Icma.az
close
up
RU
Nadir torpaq elementləri: Rusiya və Çin oyun qaydalarını dəyişdirir..?

Nadir torpaq elementləri: Rusiya və Çin oyun qaydalarını dəyişdirir..?

Sia Az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

...Hər bir smartfon, elektrik avtomobili və külək turbininin nadir torpaq metallarından asılı olduğu bir dünyada, Rusiya tarixi bir addımın astanasındadır.

Bu 17 element sabahın “yaşıl” iqtisadiyyatı, müdafiə texnologiyaları və enerjisinin açarıdır.

Təsəvvür edin: onlarsız elektrik mühərrikləri üçün maqnitlər, dərmanlar üçün lazerlər, təhlükəsizlik üçün radarlar olmayacaq.

Dünyada ikinci ən böyük nadir torpaq metal ehtiyatlarına (28,5 milyon ton) malik olan Rusiya hazırda idxaldan 98 faiz asılı olaraq ildə 3 min ton istehlakla cəmi 50 ton istehsal edir. Amma bu gün baş nazirin birinci müavini Denis Manturovun danışdığı Çinlə danışıqlar oyunun qaydalarını dəyişə bilər.

Nadir torpaq elementləri yüksək texnologiyanın "vitaminləri"dir. Elektrikli nəqliyyat vasitələrində neodim və disprosium güclü maqnitlər əmələ gətirir (hər avtomobilə 1 kq-a qədər), mühərrikləri yığcam və səmərəli edir.

SİA-nın məlumatına görə, 2035-ci ilə qədər Rusiya 506 min elektromobil və elektrobus istehsal etməyi planlaşdırır və bu, nadir torpaq elementləri olmadan mümkün deyil.

2025-ci ildə Renera bu metalların əsas olduğu akkumulyator və mühərriklərin istehsalına başlayacaq.

Lakin onların rolu daha genişdir: külək turbinləri və günəş panelləri üçün itrium, radarlar və lazerlər üçün gadolinium, nüvə sənayesi və MRT üçün evropium və lutetium lazımdır. Rosatomun məlumatına görə, 2030-cu ilə qədər Rusiyada nadir torpaq elementləri bazarı 29 milyard rubldan 100 milyard rubla qədər artacaq və istehsal 7,5 min tona çataraq dünyada ilk 5-liyə daxil olacaq.

Nadir torpaq elementləri aviasiya üçün ərintiləri gücləndirir, smartfonları daha ağıllı və enerjini daha təmiz edir.

Ruslar üçün bunlar yeni iş yerləri, sərfəli elektrik avtomobilləri və "yaşıl" enerji üçün daha aşağı ödənişlərdir. Amma əsas məsələ suverenlikdir.

2025-ci ilin aprelində Çin ABŞ-ın tariflərinə cavab olaraq yeddi nadir torpaq metalının ixracını məhdudlaşdırdı və avtomobil sənayesində fasilələrə səbəb oldu.

Rusiya öz ehtiyatları ilə dünya üçün “sığorta” olmağa qadirdir, amma ilk növbədə özü üçün…

…Və deməli, Manturov təsdiqlədiyinə görə, Rusiya Çinlə nadir torpaq metal oksidlərinin çıxarılması texnologiyalarını müzakirə edir - bu, Pekin və Vaşinqtonun rəhbərlik etdiyi qabaqcıl prosesdir.

Danışıqlar çoxdan başlayıb, hələ ki, heç bir qərar yoxdur, amma tərəfdaşlar məlumdur.

Qlobal istehsalın 70-95 faizinə nəzarət edən Çin öz müttəfiqləri ilə nou-hau paylaşır. Texnologiyaya çıxış Yakutiyada Tomtorskoye kimi yataqların işə salınmasına imkan verəcək.

Artıq əsas layihələr həyata keçirilir: Murmanskda Lovozero mədən və emalı zavodunun modernləşdirilməsi, Kulyokskaya ərazisinin, İrkutskda Polmostundrovskoye və Yaraktinskoyenin işə salınması…

Rosatom sovet texnologiyalarını bərpa edib: Solikamsk zavodu 2026-cı ilə qədər 2000 ton nadir torpaq metalları istehsal edəcək.

Rusal 2025-ci ildə 3D çap və aerokosmik üçün skandium oksidi (ildə 1,5 ton) istehsalına başlayacaq.

Oliqarxlar Rusiyadan demək olar ki, 514 milyardı ofşor hesablara aparıblar və metallurgiyanı gələcəkdən məhrum ediblər.

Dünya ehtiyatlarının 17 faizinə sahib olan Rusiya ABŞ-la (Putinin eyham vurduğu kimi) əməkdaşlıq edə bilər, lakin Çinlə bu, mədənçilikdən tutmuş maqnit ixracına qədər tam bir tsikldir.

Qlobal nadir torpaq elementləri bazarı 2025-ci ildə 12,57 milyard dollar, 2037-ci ilə qədər isə 33,5 milyard dollar təşkil edir (ildə 8,3 faiz artım). Rusiya 2035-ci ilə qədər 15 istehsal müəssisəsini işə salaraq ilk 5-liyə daxil olacaq.(?)

Əli Babayev

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:218
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 09 Sentyabr 2025 22:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see328

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see309

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see299

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see296

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see289

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see279

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see259

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see256

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see249

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see248

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see245

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see241

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see235

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see235

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see233

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see225

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see213

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see207

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see195

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri