Niyə anlaşa bilmədilər?

"İran və ABŞ arasında elektron qaydada memorandum imzalansa da, tərəflər arasında Hörmüz boğazında logistika və təhlükəsizlik məsələləri, eləcə də Yaxın Şərqin təhlükəsizlik problemləri, İsrail-Livan münasibətləri və nəhayət, İranın nüvə proqramı ilə bağlı fərqli yanaşmalar səbəbindən nəzərdə tutulan anlaşma əldə olunmayıb".

Bunu “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında ABŞ və İran arasında bu gün keçirilməsi planlaşdırılan görüşün baş tutmaması ilə bağlı danışarkən Milli Cəbhə Partiyası sədrinin müşaviri, politoloq Elşən Manafov deyib. O bildirib ki, tərəflər arasında bəzi məsələlərə fərqli yanaşmalar, geosiyasi məzmunlu proseslərə isə kəskin fərqli mövqelərdən çıxış etməklə bağlıdır: 

“ABŞ Hörmüz boğazında daşınmaların beynəlxalq hüquqa əsasən tam sərbəst həyata keçirilməsinin tərəfdarı olmasına baxmayaraq, İran özünün suverenliyi və təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələlərdən çıxış edərək boğaz üzərində nəzarət hüququnun olması faktının təsdiqini tələb edir. 

Boğazda yükdaşınmalardan gömrük rüsumlarının yığılmasında sərbəst olacağını bildirir və bu hüququn beynəlxalq birlik tərəfindən tanınmasında israrlıdır”. 

Elşən Manafov vurğulayıb ki, İran dondurulmuş aktivlərin qaytarılmasını və sanksiyaların ləğvini tələb edir, ABŞ isə bunun yalnız qismən mümkün olduğunu bildirir: 

"İran ona məxsus olub vaxtilə Qərb bankları tərəfindən dondurulmuş əmanətlərin geri qaytarılmasını, həmçinin beynəlxalq birlik tərəfindən illərdir tətbiq edilmiş sanksiyaların ləğvini tələb edir. 

ABŞ isə ona qarşı tətbiq olunan sanksiyaların yalnız birtərəfli qaydada ləğv edilə biləcəyini, BMT və MAQATE tərəfindən İrana qarşı uzun illər tətbiq olunan sanksiyaların aradan qaldırılması üçün səlahiyyətlərinin çatmadığını bildirir. Halbuki bu sanksiyaların əksəriyyəti məhz ABŞ-nin təşəbbüsü ilə qəbul olunmuşdur". 

Politoloqun sözlərinə görə, İranın nüvə proqramı ətrafında da tərəflərin razılığa gəlməməsi danışıqların nəticəsiz qalmasına gətirib çıxarıb: 

"ABŞ İrandan nüvə çalışmalarına 20 illik moratoriumun qoyulmasını, İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının ABŞ-yə və ya üçüncü bir tərəfə ötürülməsini tələb edir. İran isə atom enerjisindən dinc məqsədlərlə istifadə hüququnun tanınması mövqeyindən çıxış edir və zənginləşdirilmiş uranı təhvil vermək fikrindən uzaqdır". 

O bildirib ki, tərəflər arasında razılaşmanı ciddi şəkildə əngəlləyən tərəflərdən biri İsraildir: 

"İsrail ABŞ və İran arasında Livanın suverenliyi və təhlükəsizliyi ilə bağlı əldə olunmuş razılaşmaya əməl edəcəyinə dair heç bir öhdəlik götürmür və danışıqların getdiyi bir şəraitdə Livanın paytaxtı Beyruta zərbələr endirməsi göstərir ki, İsrail eskalasiyanın davam etməsində və gərginliyin yüksələn xətlə artmasında maraqlıdır". 

Elşən Manafov qeyd edib ki, ABŞ-nin İranın tələbini qəbul etməsi regionda Vaşinqtonun nüfuzuna ciddi zərbə vura bilər: 

"İranın ABŞ hərbi bazalarının Körfəz ölkələrindən çıxarılması ilə bağlı rəsmi Tehranın tələbləri də danışıqlarda anlaşmanı əngəlləyən amillərdən biri olmuşdur. 

Bəllidir ki, ABŞ-nin bu şərti qəbul etməsi onun Yaxın Şərqdə nüfuzuna ciddi xələl gətirməklə təsir dairəsinin daralmasına, İsrail və ərəb ölkələri ilə münasibətlərdə ABŞ-nin həyati maraqlarına cavab verməyən mənzərənin yaranmasına gətirib çıxara bilər". 

Əfsanə Rəcəb 
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: İran-ABŞ Elşən Manafov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin