Müslüm Maqomayevin “Dəniz” mahnısı necə yarandı?

Bu gün böyük müğənni, musiqiçi və sənətkar Müslüm Maqomayevin doğum günüdür. Sənətkarın 84 yaşı tamam olacaqdı. Bu münasibətlə onun repertuarının ən məşhur əsərlərindən biri olan “Mavi əbədiyyət” (“Синяя вечность”) mahnısının yaranma tarixçəsi yenidən yada düşür.

Milyonlarla dinləyicinin ilk növbədə “dəniz” misrası ilə xatırladığı mahnının yaranması 1969-cu ilə təsadüf edir.

Həmin dövrdə Maqomayevin karyerası sürətlə yüksəlirdi. O, Sopotda keçirilən Beynəlxalq Mahnı Festivalında birinci mükafatı qazanmış, Kann şəhərində keçirilən MIDEM festivalında isə “Qızıl disk”ə layiq görülmüşdü.

Mahnının melodiyası isə Bakıda, bir restoranda yaranıb.

Maqomayev dostları ilə restoranda şam yeməyində olarkən qəfildən beynində yeni melodiyanın bir hissəsi səslənib. O, həmin an əlinə keçən ilk əşyadan – salfetdən istifadə edərək melodiyanın notlarını yazmağa başlayıb.

Daha sonra Maqomayev dostu, gənc mühəndis və şeir yazmağa böyük həvəsi olan Gennadi Kozlovskidən mahnıya sözlər yazmasını istəyib.

Kozlovskinin təklif etdiyi ilk misralardan biri “Ey dəniz, dəniz” olub. Maqomayev pianonun arxasına keçərək həmin fraqmenti səsləndirib. Nəticə hər iki müəllifi qane edib və bundan sonra mahnının sözləri üzərində iş başlayıb.

Lakin sovet dövrünün senzurası müəlliflərin işini asanlaşdırmırdı. Mahnının ilkin variantında “Dəniz, məni uzaq ölkələrə apar” kimi misralar da olub. Belə ifadələrin sovet senzurasından keçməyəcəyi düşünüldüyündən bəzi hissələr mətndən çıxarılıb.

Mahnı tamamlandıqdan sonra Maqomayev Moskvaya yollanıb. Bir neçə həftə sonra isə Kozlovskiyə telefonla zəng edərək televizoru açmasını istəyib. Televiziyada onların birlikdə yaratdığı mahnının premyerası nümayiş etdirilirdi.

“Mavi əbədiyyət” sonradan Maqomayevin ən məşhur əsərlərindən birinə çevrildi.

Maraqlıdır ki, məhz bu mahnıya görə Maqomayev SSRİ-də ilk musiqi kliplərindən birini də çəkib. Klip qayalı dəniz sahilində lentə alınıb.

Mahnının yaranma anı – Maqomayevin Bakı restoranında salfet üzərində melodiyanın notlarını yazması – sonradan onun haqqında çəkilən “Maqomayev” teleserialında da əks olunub.

Beləliklə, milyonlarla insanın yaddaşında qalan “O dəniz, dəniz” mahnısının hekayəsi sadə bir restoran axşamından başlayıb: bir melodiyanın qəfil yaranması, salfet üzərində yazılan notlar və iki dostun yaradıcılıq əməkdaşlığı nəticəsində Azərbaycan musiqisinin məşhur əsərlərindən biri meydana gəlib.

AzPost.az