Icma.az
close
up
RU
Mütəxəssis: Bəzi qaydalara əməl etməklə kiberdələduzluq riskini minimuma endirmək mümkündür

Mütəxəssis: Bəzi qaydalara əməl etməklə kiberdələduzluq riskini minimuma endirmək mümkündür

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat verir.

Son dövrlərdə kiberdələduzlar daha da inkişaf edib və yeni üsul və texnologiyalarla vətəndaşları aldatmağa başlayıblar. Məsələn, onlar daha çox sosial mühəndislik üsullarına, o cümlədən telefon zəngləri, SMS və e-poçt vasitəsilə saxta bank bildirişləri göndərməklə, insanların şəxsi məlumatlarını əldə etməyə çalışırlar. Sizcə, bu cür kiberdələduzluq hücumlarına qarşı mübarizə yolları nə olmalıdır?


Sualımızı cavablandıran informasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov “Sherg.az”a bildirib ki, xüsusilə süni intellektin (SI) imkanlarının genişlənməsi ilə dələduzlar daha mürəkkəb və inandırıcı üsullardan istifadə etməyə başlayıblar:


“Bundan əlavə, real görünən elektron nömrələrdən edilən zənglərlə insanlardan bank kartı məlumatları əldə etməyə cəhd edirlər. Bu halların artmasının əsas səbəblərindən biri texnologiyanın sürətli inkişafı və kibercinayətkarların yeni metodlardan istifadə etməsidir. Süni intellekt və deepfake texnologiyalarının yayılması dələduzlara insanların səsini, hətta görüntüsünü klonlaşdırmağa imkan verir. Bu da onların daha inandırıcı görünməsinə səbəb olur. Digər bir səbəb isə insanların kifayət qədər texnoloji savada malik olmamasıdır. Bir çox insan, xüsusilə yaşlı nəsil, texnoloji yeniliklər barədə məlumatlı olmadığı üçün dələduzların tələsinə daha tez düşür. Sosial mühəndislik üsulları da burada mühüm rol oynayır. Dələduzlar insanları qorxu, təcili qərar vermək məcburiyyəti və ya emosional təsir vasitəsilə aldatmağa çalışırlar. Bu cür hallardan necə qorunmaq olar? İlk növbədə, hər kəs bilməlidir ki, banklar və ya rəsmi qurumlar telefon zəngi ilə heç vaxt kart məlumatlarını, PIN kodunu və ya təsdiq kodunu istəmir. Əgər kimsə sizə bu cür məlumatları soruşursa, bu böyük ehtimalla dələduzluq cəhdidir. Yaxınlarınızın adından sizə şübhəli zənglər edilərsə, əvvəlcə həmin şəxsə başqa bir üsulla – məsələn, videozəng və ya başqa bir telefon nömrəsi vasitəsilə zəng edərək məlumatın doğruluğunu yoxlayın. Bundan başqa, iki faktorlu autentifikasiya (2FA) istifadəsi vacibdir. Bank hesablarınıza giriş zamanı bu funksiyanı aktiv etsəniz, hətta dələduzlar sizin şifrənizi əldə etsələr belə, əlavə təsdiq kodu olmadan hesabınıza daxil ola bilməyəcəklər”. 


Ekspertin sözlərinə görə telefon nömrələrinə gələn zənglərə də diqqətli olmaq lazımdır:

“Dələduzlar real görünən nömrələrdən zəng edə bilirlər, lakin bu, onların həqiqətən də bank və ya rəsmi qurum olmasını təsdiqləmir. Əgər sizə banka aid olduğu deyilən bir zəng gələrsə, zəngi sonlandırıb bankın rəsmi nömrəsinə özünüz geri zəng edin və məlumatın doğruluğunu dəqiqləşdirin. Elektron poçt və mesajlar vasitəsilə göndərilən naməlum linklərə keçid etməmək də kibertəhlükəsizliyin vacib qaydalarındandır. Dələduzlar tez-tez saxta bank və ya sosial media səhifələrinə bənzəyən vebsaytlar yaradır və istifadəçiləri bu səhifələrə yönləndirərək onların şəxsi məlumatlarını oğurlayırlar. Əgər sizə hər hansı bir link göndərilibsə və bu bank və ya rəsmi qurum tərəfindən göndərildiyini iddia edirsə, həmin qurumun rəsmi saytına birbaşa daxil olub məlumatı yoxlamaq daha təhlükəsizdir. Dələduzların əsas hədəfi insanların emosiyalarını manipulyasiya edərək onları tələyə salmaqdır. Həmçinin dələduzlar insanları stres vəziyyətinə salaraq onların sağlam düşünmə qabiliyyətini zəiflətməyə çalışırlar. Qeyd edilən bu kimi qaydalara əməl etməklə kiberdələduzluq riskini minimuma endirmək mümkündür”.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:148
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 05 Fevral 2025 12:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see339

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see326

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see311

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see305

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see282

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see269

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see264

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see246

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see236

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see227

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see227

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see224

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see216

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see211

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see209

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see208

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see201

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see186

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri