Nə Tramp sülh istəyir, nə də Aİ: Planların əsl məqsədi...

Bir neçə gün öncə Avropa İttifaqının Ukrayna münaqişəsinin həlli üzrə hazırladığı 24 maddəlik plan açıqlanıb. Plan ABŞ Prezidenti Donald Trampın təklifinə cavab olaraq hazırlanıb.

Sənədə əsasən, məqsəd regionda davamlı və ədalətli sülhün təmin edilməsidir. Sənəddə Ukraynanın Avropa İttifaqına üzv olması, tərəflər arasında təhlükəsizliyin tam təmin olunması, hərbi əsirlərin dəyişdirilməsi, tərəflərin hərtərəfli atəşkəsə razılaşması, ABŞ və Avropa ölkələrinin iştirakı ilə atəşkəsin monitorinqinin texniki icrası üzrə danışıqlara dərhal başlanması və s. bəndlər yer alıb.

Rusiya və Ukrayna bu sülh planını qəbul edəcəkmi? Əks halda proseslər necə cərəyan edəcək?

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan politoloq Çingiz Şahbazi bildirib ki, əslində Avropa İttifaqının hazırladığı 24 bəndlik plan, Tramp(Putin) planına alternativ olaraq hazırlanıb.

Onun sözlərinə görə, burada  məqsəd heç də tərəflər arasında sülh yaratmaq və yaxud da bu istiqamətdə nəsə nəticə əldə etmək deyil. Müsahibimiz hesab edir ki, əsl məqsəd planın Rusiya tərəfindən qəbul edilməməsini təmin etməkdir və belə olan təqdirdə münaqişəsinin davam etməsini saxlamaq imkanı əldə ediləcək:

"ABŞ-nin hazırladığı 28 bəndlik Tramp planının ardınca, Avropa İttifaqının da münaqişə ilə bağlı 24 bəndlik sülh planı açıqlanıb. Ukrayna tərəfi Tramp planını Ukrayna üçün "kapitulyasiya" adlandırıb. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat sözçüsü Mariya Zaxarova isə Avropa İttifaqının hazırladığı 24 maddəlik planı "ultimatum" olaraq qiymətləndirib. Avropa İttifaqı müharibənin davam etməsinin tərəfdarıdır. Tramp planının tərkibində də eynilə Avropa İttifaqı planına bənzər siyasi elementləri görməmək mümkün deyil”.

Çingiz Şahbazi: Rusiya Ukraynanın ərazilərini, ABŞ isə iradəsini işğal altında saxlamaqdav davam edir

Dediyinə görə, bu baxımından istər Tramp planı, istərsə də Avropa İttifaqı liderlərinin hazırladığı sənəd Rusiya və Ukrayna arasında danışıqlar masasının qurulmasına xidmət etmək kimi görünsə də, əslində  hər iki tərəfin təkliflər planının tərkibində münaqişə tərəflərin danışıqlar masasına oturmasına mane olmaq dayanır.

Politoloq qeyd edib ki, bu məsələdə Avropa İttifaqının öz maraqları Ukraynanın maraqlarından daha çox öndədir. Prezident Tramp üçün isə ABŞ-nin maraqları Avropa İttifaqının maraqlarının üstündə yer alır. Bu baxımdan əslində heç bir sülh danışıqları və yaxud da razılaşması münaqişə tərəflərinin razılığı olmadan baş verməməsi lazımdır. Bunu Ukraynaya şamil etmək nədənsə çox çətindir.

Ç.Şahbazi vurğulayıb ki, Rusiya Ukraynanın ərazilərini, ABŞ isə iradəsini işğal altında saxlamaqdav davam edir. Dediyinə görə, Qərbin təşvişi qismən Ukraynanın tələblərinə cavab versə də, Qərb özünün təhlükəsizliyi ilə bağlı daha çox narahatçılıq keçirir:

“Bütün bunlara baxmayaraq, Avropa İttifaqı liderlərinin təqdim etdikləri 24 bəndlik plan daha çox münaqişənin həlli istiqamətində nəticə əldə olunmasını saxlaya bilər kimi görünür. Əlbəttə ki, bu planın Rusiya tərəfindən qəbul edilməsi üçün ABŞ çox şey edə bilər və Amerikanın bu istiqamətdə  imkanları böyükdür".

Həmsöhbətimiz onu da bildirib ki, ABŞ tərəfindən real sülh uğrunda danışıqlar masası qurmaq, atəşkəsin əldə olunması haqda danışmaq və digər proseslərin baş verməsi hələ çox uzaqdadır. Bu istiqamətdə görünən odur ki, nəbz yoxlamaları hələ bir müddət davam edəcək.

Gülşən Şərif