Namanari, haya, nigiri... Yapon mətbəxinin proteinli turş ləzzəti suşi necə populyarlıq qazanıb? Video

Suşinin orijinal forması 8-ci əsrdə Yaponiyaya yayılmazdan əvvəl ilk dəfə Cənub-Şərqi Asiya və Çində ortaya çıxıb. Suşi yapon dilində köhnə, köhnəlmiş deməkdir və fermentasiya mənşəyinə əsaslanaraq "turş" mənasını verir. Ənənəvi düyü yeməyi duzlu balıqları fermentləşdirilmiş düyüyə qoymaqla hazırlanır.

Əslində suşi duzla doldurulmuş balıqları fermentləşdirilmiş düyüdə bir neçə ay marinad etməklə hazırlanırdı. Düyünün fermentasiyası balığın xarab olmasının qarşısını alırdı. Yemək olaraq düyü atılır və yalnız balıq yeyilirdi. İlk dövrlərdə bu üsullarla hazırlanan yeməklər Yaponiyada mühüm protein mənbəyinə çevrilmişdi.

Yaponiyada düyü ilə balıq ilk istehlakı namanari adlanırdı. Muromaçi dövründə namanari ən məşhur suşi növü idi. Qismən çiy, fermentləşdirilmiş düyü ilə bükülmüş təzə balıqdan hazırlanırdı.

Edo dövründə haya-suşi adlanan üçüncü suşi növü geniş yayılmışdır. Balıq və mayalanmamış düyünün eyni vaxtda yeyilməsinə icazə verən Haya-zuşi Yaponiyada çox məşhur olmuşdu. Bu, düyüdən fermentasiya üçün istifadə edilməyən ilk yemək idi. Bu suşi növü bu gün də Yaponiyada populyar olaraq qalır. Hər bir bölgə nəsildən-nəslə ötürülən reseptlərə əsaslanan öz haya-suşi reseptlərindən istifadə edir.

1800-cü illərin əvvəllərində Tokioda küçə satıcıları populyarlıq qazandı. Nigiri-suşi də bu dövrdə icad edilib. Əllə hazırlanmış təxminən düzbucaqlı düyü boşqabına qoyulmuş çiy balıqdan hazırlanır. 1923-cü il Böyük Kanto zəlzələsindən sonra nigiri-suşi aşpazları Edo bölgəsindən bütün Yaponiyaya yayılaraq yeməyi bütün ölkədə məşhurlaşdırdılar.

Bu gün suşi kimi tanınan yemək Tokioda Hanaya Yohei tərəfindən icad edilmişdir. İndiki Tokio kimi, sürətli şəhər həyatında həm yolda, həm də ictimai yerlərdə asanlıqla və tez əl və ya çubuqlarla yeyilən bir fast food yeməyinə çevrildi.

Suşi bu gün Azərbaycanda da geniş yayılıb və həqiqətən sevənləri çoxdur.

İradə Cəlil, Bizimyol.info