Icma.az
close
up
RU
Nadir torpaq elementləri: Rusiya və Çin oyun qaydalarını dəyişdirir..?

Nadir torpaq elementləri: Rusiya və Çin oyun qaydalarını dəyişdirir..?

Sia Az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

...Hər bir smartfon, elektrik avtomobili və külək turbininin nadir torpaq metallarından asılı olduğu bir dünyada, Rusiya tarixi bir addımın astanasındadır.

Bu 17 element sabahın “yaşıl” iqtisadiyyatı, müdafiə texnologiyaları və enerjisinin açarıdır.

Təsəvvür edin: onlarsız elektrik mühərrikləri üçün maqnitlər, dərmanlar üçün lazerlər, təhlükəsizlik üçün radarlar olmayacaq.

Dünyada ikinci ən böyük nadir torpaq metal ehtiyatlarına (28,5 milyon ton) malik olan Rusiya hazırda idxaldan 98 faiz asılı olaraq ildə 3 min ton istehlakla cəmi 50 ton istehsal edir. Amma bu gün baş nazirin birinci müavini Denis Manturovun danışdığı Çinlə danışıqlar oyunun qaydalarını dəyişə bilər.

Nadir torpaq elementləri yüksək texnologiyanın "vitaminləri"dir. Elektrikli nəqliyyat vasitələrində neodim və disprosium güclü maqnitlər əmələ gətirir (hər avtomobilə 1 kq-a qədər), mühərrikləri yığcam və səmərəli edir.

SİA-nın məlumatına görə, 2035-ci ilə qədər Rusiya 506 min elektromobil və elektrobus istehsal etməyi planlaşdırır və bu, nadir torpaq elementləri olmadan mümkün deyil.

2025-ci ildə Renera bu metalların əsas olduğu akkumulyator və mühərriklərin istehsalına başlayacaq.

Lakin onların rolu daha genişdir: külək turbinləri və günəş panelləri üçün itrium, radarlar və lazerlər üçün gadolinium, nüvə sənayesi və MRT üçün evropium və lutetium lazımdır. Rosatomun məlumatına görə, 2030-cu ilə qədər Rusiyada nadir torpaq elementləri bazarı 29 milyard rubldan 100 milyard rubla qədər artacaq və istehsal 7,5 min tona çataraq dünyada ilk 5-liyə daxil olacaq.

Nadir torpaq elementləri aviasiya üçün ərintiləri gücləndirir, smartfonları daha ağıllı və enerjini daha təmiz edir.

Ruslar üçün bunlar yeni iş yerləri, sərfəli elektrik avtomobilləri və "yaşıl" enerji üçün daha aşağı ödənişlərdir. Amma əsas məsələ suverenlikdir.

2025-ci ilin aprelində Çin ABŞ-ın tariflərinə cavab olaraq yeddi nadir torpaq metalının ixracını məhdudlaşdırdı və avtomobil sənayesində fasilələrə səbəb oldu.

Rusiya öz ehtiyatları ilə dünya üçün “sığorta” olmağa qadirdir, amma ilk növbədə özü üçün…

…Və deməli, Manturov təsdiqlədiyinə görə, Rusiya Çinlə nadir torpaq metal oksidlərinin çıxarılması texnologiyalarını müzakirə edir - bu, Pekin və Vaşinqtonun rəhbərlik etdiyi qabaqcıl prosesdir.

Danışıqlar çoxdan başlayıb, hələ ki, heç bir qərar yoxdur, amma tərəfdaşlar məlumdur.

Qlobal istehsalın 70-95 faizinə nəzarət edən Çin öz müttəfiqləri ilə nou-hau paylaşır. Texnologiyaya çıxış Yakutiyada Tomtorskoye kimi yataqların işə salınmasına imkan verəcək.

Artıq əsas layihələr həyata keçirilir: Murmanskda Lovozero mədən və emalı zavodunun modernləşdirilməsi, Kulyokskaya ərazisinin, İrkutskda Polmostundrovskoye və Yaraktinskoyenin işə salınması…

Rosatom sovet texnologiyalarını bərpa edib: Solikamsk zavodu 2026-cı ilə qədər 2000 ton nadir torpaq metalları istehsal edəcək.

Rusal 2025-ci ildə 3D çap və aerokosmik üçün skandium oksidi (ildə 1,5 ton) istehsalına başlayacaq.

Oliqarxlar Rusiyadan demək olar ki, 514 milyardı ofşor hesablara aparıblar və metallurgiyanı gələcəkdən məhrum ediblər.

Dünya ehtiyatlarının 17 faizinə sahib olan Rusiya ABŞ-la (Putinin eyham vurduğu kimi) əməkdaşlıq edə bilər, lakin Çinlə bu, mədənçilikdən tutmuş maqnit ixracına qədər tam bir tsikldir.

Qlobal nadir torpaq elementləri bazarı 2025-ci ildə 12,57 milyard dollar, 2037-ci ilə qədər isə 33,5 milyard dollar təşkil edir (ildə 8,3 faiz artım). Rusiya 2035-ci ilə qədər 15 istehsal müəssisəsini işə salaraq ilk 5-liyə daxil olacaq.(?)

Əli Babayev

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:188
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 09 Sentyabr 2025 22:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see299

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see290

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see287

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see283

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see282

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see277

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see268

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see267

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see260

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see259

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see235

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see234

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see233

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see230

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see228

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see222

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see222

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see220

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see216
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri