Netanyahunun ABŞ səfəri: Qəzza ilə bağlı yeni diplomatik yanaşmalar formalaşır?

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun ABŞ-yə səfəri zamanı verdiyi bəyanatlar regionda diqqət mərkəzinə çevrildi. O, İsrailin öz gələcəyini təmin edəcəyini və bölgəyə sülh gətirəcəyini vurğulamaqla yanaşı, Qəzzada baş verənləri bitirməyin vacibliyini müdafiə edib. Ancaq Netanyahunun bu mövqeyi həm beynəlxalq ictimaiyyət, həm də bölgədəki digər aktorlar tərəfindən fərqli şəkildə dəyərləndirilir.​​​​​​​ 

İsrailin Qəzza məsələsi ilə bağlı münasibəti hansı istiqamətdə irəliləyəcək? 

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən Azərbaycanın keçmiş xarici işlər naziri, diplomat Tofiq Zülfüqarov bildirib ki, hazırda İsrailin Qəzza ilə bağlı apardığı siyasətdə iki əsas məqsəd var: 

"Bunlardan birincisi, Qəzzada yaşayan əhalinin köçürdülməsi və ya onların sayının hər hansı yolla azaldılmasıdır. Bu da onların əsas məqsədlərini bəlli edir. Qəzzada yaşayan əhalinin köçürülməsi məsələsi, əsasən, İsrailin və bəzi beynəlxalq qüvvələrin regiondakı yerli əhalinin sayını və yerləşdiyi əraziləri dəyişdirmə cəhdlərindən qaynaqlanır. Bu addımlar, həmçinin, bölgədəki siyasi vəziyyəti idarə etmək və demoqrafik üstünlük əldə etmək məqsədini güdür. Əhalinin köçürülməsi  beynəlxalq hüquqa və insan haqlarına qarşı çıxan hərəkət olaraq qiymətləndirilir. İnsanların öz torpaqlarından zorla uzaqlaşdırılması və məcburi köçürülməsi bir çox humanitar fəlakətlərə və uzun müddətli gərginliyə yol açır".

Diplomatın fikrincə, ikinci məqsəd İranla müharibədə nüvəni təmin edən obyetklərin dağıdılmasıdır. Müsahibimizin sözlərinə görə, bu məsələ ABŞ-də baş tutan görüşdə geniş müzakirə edilib. Həmsöhbətimiz bildirib ki, bu məqsədin həyata keçirilməsi, həmçinin, bölgədəki siyasi və təhlükəsizlik vəziyyətini dəyişdirmək üçün bir vasitədir:

"ABŞ-dəki görüşdə bu məsələnin geniş müzakirə edilməsi tərəflərin yalnız İranın nüvə proqramı ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını ifadə etmələrini deyil, həm də bu narahatlıqların qarşısını almaq üçün uyğun və müvafiq strateji addımların atılmasını planlaşdırdıqlarını göstərir. Bu müzakirələr yalnız İranla birbaşa hərbi münaqişənin nəzərdə tutulduğu bir vəziyyət yaratmamalıdır. Əksinə, bu cür əməliyyatlar, daha geniş və kompleks bir diplomatik və hərbi strateji planın tərkib hissəsi kimi nəzərdən keçirilməlidir. Həmin əməliyyatlar, həmçinin, yalnız İranın nüvə obyektlərinə yönələn hücumlarla məhdudlaşmadan daha geniş geosiyasi məqsədlərə xidmət edə bilər, çünki belə hərbi müdaxilə bölgədəki güc balansını dəyişdirə bilər".

Tofiq Zülfüqarov: ABŞ-nin qəzzalılara tətbiq edəcəyi köçürmə siyasətinin müvəqqətiliyi sual altındadır

Son olaraq T.Zülfüqarov bildirib ki, köçürmə siyasətində maraqlı olan tərəflərdən biri də məhz ABŞ-dir: 

"Birləşmiş Ştatlar qəzzalıları İordaniya, Misirə köçürməyi nəzərdə tutur. Onların Qəzza bölgəsindəki əhalini İordaniya və Misirə köçürmək planı strateji və humanitar məqsədlərlə bağlı müxtəlif düşüncələrə və müzakirələrə səbəb olmuş  məsələdir. Bu addım Qəzza bölgəsindəki güclü siyasi və humanitar böhranı idarə etmək və ya həll etmək üçün bir cəhd hesab edilməlidir. Bu məsələnin beynəlxalq səviyyədə müzakirə edilməsi həm də insan haqları və beynəlxalq hüquqla bağlı sualları ortaya çıxarır. Köçürmənin məcburiyyət olmadan, təhlükəsiz şəraitdə baş verməsi üçün ciddi diplomatik təşəbbüslərə və müvafiq müzakirələrə ehtiyac var. Bu siyasətin müvəqqəti olub-olmayacağı da sual altındadır".

Əli Hüseynov