Payızda ipoteka bazarında nə dəyişəcək?

Azərbaycanda mənzil almağı planlaşdıran minlərlə vətəndaş üçün payız ayları ipoteka bazarında yeni imkanlar yarada bilər. Mərkəzi Bankın hazırladığı yeni mexanizmlər, İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu (İKZF) ilə bağlı gözlənilən dəyişikliklər və bankların kredit siyasətində mümkün yeniliklər bu sahədə aktivliyin artacağına dair gözləntiləri gücləndirir. Ekspertlər hesab edirlər ki, dövlət ipotekasının əsas şərtləri dəyişməsə də, kommersiya banklarının daxili ipoteka proqramlarında faizlərin azalması və kredit şərtlərinin yumşaldılması mümkündür.

Risklərin sığortalanması faizləri aşağı sala bilər

Payızda diqqət çəkən əsas yeniliklərdən biri ipoteka və istehlak kreditləri üzrə risklərin sığortalanması mexanizminin tətbiqidir.

Azərbaycan Mərkəzi Bankının hazırladığı yeni qaydalara əsasən, kredit risklərinin bir hissəsi sığorta mexanizmi vasitəsilə idarə olunacaq. İqtisadçı Vüqar Bayramov hesab edir ki, bu addım bankların üzərinə düşən risk yükünü azaldacaq.

Nəticədə banklar öz vəsaitləri hesabına təqdim etdikləri ipoteka kreditlərinin faizlərini aşağı salmaq üçün daha geniş imkan əldə edə bilərlər. Hazırda daxili ipoteka proqramlarında faizlər əsasən 11-12 faizdən başlayır.

İpoteka almaq daha asanlaşa bilər

Payız aylarında gözlənilən digər mühüm dəyişiklik ipoteka şərtlərinin sadələşdirilməsi ilə bağlıdır.

2026-2028-ci illəri əhatə edən Baş Kollektiv Sazişdə əhalinin mənzil təminatının yaxşılaşdırılması məqsədilə İKZF vasitəsilə verilən kreditlərin prosedurlarının sadələşdirilməsi nəzərdə tutulur.

Bu dəyişikliklər təsdiqlənərsə sənədlərin sayı azaldıla bilər, müraciət prosedurları sadələşdirilə bilər, kreditlərin rəsmiləşdirilməsi daha sürətli həyata keçirilə bilər. Bu isə xüsusilə ilk dəfə mənzil almaq istəyən vətəndaşlar üçün mühüm üstünlük hesab olunur.

Payızda ipotekaya tələbin artacağı gözlənilir

İlin ilk yarısında dövlət xətti ilə verilən ipoteka kreditlərinin həcmi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 2,8 faiz azalaraq 226,3 milyon manat təşkil edib.

Ekspertlər hesab edirlər ki, bu azalma daha çox mövsümi amillərlə bağlıdır.

Sentyabr-oktyabr aylarında yay məzuniyyətlərinin başa çatması, daşınmaz əmlak bazarında aktivliyin artması, banklara yeni kredit limitlərinin ayrılması ipoteka bazarında müraciətlərin yenidən artmasına səbəb ola bilər.

Dövlət ipotekasında faizlər dəyişməyəcək

Mütəxəssislər vacib bir məqama da diqqət çəkirlər.

Payızda gözlənilən dəyişikliklər dövlət ipoteka proqramlarının faizlərinə aid deyil.

Hazırda qüvvədə olan güzəştli sosial ipoteka – 4 faiz, adi dövlət ipotekası – 7-8 faizdir. Qanunvericiliklə müəyyən edildiyi üçün onların dəyişməsi gözlənilmir. Mümkün yeniliklər daha çox bankların daxili maliyyə vəsaiti hesabına təqdim etdikləri ipoteka məhsullarına şamil edilə bilər.

Hazırda ipoteka şərtləri necədir?

Hazırda Azərbaycanda ipoteka bazarında əsas kredit şərtləri belədir:

Kredit növü Maksimum məbləğ Faiz dərəcəsi Müddət Güzəştli sosial ipoteka 100 min manat 4% 30 il Adi dövlət ipotekası 150 min manat 7-8% 25 il Bankların daxili ipotekası 500 min manata qədər 12%-dən başlayır Bankın daxili qaydalarına uyğun

Mənzil bazarında yeni mərhələ başlaya bilər

Əgər payızda risklərin sığortalanması mexanizmi tətbiq olunarsa və bankların maliyyələşmə imkanları genişlənərsə, daxili ipoteka kreditlərinin daha əlçatan olması mümkündür. Bu, həm mənzil bazarında alıcılıq qabiliyyətini artıra, həm də tikinti sektorunda aktivliyi gücləndirə bilər.

Bununla belə, dövlət xətti ilə verilən sosial və adi ipoteka kreditlərinin əsas şərtlərinin dəyişəcəyi ilə bağlı hələlik rəsmi qərar yoxdur. Buna görə də payızda baş verə biləcək yeniliklərin daha çox kommersiya banklarının ipoteka proqramlarına və kreditləşmə siyasətinə təsir edəcəyi gözlənilir.

S.Abdulla

AzPost.az