Nepal fəlakəti: 1050 ölü, 4000 itkin

Nepalda buzlaq və qaya kütlələrinin çökməsi nəticəsində baş verən dağıdıcı daşqınlardan bir həftə keçməsinə baxmayaraq, minlərlə itkin şəxsin taleyi hələ də məlum deyil. Xilasetmə qruplarının axtarışları davam etsə də, rəsmilər dağıntılar altında sağ qalanların tapılması ehtimalının gün keçdikcə azaldığını bildirirlər.

Reuters-in məlumatına görə, fəlakət nəticəsində ən azı 1050 nəfər həyatını itirib, təxminən 4000 nəfər isə itkin düşüb. Çin sərhədinə yaxın ərazilərdə yerləşən şəhər və vadilər daşqınların gətirdiyi palçıq, daş və digər dağıntılar altında qalıb.

Nepal hökumətinin Milli Təcili Əməliyyat Mərkəzinin yüksək vəzifəli nümayəndəsi Phanindra Paudel sağ qalanların tapılması ilə bağlı ümidlərin azaldığını bildirib. Bununla belə, axtarış-xilasetmə əməliyyatlarının davam etdirildiyi və hakimiyyətin hələ də ümidini tam itirmədiyi vurğulanır.

Xüsusilə su elektrik stansiyalarında itkin düşən insanların axtarışı diqqət mərkəzindədir. Rəsmilərin bildirdiyinə görə, bəzi insanların hidroelektrik stansiyalarının tunellərində və digər qapalı sahələrdə qalması ehtimal olunur. Dağıntılar arasından indiyədək 279 nəfər xilas edilib, lakin ən azı 639 nəfərin taleyi hələ məlum deyil.

Fəlakətin miqyası hökuməti tədricən axtarış-xilasetmə mərhələsindən bərpa və yenidənqurma mərhələsinə keçməyə məcbur edir. Baş nazir Balendra Şah bildirib ki, hökumət zərər çəkmiş ərazilərdə insanların həyatının qorunması ilə yanaşı, reabilitasiya, tibbi yardım və psixoloji dəstəyə diqqəti artırır.

BMT İnkişaf Proqramının ilkin hesablamalarına əsasən, fəlakət bölgəsində binaların dağıntıları, qayalar, torpaq və digər çöküntülər də daxil olmaqla ən azı 2,2 milyon ton material toplanıb. Bu həcm təxminən altı Empire State binasının kütləsinə bərabərdir. Dağıntıların miqyası yolların, yaşayış məntəqələrinin və ictimai infrastrukturun bərpasını Nepal üçün ciddi problemə çevirir.

Fəlakətin növbəti mərhələsində əsas narahatlıqlardan biri də ictimai sağlamlıq məsələsidir.

BMT-nin məlumatına görə, daşqından zərər çəkmiş ərazilərdə həddindən artıq sıxlıq, çirklənmiş su mənbələri və zədələnmiş səhiyyə müəssisələri xəstəliklərin yayılması riskini artırır. Xüsusilə musson mövsümünün davam etməsi vəziyyəti daha da çətinləşdirir.

Ən ağır zərər çəkən Nuwakot və Rasuva rayonlarında 27 məcburi köçkün düşərgəsində təxminən 3500 nəfər yerləşdirilib. Nepal hökuməti mümkün xəstəliklərin qarşısının alınması məqsədilə epidemioloji nəzarət və cavab tədbirlərini gücləndirdiyini açıqlayıb.

Daşqınların yaratdığı dağıntılar yalnız Nepalın təcili humanitar problemini deyil, Himalay regionunda iqlim dəyişmələrinin yaratdığı uzunmüddətli təhlükələri də gündəmə gətirib.

BMT rəsmiləri Himalayda gələcəkdə buzlaq mənşəli daşqınların ciddi risk olaraq qalacağını bildirirlər. Nepalın baş naziri də buz və qaya kütlələrinin hansı səbəbdən çökməsi və bu qədər böyük su kütləsinin necə formalaşması ilə bağlı beynəlxalq araşdırmaların aparılmasının vacibliyini vurğulayıb.

Çin tərəfi də Tibetdə baş verən daşqınları iqlim dəyişiklikləri ilə əlaqələndirib. Beləliklə, Nepalda hazırda əsas diqqət itkinlərin axtarışından tədricən zərər çəkmiş insanların yerləşdirilməsinə, səhiyyə və infrastrukturun bərpasına yönəlir. Lakin minlərlə insanın taleyinin hələ də məlum olmaması fəlakətin humanitar miqyasının tam müəyyənləşmədiyini göstərir.