Müharibə şəxsən Putin üçün necə bitə bilər?

...Miroslav Qay aktyor, könüllü və mübarizəyə ilham verən Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin zabitidir.

SİA bu gün ilk dəfə olaraq onun “Facebook”da yer alan yazısını diqqətinizə çatdırır:

...Putinin “Xüsusi hərbi əməliyyat bitəndən sonra nə edəəyik?” ifadəsi məni müharibələrdən sonrakı rus çarlarının taleyi barədə düşünməyə vadar etdi. Və onlar eyni zamanda həm fərqli, həm də oxşar idilər.

Rusiya tarixi maraqlı bir nümunə ortaya qoyur: uğursuz müharibə və ya hərbi-siyasi mühitlə münaqişə çox vaxt rus hökmdarı üçün sonun başlanğıcı idi.

...III Pyotr Rusiyanın qalib Yeddiillik Müharibəsinin nəticələrindən faktiki olaraq imtina etdi, ələ keçirilmiş əraziləri Prussiyaya qaytardı və keşikçiləri özünə qarşı çevirdi.

O, saray çevrilişi nəticəsində vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı və qısa müddət sonra yaxın çevrəsinin üzvləri tərəfindən öldürüldü.

...I Pavel Fransaya qarşı müharibədən sonra xarici siyasət kursunu qəfil dəyişdi, Böyük Britaniya və Avstriya ilə münasibətləri pozuldu, Napoleonla yaxınlaşmağa başladı və rus aristokratiyasının maraqlarını təhqir etdi. O, öz sarayında generalları və saray əyanları tərəfindən boğularaq öldürüldü.

...I Aleksandr Napoleonu məğlub etdi, lakin müharibədən sonra o, açıq-aydın melanxoliya, dini mistisizm, hakimiyyətdən məyusluq və dövlət işlərindən uzaqlaşmaq istəyi nümayiş etdirdi. Onun ölümünün səbəbinin psixoloji vəziyyətinə dair heç bir dəlil yoxdur, lakin imperatorun şəxsiyyətindəki dəyişikliklər müasirləri tərəfindən yaxşı sənədləşdirilib.

...I Nikolay Krım müharibəsi zamanı vəfat etdi, bu zaman Rusiya İmperiyasının texnoloji, iqtisadi və təşkilati cəhətdən Avropa güclərindən geri qaldığı aydın oldu. Rəsmi səbəb sətəlcəm idi. Eyni zamanda, müasirləri onun psixoloji sarsıntısı, iradəsinin itirilməsi və öz həyatını qorumaqdan virtual imtina etməsi barədə yazırdılar. Bir növ passiv intihar haqqında bir nəzəriyyə var, baxmayaraq ki, bu, qəti şəkildə sübut olunmayıb.

...II Nikolay öz ətrafı tərəfindən öldürülməyib. Lakin Birinci Dünya Müharibəsi zamanı onu dəstəkləməkdən imtina edən və onu taxtdan imtina etməyə məcbur edən generallar, siyasətçilər və yüksək vəzifəli məmurlar idi. Bolşeviklər onu fiziki olaraq məhv etdilər, lakin imperator kimi hərbi və inzibati elita artıq onun hakimiyyəti üçün məsuliyyət daşımaq istəmədiklərinə qərar verdikdə o, həlak oldu.

Deməli, qayda hər bir rus çarının məğlubiyyətdən sonra mütləq öldürüldüyü deyil.

Mexanizm daha mürəkkəb idi:

-müharibə hökmdarın sarsılmazlığı mifini məhv etdi;

-məğlubiyyətlər və ya təhlükəli siyasi qərarlar elitaların maraqlarını təhdid etdi;

-generallar və saray əyanları monarxın dövləti və şəxsi mövqelərini qorumaq qabiliyyətinə inamlarını itirdilər;

-onların ətrafı varis və ya hökmdarı aradan qaldırmaq üçün bir yol axtarmağa başladı;

-hökmdarın özü özünü təcrid olunmuş, şübhə altında, laqeyd vəziyyətdə və ya psixoloji sarsıntı keçirmiş vəziyyətdə tapdı.

...Şəxsiyyətçi diktaturada hökmdar bütün qələbələrə görə məsuliyyət daşıyır. Amma eyni zamanda, bütün məğlubiyyətlərə görə də məsuliyyət daşıyır.

Müharibə elitalara pul, status və təhlükəsizlik hissi gətirdiyi müddətcə, onlar sədaqət nümayiş etdirirlər.

Müharibə onların əmlakına, həyatına, uşaqlarının gələcəyinə və rejimin mövcudluğuna təhdid etməyə başlayanda çar sevgisi çox tez bitə bilər.

Və tarixən rus avtokratı üçün ən təhlükəli şeylər xarici ordular və ya xalq üsyanları olmayıb.

Ən təhlükəli olanlar generallar, mühafizəçilər, yüksək vəzifəli şəxslər və dünən özünü onun ən yaxın müttəfiqləri adlandıran insanlar olub.

Beləliklə, neft emalı zavodları, fabriklər, “Wildberries”... Və mən məlumat mərkəzlərini gözləyirəm.

Əli Babayev