Orta Dəhliz in əhəmiyyəti günbəgün ARTIR

Qazaxıstanda keçirilən "New Silk Way" (“Yeni İpək Yolu”) VII beynəlxalq nəqliyyat-logistika biznes-forumu zamanı Qazaxıstan, Azərbaycan və Gürcüstanın dəmir yolları şirkətlərinin rəhbərləri tranzit qatarların rahat işləməsini təmin etmək və onların hərəkət müddətlərini daha da azaltmaq məqsədi daşıyan birgə fəaliyyət planı imzalayıblar. 

“Cebheinfo.az”-ın məlumatına görə, Gürcüstanda fəaliyyət göstərən “Birinci kanal” “Gürcüstan Dəmir Yolları” (GDY) dövlət nəqliyyat şirkətinə istinadən belə xəbər verir.

Şirkətdən verilən məlumata görə, sənəd tərəflərin yaratdığı Birgə İşçi Qrupun hesabatları nəzərə alınmaqla hazırlanıb. Bu nəticələr bütün nəqliyyat dəhlizi marşrutu boyunca – Altınkoldan (Çinlə sərhəd) Qara dəniz limanlarına qədər olan fiziki yoxlama və proseslərin təhlilinə əsaslanır.

“Saziş “Orta Dəhliz”də həm infrastruktur, həm də əməliyyat və logistika sahələrində mövcud məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasını, o cümlədən gömrük prosedurlarının başa çatdırılması üçün tələb olunan vaxtın azaldılmasını nəzərdə tutur. 

Sənəd işin yerinə yetirilməsi üçün konkret müddətləri və cavabdeh strukturları müəyyən edir. Birgə Fəaliyyət Planı “Orta Dəhliz”in inkişafında mühüm addımdır.

Əldə edilən razılaşma regional əməkdaşlığın gücləndirilməsinə, tranzit potensialından tam istifadəyə, Avropa və Asiya bazarları arasında yükdaşımaların həcminin artırılmasına töhfə verəcək”, - “Gürcüstan Dəmir Yolları” dövlət nəqliyyat şirkətinin bəyanatında belə deyilir.

Qeyd edilən üçtərəfli saziş Gürcüstanın “Orta Dəhliz”ə marağının artmasından xəbər verir. Bu isə Zəngəzuir dəhlizinin açılması istiqamətində konkret razılaşmaların əldə olunması ilə izah oluna bilər.

Yəni Ermənistan ərazisindən “Tramp marşrutu”nun yaradılmasına dair razılaşmanın icrası istiqamətində artıq işlərə başlanılması Gürcüstanı hərəkətə gətirib. Münaqişə səbəbindən Azərbaycanla Ermənistan arasında nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələri indiyə qədər bağlı olduğundan Türkiyə və Avropa bazarlarına yeganə çıxış yolu Gürcüstan üzərindən keçib.

“Tramp marşrutu”nun fəaliyyətə başlaması ilə Çin, Mərkəzi Asiya və Avropa arasında  daşımaların diversifikasiyası yaranacaq. Üstəlik, Azərbaycan-İran-Naxçıvan MR arasında inşa edilən “Araz dəhlizi” bu marşrutların sayını artıracaq.

Qazaxıstanda imzalanmış üç ölkənin dəmir yolları şirkətləri arasında imzalıanmış sənəd Gürcüstanın “Orta Dəhliz” vasitəsilə həyata keçiriləcək nəqliyyat-tranzit daşımaları sahəsində regional rəqabətin artmasından xəbər verir. 

Hazırda yük daşımaları və enerji kommunikasiyalarının Qərbə çıxışında coğrafi mövqeyinə görə yeganə inhisarçı sayılan Gürcüstan bu imkanları itirəcəyindən narahatdır.

Xüsusilə də Gürcüstanla müqayisədə Zəngəzur dəhlizinin daha qısa məsafəyə malik olması onun ötürücülük qabiliyyətini də sürətli və əlverişli edir. Bu baxımdan, rəsmi Tiflis  “Tramp marşrutu”nun “Orta Dəhliz”in əsas ticarət yoluna çevriləcəyini düşünür. 

Gürcüstan tərəfinin gömrük qaydalarını sadələşdirməsi də yüklərin “Orta Dəhliz” vasitəsilə, yəni Qazaxıstanın Aktau limanından Bakının Ələt limanına, oradan isə dəmir yolu ilə iki istiqamətdə, eləcə də əksinə ötürülməsinə hesablanıb.

Bu marşrutlardan biri Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə Türkiyə-Avropa, digəri isə Gürcüstanın Qara dəniz limanları vasitəsilə Avropaya və ya əks istiqamətdə daşınmasından ibarətdir. Belə ki, Gürcüstan Cənubi Qafqazın əsas tranzit ölkəsi funksiyasını özündə saxlamağa çalışır. Azərbaycan Zəngəzur dəhlizinin açılmasında kifayət qədər maraqlı olsa da, Gürcüstanın da iştirakına müsbət yanaşır.

“Orta Dəhliz”dən keçən yollar birləşdiyi Azərbaycan bu prosesdə əsas logistika mərkəzidir. Eyni zamanda, Azərbaycan təhlükəsizlik baxımından tranzit marşrutunun bir istiqamətdə cəmlənməsini arzulamır. 

Ona görə də Zəngəzur dəhlizi  ilə yanaşı, Gürcüstan üzərindən daşımaların həyata keçirilməsi regionun kənar qüvvələr tərəfindən bloklanması imkanlarını aradan qaldırır. Digər tərəfdən, nə Bakı-Tiflis dəmir yolu, nə də Zəngəzur dəhlizi ayrılıqda Cənubi Qafqaza daxil olan bütün yükləri ötürmək gücündə deyil.

Yüklərin həcminin çox böyük olması bir istiqamətdə tıxac yarada bilər. Ona görə də əlavə marşruta ehtiyac yaranır. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin ilk dövründə Gürcüstan dəmir yolunda yaranan uzun tıxaclar bunu sübut edir.

“Tramp marşrutu”nda tikinti-bərpa işlərinin başa çatmasından sonra Zəngəzura böyük yük axınının baş verəcəyi gözlənilir ki, bu da alternativ nəqliyyat-tranzit vasitəsi kimi Gürcüstan dəmir yollarına marağı artıra bilər. 

Müşfiq Abdulla 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: "Orta Dəhliz" Bakı-Tiflis-Qars

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin