Pentaqon NATO müttəfiqlərindən “siyasi sədaqət” barədə sorğu edir

ABŞ Pentaqonu Avropadakı hərbi qüvvələrini yenidən nəzərdən keçirmə prosesi çərçivəsində NATO müttəfiqlərinə sorğu göndərərək onların Prezident Donald Trampın siyasətinə nə dərəcədə sadiq olduqlarını qiymətləndirmək istəyir.

SİA-nın xarici mətbuata istinadən verdiyi xəbərə görə, sənəddə NATO üzvlərinə bir sıra suallar ünvanlanıb:

- Ölkə ABŞ-ın xarici siyasətinə “açıq dəstək” veribmi?

- ABŞ hərbçilərinin bazalardan istifadəsi ilə bağlı hansı “məhdudiyyətlər” tətbiq edilib? O cümlədən İran və Venesuela lideri Nikolas Maduronun saxlanılması əməliyyatları üçün bazalardan istifadəyə icazə verilibmi?

- Ölkə ABŞ müdafiə şirkətlərindən alış-veriş edir, yoxsa ABŞ firmaları ilə müqavilələrə mane olan qaydalara qarşı çıxıb?

- Ölkə müdafiə naziri Pit Hegsetin vurğuladığı “güclü, aydın və sakit” ABŞ yanaşması ilə uyğunlaşıbmı?

Sorğu Tramp administrasiyasının Avropadakı ABŞ hərbi varlığını 6 ay ərzində nəzərdən keçirməsi ilə eyni vaxta təsadüf edir. Nəticələrin dekabrda açıqlanacağı gözlənilir. Pentaqonun siyasi məsələlər üzrə rəhbər müavini Elbridge Colby iyulun 28-də bu baxışın başladığını açıqlamışdı.

ABŞ artıq Almaniyadan 5000 əsgərin çıxarılacağını elan edib, əvəzində Polşaya əlavə qüvvə göndərməyi vəd edib. Bundan başqa strateji bombardmançı təyyarələr, pilotsuz uçuş aparatları və hərbi gəmilərin NATO əməliyyatları üçün ayrılması məsələsi də baxışın predmetidir.

NATO üzvləri bu addımı ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərini siyasi dəstək və kommersiya uyğunluğu ilə əlaqələndirmək cəhdi kimi qiymətləndirərək etiraz ediblər. Anonim mənbələrə görə, tərəfdaşlar bunu “ideoloji ittifaqa məcbur etmək” cəhdi hesab edirlər.

NATO-nun baş katibi Mark Rutte isə daha geniş baxışı “məntiqli” adlandırıb və bunun NATO-nu daha da yaxınlaşdırdığını bildirib. Pentaqon və NATO rəsmiləri sənəd barədə şərh verməkdən imtina ediblər.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, ABŞ-ın mühafizəsini siyasi sədaqətlə bağlaması İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı transatlantik münasibətlər üçün ciddi dəyişiklik deməkdir. Həmin modeldə ABŞ-ın hərbi zəmanətləri siyasi fikir ayrılıqlarından asılı olmamışdı.

Avropa ölkələrinin öz müdafiə sənayelərini inkişaf etdirmək cəhdi fonunda ABŞ şirkətlərindən alış barədə suallar xüsusilə həssas mövzuya çevrilib.

Gələn həftə Brüsselədə NATO müttəfiqləri ilə baxışın nəticələrinin müzakirəsi planlaşdırılır.