Icma.az
close
up
RU
Özünün öldüyündən xəbəri olmayan quş: Takahenin ikinci ömrü

Özünün öldüyündən xəbəri olmayan quş: Takahenin ikinci ömrü

Konkret.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Bilirdinizmi? Təbiətdə bu gün təxminən beş yüz fərd yaşayır. Bütün planet üzrə! Bu, kiçik bir kinoteatrın tamaşaçılarından da azdır.

Əlli il “ölü” olan quş Takahe Yeni Zelandiyada yaşayan uça bilməyən quşdur. Avropalılar XIX əsrdə cəmi bir neçə takahe tapmışdılar. Sonuncu quş 1898-ci ildə tutuldu və muzeyə satıldı. Bundan sonra uzun müddət heç kim canlı takahe görmədi. Növ nəsli kəsilmiş elan edildi, muzeylərdə doldurulmuş quşlar qaldı, dərsliklərə nekroloq yazıldı.

Əlli il sonra, 1948-ci ildə həkim və həvəskar ornitoloq Cefri Orbell Cənub adasındakı Fiordlend bölgəsində, Merçison dağlarının ucqar vadisində qeyri-adi ayaq izlərinə rast gəldi. İzlərin ardınca getdi və canlı takahe koloniyası ilə qarşılaşdı. Quşlar orada sakitcə, tələsmədən yaşayırdı və özlərini “ölü” sayıldıqlarından xəbərləri yox idi. Xəbər bütün dünyada ən böyük zoologiya sensasiyalarından biri kimi qarşılandı.

Takahe iri toyuq və ya hinduşka boyda, çəkisi təxminən 2,5-3 kq olan quşdur. Tükləri mavi-bənövşəyidir və yaşıl parıltı verir, sanki quşu qürub çağı akvarellə boyayıblar. Iri al-qırmızı dimdiyi, qırmızı ayaqları və qürurlu duruşu var.

Takahe uça bilmir. Yırtıcısı olmayan adalarda milyonlarla illik təkamül ərzində qanadlar sadəcə bəzəyə çevrilib. Qorxulacaq kimsə yoxdursa, uçuşa güc sərf etməyə nə ehtiyac var? Qohumu olan pukeko isə uça bilir və Yeni Zelandiyada çox yayılıb. Aralarındakı oxşarlıq quşun mənşəyini göstərir.

Takahe demək olar ki, tamamilə otla qidalanır. Əsasən dağ çəmənliklərindəki müxtəlif növ bitkilərə üstünlük verir, digər quşlar isə onlara yaxınlaşmır. Gövdəni qoparır, ayağında tutur və yumşaq özəyini səliqə ilə yeyərək kobud lifləri atır.

Qışda qar yağanda quşlar dağ çəmənliklərindən aşağıdakı meşələrə enir. Cütlər çox vaxt ömürlük birləşir və bir mövsümdə adətən bir-iki balaya baxır. Belə yavaş çoxalma sürəti növün zədələnməyə nə qədər həssas olduğunu izah edir.

Dünya dağıldı

Avropalı köçkünlər adalara maral, ermin (kiçik yırtıcı gəmirici) və siçovul gətirdilər və takahenin dünyası dağıldı.

– Maral takahe ilə eyni otu yeyib qurtarırdı. – Erminlər quşlara və yuvalara hücum edirdi. Bu, ən təhlükəli yırtıcıdır. – Siçovullar yumurtaları məhv edirdi.

Qorxusuz dünya üçün yaranmış quş qorxu görməyə hazır deyildi. XX əsrin ikinci yarısında say bir neçə yüzdən də aşağı düşdü və növ təkrar yoxa çıxmaq astanasına gəldi.

Xilas proqramı

1948-ci ildən bu yana Yeni Zelandiya takahenin xilası üçün ölkə tarixinin ən intensiv proqramlarından birini həyata keçirir.

– Merçison dağlarında xüsusi mühafizə zonası yaradılıb və yırtıcılara qarşı nəzarət aparılır. – Yumurtalar toplanır və süni inkubatorlarda ya mühafizə mərkəzlərində çıxarılır. – Quşlar yırtıcılardan təmizlənmiş adalara (məsələn, Kapiti və Tiritiri Matanqi) və materikdəki hasarlanmış qoruqlara köçürülür. – Hər bir quş izlənir, hər yumurta nəzarətdə saxlanılır.

Son onilliklərdə say müxtəlif mənbələrə görə bir neçə dəfə artıb. Beş yüz takahe hələ kiçik rəqəmdir, amma çox mühüm nailiyyətdir.

Natiq Səlim,

KONKRET.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:131
embedMənbə:https://konkret.az
archiveBu xəbər 21 Oktyabr 2026 08:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see306

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see298

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see263

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see246

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see245

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see242

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see235

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see228

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see228

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see221

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see204

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see203

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see202

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see201

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see196

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see195

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see193

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see187

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see185

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri