxsiyyətlərin Sabit Rəhman haqqında fikirləri Yeni Ceyms Bond kim olacaq?
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 05 Oktyabr 2026 13:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see383

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see352

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see302

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see278

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see275

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see267

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see257

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see249

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see248

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see234

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see225

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see224

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see221

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see217

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see216

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see207

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see205

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri