Onun bir çay qaşığı bütün insanların çəkisindən ağırdır

Alimlər kainatda mövcud olan ən sıx maddənin xüsusiyyətlərini açıqlayıblar. Onların hesablamalarına görə, neytron ulduzundan götürülmüş bir çay qaşığı maddənin çəkisi Yer üzündə yaşayan bütün insanların ümumi çəkisindən daha çox olardı.

Lent.az xəbər verir ki, astrofiziklərin bildirdiyinə görə, neytron ulduzu kütləsi Günəşdən 7-20 dəfə böyük olan ulduzların partlayışından sonra yaranır.

Belə ulduz öz yanacağını tükətdikdə nüvəsi öz cazibə qüvvəsinin təsiri altında sıxılaraq diametri cəmi 20 kilometr olan nəhəng bir kürəyə çevrilir. Bu, təxminən kiçik bir şəhərin ölçüsünə bərabərdir. Lakin həmin kiçik həcmdə iki Günəş kütləsinə qədər maddə cəmləşə bilir.

Müqayisə üçün qeyd edilir ki, Yer kürəsində yaşayan təxminən 8 milyard insanın hər birinin orta hesabla 50 kiloqram çəkisi olduğunu nəzərə alsaq, bəşəriyyətin ümumi çəkisi 500 milyon ton təşkil edir. Neytron ulduzundan götürülmüş bir çay qaşığı maddənin çəkisi isə təxminən 2 milyard tona bərabər olardı. Bu da bütün insanların ümumi çəkisindən təxminən dörd dəfə çoxdur.

NASA-nın NICER missiyasının baş tədqiqatçısı Kit Gendro bu sıxlığı belə izah edib: "Əgər Everest dağını şəkər kubu böyüklüyündə bir həcmə sıxışdırmaq mümkün olsaydı, söhbət məhz belə bir sıxlıqdan gedərdi."

Fiziklər xatırladırlar ki, insan bədəni, masa və ya ayaqlarımızın altındakı torpaq kimi adi maddələrin böyük hissəsi əslində boşluqdan ibarətdir. Atomun quruluşu nəhəng stadionun ortasında yerləşən kiçik nüvəni xatırladır. Neytron ulduzlarında isə güclü cazibə qüvvəsi bu boşluqları aradan qaldırır. Elektronlar protonlarla birləşərək neytronlara çevrilir və nəticədə maddə nüvə sıxlığında toplanır.

Alimlərin sözlərinə görə, belə bir maddəni Yerə gətirmək nəzəri cəhətdən belə mümkün deyil. Çünki neytron ulduzunun nəhəng cazibə qüvvəsi olmadan bu maddə dərhal parçalanar və termonüvə bombasının gücünü üstələyən miqdarda enerji ayrılar.

Tarixdə ilk neytron ulduzu 1967-ci il noyabrın 28-də Kembric Universitetinin aspirantı Coselin Bell Börnell tərəfindən təsadüfən aşkar edilib. O, radioteleskopdan əldə olunan kağız qrafikləri təhlil edərkən qeyri-adi siqnallara rast gəlib.

Hazırda alimlərə bir neçə min belə obyekt məlumdur. 2017-ci ildə Yer kürəsindən 130 milyon işıq ili uzaqlığında iki neytron ulduzunun toqquşması nəticəsində saniyənin kiçik bir hissəsində planetimizdə mövcud olan bütün ağır elementlərdən daha çox maddə yaranıb.