Icma.az
close
up
RU
Nobel qardaşları Bakıda qazandıqları milyonları İsveçə necə aparıb?

Nobel qardaşları Bakıda qazandıqları milyonları İsveçə necə aparıb?

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Bakıda ilk xarici şirkət Nobel qardaşları - Alfred, Lüdviq və Robert tərəfindən təsis edilib. 1882-ci ildə Lüdviq Finlandiya, İsveç, Norveç və Almaniyadan daha çox texniki işçini Bakıya dəvət edib və o vaxtlar Bakıda "Qara Şəhər" kimi tanınan ərazidə yerləşən "Villa Petrolea" adlı bir şirkət  qurub.

Onların müəssisəsindən çıxan neft məhsulları qatarla və dəniz yolu ilə Rusiya boyunca Orta Asiya və Avropaya paylanıb. Bakıdakı "Nobel Qardaşları" şirkətinin loqotipində Suraxanı Atəşgah məbədi təsvir edilib.

Qeyd etmək lazımdır ki, Nobel qardaşlarının gəmiləri Zərdüşt, Məhəmməd, Budda, Brahma, Sokrat, Spinoza və Darvin də daxil olmaqla müxtəlif dini və fəlsəfi şəxsiyyətlərin adları ilə adlanıb. 

1908-ci ildə "Nobel Qardaşları” şirkəti müxtəlif sənaye sahələrini birləşdirən iri kapitalist konserninə çevrilmişdi. Nobellərin neft imperiyasında 25 mindən artıq adam işləyirdi. Tərkibinə əsas kapitalı 150 milyondan çox olan 25 müxtəlif müəssisə daxil idi. 

Bakıda milyonlar qazanan Nobellərin vəziyyəti 1918-ci ildən pisləşməyə başlayır. Onlar düşünməyə başlayırlar ki, qazandıqları pulları Bakıdan necə çıxarda bilsinlər. Nəhayət ağıllarına gəlir ki, pulları qızıla çevrsinlər və onlardan nəzərə çarpmayacaq əşyalar düzəldib Bakıdan apara bilsinlər. 

Çünki adi qaydada aparmaq təhlükəli idi. Həmin dövrdə Bakıda ermənilərin törətdikləri soyqırım və hələ də silahlı erməni dəstələrinin sərbəst qalması, ardınca siyasi proseslər, Qafqaz İslam Ordusunun Bakının xilasına gəlməsi barədə xəbərlər, Şaumyanın başçılığı ilə Bakıda qurulan qondarma hökumət və s. Nobellərin təhlükəsiz hərəkət edə bilməyəcəyini göstərirdi. 

Emmanuel Nobel çıxış yolunu tapır, ən yaxşı zərgərlər və mexaniklər dəvət edilir. Çox sayda qızıl sikkə əridilir. Onlardan böyük palto düymələri, kəmər başlıqları və hətta ayaqqabılar üçün dəmir dabanlar hazırlamaq üçün istifadə olunur. 

Şirkət işçiləri hər biri bir neçə kiloqram qızıl olan köhnəlmiş paltolarla təmin edilir. Çemodanların metal çərçivələri paslı dəmirə bənzədilmiş qızıl çərçivələrlə əvəz edilir və üzərinə qara rəng çəkilir. Deyilənlərə görə, mühəndislərin şəxsi əşyaları kimi özləri ilə apardıqları bəzi iş alətlərini də qızıldan hazırlanıb, üzərinə mazut çəkilərək şübhədən kənar görünməsi üçün açıq şəkildə çantalara qoyulur. 

O dövrdə kerosin lampaları və primus sobaları vacib əşyalar idi. Nobellər daxili hissələri - fitil tutacaqları və üzükləri - qızıldan tökülmüş bir dəstə lampa hazırlayırlar.

Lampalar köhnə və çirkli görünməsi üçün hisə verilir. Gedən şəxslərin əşyaları axtarış ediləndə, işçilər əllərini hislə çirkləndirməmək üçün  onları  kənara qoyurlar, baxmayaraq ki, tək bir lampada 200-300 qrama qədər təmiz qızıl var idi. 

Şirkətin bir çox işçisi özlərini mühəndislər kimi qələmə verərək üstlərində milyonlarla dəyəri olan qızıl əşyalar ilə Bakıdan ayrılırlar. Bu "qızıl qaçaqmalçılığı" sayəsində  Nobellər var-dövlətlərinin böyük hissəsini xilas edə bilirlər. 

1920-ci ildə Bakıya daxil olan bolşeviklər, bütün neft yataqlarını milliləşdirəndə Nobellərə məxsus zavod və şirkətlərdə seyflərin boş olduğunu görürlər. Onların demək olar ki, bütün əsas sərvətləri artıq İsveçdə idi...

Mənbələr:

1)Rusiya Dövlət Tarix Arxivi 1268 nömrəli Kolleksiya (Qafqaz Komitəsi) və 1458 nömrəli Kolleksiya (Nobel Qardaşları Tərəfdaşlığı)

2)Azərbaycan Milli Arxivi: 600 nömrəli Kolleksiya

3) Brita Åsbrink, "Ludvig Nobel: Petroleum har en lysande framtid"

4) Branobel History- branobelhistory.com

5) Robert Tolf. The Russian Rockefellers

https://archive.org/details/russianrockefell00robe

6) Бриты Осбринк "Империя Нобелей"https://www.litres.ru/.../imperiya-nobeley.../chitat-onlayn/

Prof.Dr. Zaur Aliyev

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:522
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 20 Dekabr 2025 12:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri