Pezeşkianın “Qarabağ Azərbaycandır” mesajının “kodları” TƏHLİL

İran İslam Respublikasının Prezidenti Məsud Pezeşkian aprelin 28-də Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə geniş tərkibdə görüşdə Qarabağın Azərbaycan ərazisi olduğunu təsdiqləyib:

“Sizin, Azərbaycanın və əziz Azərbaycan xalqının Qarabağda və Azərbaycanın sahib çıxmalı olduğu digər ərazilər üzərindəki hüququnu tanıyırıq”. 

"Biz inanırıq ki, Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir və buna hörmətlə yanaşırıq. Təbii ki, bizim burada olmağımız əlaqələrimizin və birliyimizin möhkəmlənməsinə imkan yaradacaq", - Pezeşkian söyləyib.
Məlum olduğu kimi, İranla Azərbaycan arasında münasibətlər zaman- zaman enişli- yoxuşlu olub. Bunun əsas səbəblərindən biri rəsmi Tehranın Cənubi Qafqazdakı reallıqları dəyişdirmək cəhdi, o cümlədən Qarabağ həqiqətlərinə qeyri – obyektiv yanaşması olub. Bu mənada Pezaşkianın səsləndirdiyi fikirlər xüsusi əhəmiyyətə malikdir. 

Nəzərə almaq lazımdır ki, İranın keçmiş hakimiyyəti müxtəlif vaxtlarda Qarabağın Azərbaycan ərazisi olduğunu şübhə altına atan mövqedən çıxış edib. Bu isə ikitərəfli münasibətlərdə ziddiyyətlərə səbəb olub.

İndi Pezaşkianın İranın Qarabağı Azərbaycan ərazisi kimi tanıdığını söyləməsi o deməkdir ki, Tehran bölgədə rəsmi Bakının müəllifi olduğu yeni reallıqları qəbul edir. İkinci bir tərəfdən, görünür, İran Azərbaycanla münasibətləri pisləşdirməkdə yox, əksinə, inkişaf etdirməkdə maraqlıdır. Çünki rəsmi Tehran Bakıya ehtiyacı olduğunu anlayır. Azərbaycanla münasibətlərin inkişafı bir tərəfdən regional əməkdaşlıq üçün lazımdır. Digər tərəfdən isə bu gün İranın beynəlxalq geomüstəvidəki durumu kifayət qədər çətindir. 
Bir tərəfdən ABŞ-nin İrana təzyiqləri artır.

Digər tərəfdən, Təl- Əvivlə Tehran arasında gərginlik getdikcə güclənir. Belə bir vəziyyətdə İranın ABŞ və İsraillə normal münasibətləri olan Azərbaycana ehtiyacı var. Tehran bilir ki, Bakı perspektivdə vasitəçi ola, yaxud gərginliyin daha da artmasının qarşısını ala bilər. Bu mənada Pezaşkian hakimiyyəti Azərbaycanla münasibətlərin inkişafında maraqlıdır. Hərçənd yəqin ki, İran daxilində onun bu siyasətinə mane olmaq istəyənlər də var- onlar Azərbaycanın güclənməsindən narahatdırlar. 
İran Prezidentinin Azərbaycanda Qarabağla bağlı səsləndirdiyi fikirlərin Ermənistanla münasibəltərə ciddi təsir etdiyini düşünmürəm. Çünki artıq nəinki Tehran, digər bir çox oyunçu da bölgədəki yeni “oyun qaydaları” ilə hesablaşır. Bunu Ermənistan özü də anlayır və etiraf edir.

Siyasi şərhçi Kənan Novruzov,

Sitat.info