Icma.az
close
up
RU
​“KİTAYSKİ YALTA” KONFRANSI... Hərə öz sözünü dedi və “dağılışdılar”, bəs nəticə?

​“KİTAYSKİ YALTA” KONFRANSI... Hərə öz sözünü dedi və “dağılışdılar”, bəs nəticə?

Azpolitika.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bir çoxları Çində ATEC tədbiri çərçivəsində keçirilən üçtərəfli Donald Tramp – Si Cinpin- Vladimir Putin görüşü ilə 1945-ci ilin fevralında ABŞ, SSRİ və Böyük Britaniya başçılarının keçirdiyi Yalta konfransı arasında paralellər aparsalar da, dünya mediasının diqqətini öncədən nədənsə, görüşdə müzakirə olunan məsələlərdən daha çox Çin rəhbərinin Trampı Putinlə müqayisədə daha təmtəraqla, şəxsən qarşılaması, eləcə də ATEC tədbiri çərçivəsində yaşanan digər detallar daha çox maraqlandırıb. Bunun özü ətrafında xeyli hay-küy yaradılan görüşdən ciddi nəticələrin çıxacağına - xüsusilə də Ukraynada sülhə nail olunacağına ümidlərin az olmasından xəbər verirdi...

Buna baxmayaraq, görüş ərəfəsində Qərb mətbuatına müsahibə verən Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bu üç liderin, "tək bir görüşdə" müharibəni dayandırmaq imkanına malik olduğunu bildirdi. Lakin bunun, Rusiyaya hansısa güzəştlər deyil, əksinə, Moskvaya təzyiq yolu ilə əldə edilməli olduğunu qeyd edib: "Əgər Çin və ABŞ sanksiyalar tətbiq edərsə, yaxud tətbiq edəcəklərini elan edərsə və Rusiya ilə bu ölkələr arasında ixrac və idxalı dayandırılarsa, bu, müharibənin sonu olacaq".

O qeyd edib ki, qlobal sabitlik bu cür əsas oyunçulardan asılıdır və əgər onlar müharibəni dayandırmasalar, deməli, onların buna heç bir marağı yoxdur. Məhz bu son fikir kifayət qədər məntiqlidir və Çindəki üçtərəfli görüş başa çatandan sonrakı ilkin təəsssüratlar Zelenskinin heç də haqsız olmadığından xəbər verir...

Görüşün açılışında çıxış edən Donald Tramp dünyanın üç ən böyük nüvə gücünün liderlərinin bir araya gəlməsini “tarix yazmaq” adlandırıb.

Çin lideri Si Cinpin sammitin qlobal miqyasda dönüş yaradan əhəmiyyətə malik olduğunu bildirib.

Vladimir Putin isə İkinci Dünya müharibəsinin qalib dövlətləri kimi Rusiya, Çin və ABŞ-nin beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin qorunmasında birgə məsuliyyət daşıdığını vurğulayıb: "Üç dövlətimizi təkcə İkinci Dünya Müharibəsində qalib ölkələr statusu deyil, həm də ən əsası beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin qorunması üçün ortaq məsuliyyətləri birləşdirir".

Rusiya liderinin bu açıqlaması bir daha “dünyanı nüfuz dairələrinə bölmək” təşəbbüsünün daha çox Moskvadan gəldiyini göstərir. Lakin bu təşəbbüsün arxasında Rusiyanın Çin və ABŞ ilə müqayisə ediləcək nə iqtisadi, nə də texnoloji gücü görünür. Onun hərbi gücünün nədən ibarət olduğu isə Ukraynadakı savaşda bəlli oldu. Qalır yalnız nüvə gücü. Lakin ABŞ və Çinin sadəcə, nüvə kartını əsas götürərək belə bir “bölgüyə” getməsi o qədər də inandırıcı görünmür...

Hələ görüş ərəfəsində Tramp bildirib ki, liderlər Ukraynadakı müharibə də daxil olmaqla "bütün qlobal məsələləri" müzakirə edəcəklər. O, məhz Ukrayna məsələsini Putinlə "uzun müddət" müzakirə etdiyini qeyd edib.

Tramp bu müharibənin sona çatacağına dair də nikbin danışıb: "Düşünürəm ki, bu baş verir. İnanıram ki, o (Putin) və ümid edirəm ki, digər tərəf də həmçinin bu müharibənin sona çatmasını görmək istəyəcək".

Tramp həmçinin Vaşinqton, Moskva və Pekinin nüvə silahı məsələlərində əməkdaşlıq etməli olduğunu bildirib.

Si Cinpin isə nüvə silahlarının tamamilə qadağan edilməsinə və məhv edilməsinə çağırıb. O, nüvə müharibəsində qalib gəlməyin mümkün olmadığını vurğulayıb.

Beləliklə, ABŞ, Çin və Rusiya liderləri arasında üçtərəfli görüş başa çatdı. Görüşdən sonra Si Cinpin Vladimir Putini öz avtomobilinə qədər müşayiət etdi.


Donald Tramp isə zirvə toplantısını bir neçə dəqiqə tez tərk edərək hava limanına yola düşdü. Mətbuata birgə açıqlama verilmədi, brifinq keçirilmədi. Sanki hərə öz sözünü dedi və dağılışdılar...

Üç ölkənin liderləri sadəcə, "Sülh haqqında Birgə Bəyannamə" qəbul ediblər. 4 bənddən ibarət sənəddə aşağıdakı əsas razılaşmalar əksini tapıb:

-BMT-də islahatlar: BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri olan ABŞ, Çin və Rusiya təşkilatın qlobal çağırışlara daha effektiv cavab verməsi üçün BMT-də islahatların aparılmasını dəstəklədiklərini bəyan ediblər.

-Nüvə təhlükəsizliyi: Liderlər nüvə müharibəsində qalibin ola bilməyəcəyini və bu müharibənin heç vaxt başladılmamalı olduğunu təsdiqləyiblər. Tərəflər nüvə risklərinin azaldılması üzrə dialoq aparmaq barədə razılığa gəliblər.

-Enerji bazarı: Üç ölkə qlobal rifah naminə neft emalı məhsullarının istehsalını və tədarükünü artırmağı, sabit enerji axınını təmin etməyi planlaşdırır.

-Beynəlxalq məhkəmələr: Dövlət başçıları rəsmi şəxslərin toxunulmazlığına hörmətin vacibliyini vurğulayaraq, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi və digər oxşar qurumların öz səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməməli olduğunu bildiriblər.

Ukrayna müharibəsi başda olmaqla, yuxarıda sadalanan bütün istiqamətlərdə təhdid yaradan münaqişələrin birgə həlli üçün hər hansı addıma dair hətta memorandum, bəyannamə səviyyəsində də heç nə yoxdur…

Bəs bundan sonra konkret nəticə və real addımlar olacaqmı? Məsələn, Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov görüşdən sonra o qədər də optimist görünmürdü. O, hətta Kreml müxbiri Pavel Zarubinin nəticələrlə bağlı sualına kobudluqla cavab verib.Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov isə bildirib ki, Ukrayna mövzusu üçtərəfli sammitdə ümumiyyətlə, "mərkəzi mövzu olmayıb".


Görüşdən sonra rusiyalı jurnalistlərin gələcəklə bağlı sualına cavab verən Putin özü deyib ki, “gələcəkdə nə olacağını heç kim bilmir, yalnız Allah bilir”. Həmçinin əlavə edib ki, üçtərəfli görüşdə hər hansı bir razılaşma olmasa da, tərəflər bir-birinə öz mövqeyini çatdıra biliblər. Ən əsası isə bildirib ki, Krım körpüsü vurulduğu üçün qarşı tərəflə heç bir razılaşma olmayacaq. Sanki yoxsa razılaşma olacaqdı və buna qədər Rusiya özü Ukraynadakı körpüləri və mülki obyektləri vurmurdu...

Beləliklə, ümumilikdə müşahidəçilər görüşün əhəmiyyətli və müsbət nəticələrinə o qədər də inanmırlar. Çünki tərəflərin “çəki dərəcələri” fərqlidir, onlar hər hansı münaqişədə eyni cəbhədə iştirak etməyiblər, hansısa ortaq düşmənə qalib gəlməyiblər, maraqları bir-birilə olduqca ciddi ziddiyyət təşkil edir və onları Yalta konfransındakı “müttəfiqlər” adlandırmaq olduqca çətindir, hətta mümkünsüzdür. Ancaq hər halda, bu görüşün real nəticə verib-vermədiyini yaxın zamanda görəcəyik. Xüsusilə Ukraynada və İranda...

E.Qüdrətoğlu

“AzPolitika.info”  

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:35
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 20 Noyabr 2026 08:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see383

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see352

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see302

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see278

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see275

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see267

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see257

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see249

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see248

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see234

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see225

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see224

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see221

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see217

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see216

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see207

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see205

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri