Nəqliyyat logistika sisteminin inkişaf strategiyası: qlobal trendlər və yeni perspektivlər

Prezident İlham Əliyevin yanvarın 28-də nəqliyyat məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədəki çıxışı nəqliyyat infrastrukturunun inkişafının ölkə üçün nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərdi. Müşavirədə Bakı şəhərinin və ətraf ərazilərin nəqliyyat infrastrukturunun daha da yaxşılaşdırılması məqsədilə görülən işlər və qarşıya qoyulan hədəflər ətrafında geniş müzakirələr aparıldı. Dövlət başçısının vurğuladığı məsələlər həm şəhər daxilindəki tıxac problemini, həm də ölkənin müxtəlif regionlarında nəqliyyat sisteminin inkişafını hədəfləyən yeni layihələri əhatə edir.

Cənab İlham Əliyev çıxışında Bakı şəhərində son illərdə nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı istiqamətində həyata keçirilən böyük layihələri diqqətə çatdırdı. Bu layihələrə metro stansiyalarının tikintisi, yeni yolların çəkilməsi, körpülərin və tunellərin inşası daxildir. Lakin, buna baxmayaraq, paytaxtda tıxacların hələ də müşahidə edilməsi və əhali artımının bu tıxacları daha da ağırlaşdırması probleminin olduğu qeyd olundu.
Son 30 ildə Azərbaycan əhalisinin 7 milyondan 10 milyona çatması, təbii olaraq, Bakı şəhərinin əhalisinin də artmasına səbəb olub. Bu artım mövcud şəhər yol infrastrukturu və metro imkanları tərəfindən tam şəkildə qarşılanmır. Bakının nəqliyyat infrastrukturunun keçmiş dövrlərdəki məhdud imkanları, bu gün tıxacların və nəqliyyat sıxlığının qarşısını almağa çətinlik yaradır. Dövlətin bu sahəyə qoyduğu sərmayələr və görülən işlər nəticəsində nəqliyyat infrastrukturu xeyli təkmilləşsə də, hələ də müəyyən problemlər mövcuddur.
Sözügedən müşavirə zamanı Bakı şəhərindəki nəqliyyat məsələləri, o cümlədən tıxac problemini həll etmək məqsədilə həyata keçirilən bir çox layihə dövlət başçısının diqqətinə çatdırıldı. Son 15 ildə baş tutan böyük layihələr nəqliyyat sahəsindəki irəliləyişləri təmin etdi. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, əgər bu layihələr icra olunmasaydı, Bakı şəhərində nəqliyyat sistemi tamamilə iflic vəziyyətinə düşərdi. Yeni metro stansiyaları, yol qovşaqları, körpülər və tunellər həm şəhər daxilində, həm də ətraf ərazilərlə əlaqədə müsbət dəyişikliklərə səbəb oldu.
Bundan əlavə, respublika üzrə həyata keçirilən yeni yol çəkilişi layihələri də böyük əhəmiyyət daşıyır. Bakı şəhərinin digər şəhərlərlə və kənd yolları ilə əlaqəsini gücləndirmək məqsədilə bir çox yeni avtomagistrallar tikilmiş, magistral yollar müasir standartlara uyğunlaşdırılıb. Bu işlər nəticəsində ölkənin nəqliyyat infrastrukturunun müasirləşməsi istiqamətində əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə olunub.
Prezident İlham Əliyevin müşavirədəki çıxışında diqqət çəkən mühüm məsələlərdən biri də növbəti böyük nəqliyyat proqramının hazırlanması zərurəti idi. Dövlətin nəqliyyat sahəsindəki strateji planlarına görə, rəqəmsal infrastrukturun inkişafı ilə yanaşı, daha müasir nəqliyyat vasitələri və sistemlərinin tətbiqi də ön planda tutulur. Bu məqsədlə, bir müddət əvvəl Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinə dövlət proqramının hazırlanması ilə bağlı müvafiq göstəriş verilib və bu proqram üzərində işlər artıq həyata keçirilir. Yeni proqramın icrası ilə şəhərdaxili və şəhərlərarası nəqliyyat şəbəkələrinin daha effektiv və sürətli olması gözlənilir. Bununla yanaşı, ictimai nəqliyyat sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, tıxacların qarşısını almaq üçün daha rahat və əlverişli alternativlər yaradılması məqsədilə müasir texnologiyalardan istifadə ediləcək.
Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı istiqamətində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə atılan addımlar ölkənin gələcək inkişafına böyük təsir göstərəcəkdir. Bakı şəhərinin tıxac probleminin həlli, kənd yollarının inkişafı və yeni nəqliyyat layihələrinin icrası həm şəhər sakinlərinin, həm də kənd yerlərində yaşayan insanların həyatını asanlaşdıracaq. Dövlətin nəqliyyat infrastrukturunun inkişafına olan diqqəti ölkənin iqtisadiyyatına və sosial rifahına müsbət təsir edəcəkdir.
Prezident İlham Əliyev, həmçinin müşavirədə regionun gələcək nəqliyyat perspektivləri, Ermənistanın qeyri-konstruktiv mövqeyi və Azərbaycanın bu sahədə atacağı addımlarla bağlı mühüm mesajlar verib. Dövlət başçısı qeyd edib: “Həm beynəlxalq müstəvidə, həm Ermənistanla ikitərəfli təmaslar əsnasında biz daim bir məsələni qeyd edirik ki, Azərbaycandan Azərbaycana maneəsiz keçid olmalıdır. Heç bir yoxlamadan keçmədən, heç bir maneə ilə üzləşmədən Azərbaycandan Azərbaycana rahat və azad keçid olmalıdır. Bu, bizim tələbimizdir”.
Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın təşəbbüsü ilə irəli sürülən strateji layihədir və İkinci Qarabağ müharibəsində qazanılmış Zəfərdən sonra bu məsələ beynəlxalq gündəliyə gətirilib. Bu dəhliz Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz nəqliyyat əlaqəsi yaratmağı hədəfləyir. Dövlətimizin başçısı bu dəhlizin Azərbaycanın haqqı olduğunu vurğulayaraq onun həyata keçirilməsi üçün konkret addımlar atıldığını bildirib. Dəhliz artıq beynəlxalq səviyyədə tanınmış bir termindir. Lakin Ermənistan tərəfinin qeyri-konstruktiv mövqeyi və 10 noyabr 2020-ci il tarixli Üçtərəfli Bəyanatındakı öhdəliklərini yerinə yetirməməsi layihənin irəliləməsinə maneələr yaradır. Ermənistanın bu yanaşması ilə yalnız özünü təcrid vəziyyətinə salır və iqtisadi baxımdan itkilər verir.
Cənab İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Ermənistanın tranzit ölkəyə çevrilmə arzuları elə onların gözlərində qalacaq. Ölkənin qeyri-konstruktiv mövqeyi və beynəlxalq hüququn tələblərini yerinə yetirməməsi, bu arzunu mümkün etmir. Əksinə, Ermənistanın bu yanaşması onu dalan ölkəyə çevirir. Əgər Zəngəzur dəhlizinin açılması təmin olunmasa, Ermənistan regional iqtisadi layihələrdən kənarda qalacaq və daha çox itki ilə üzləşəcək.
Beləliklə, gələcəkdə yeni proqramların həyata keçirilməsi və nəqliyyat sisteminin daha da müasirləşdirilməsi ilə Azərbaycan nəqliyyat sahəsində daha böyük uğurlar qazanacaq və qlobal miqyasda mövqeyini daha da gücləndirəcəkdir.

Bədəl Bədəlov
Milli Məclisin deputatı