Politico: İranla müharibə ABŞ ın təcridini sürətləndirir, Tramp qlobal təsirini itirir

ABŞ-ın İrana qarşı apardığı müharibə Vaşinqtonun qlobal nüfuzuna ciddi zərbə vuraraq, onun digər ölkələrlə münasibətlərində dərin böhran yaradıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Politico" nəşri yazır.

Məlumata görə, müharibə artıq ABŞ-ın beynəlxalq təsir imkanlarını zəiflədib və xüsusilə Donald Trampın ikinci prezidentlik dövründə gərginləşmiş münasibətləri daha da kəskinləşdirib. Ekspertlər hesab edir ki, yaranmış vəziyyətdən rəqib dövlətlər, xüsusilə Çin maksimum yararlanmağa çalışır.

Bir çox ölkələrdə enerji böhranı artıq özünü göstərir. Yanacaq normalaşdırılması nəqliyyatı iflic vəziyyətinə salıb və bu, müharibəyə qoşulmaq istəməyən dövlət rəhbərlərinin narazılığına səbəb olub. Müsəlman ölkələrində isə mediada antiamerika ritorikası güclənib.

NATO üzrə müttəfiqlər də ABŞ-a dəstəyini məhdudlaşdırıb. Bildirilir ki, Vaşinqton hərbi əməliyyatlara başlamazdan əvvəl tərəfdaşları ilə məsləhətləşməyib. Bu isə alyans daxilində etimadsızlığı artırıb və ABŞ-la digər ölkələr arasında "uzaqlaşma” prosesini sürətləndirib.

Vaşinqtondakı diplomatların sözlərinə görə, bir çox ölkələr müharibənin xaotik gedişindən narazıdır və onun iqtisadi nəticələrindən ehtiyat edir. "Əgər növbəti prezident daha rasional siyasət apararsa, ABŞ-ın imici yaxşılaşa bilər. Lakin artıq müttəfiqlər qarşısında sual yaranır: ABŞ-a nə qədər güvənmək olar?” – deyə diplomat bildirib.

Bu arada Mark Karni Kanadanın ABŞ-la iqtisadi əlaqələrini "zəif nöqtə” adlandıraraq ölkəsinin daha müstəqil siyasət yürütməli olduğunu vurğulayıb.

ABŞ daxilində də tənqidlər artır. Ekspert Tomas Rayt bildirib ki, Tramp administrasiyasının İrandakı məqsədləri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik müttəfiqlər arasında inamsızlıq yaradır.

Ağ Evin sözçüsü Anna Kelli isə əksinə, "Amerika əvvəlcə” siyasətinin müttəfiqlərin müdafiə xərclərinin artmasına və yeni tərəfdaşlıqlara səbəb olduğunu iddia edib.

Enerji böhranı dərinləşir

Fevralın 28-də ABŞ və İsrail tərəfindən İrana qarşı hərbi əməliyyatların başlanmasından sonra qlobal enerji bazarında ciddi sarsıntılar yaşanıb. Hörmüz boğazının bağlanması və İranın regiondakı enerji obyektlərinə zərbələri vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb.

Asiya ölkələri yanacaq çatışmazlığı səbəbindən fövqəladə tədbirlər görməyə başlayıb – bəzi ölkələr uzaqdan işləmə rejiminə keçib və ya ixracı məhdudlaşdırıb. Eyni zamanda alternativ enerji mənbələrinə keçid sürətlənir.

Avropa isə enerji asılılığını azaltmaq üçün bərpa olunan enerji, enerji səmərəliliyi və elektromobillərə keçidi genişləndirməyi planlaşdırır. Bu prosesdə isə Çin əsas oyunçuya çevrilir, çünki o, günəş enerjisi və batareya texnologiyaları üzrə təchizat zəncirinə nəzarət edir.

Hərbi müttəfiqliklərdə çatlar

Müharibə ABŞ-ın hərbi ittifaqlarında da gərginlik yaradıb. Böyük Britaniya və Fransa ABŞ-sız şəkildə Hörmüz boğazında təhlükəsizliyi təmin etmək üçün plan hazırlamağa başlayıb.

Eyni zamanda Avropa İttifaqı kollektiv müdafiə mexanizmlərini gücləndirmək variantlarını nəzərdən keçirir. Bu addım qismən Trampın Qrenlandiya ilə bağlı bəyanatları fonunda atılır.

Bununla belə, bir çox ölkələr ABŞ-ın hərbi gücünü hələ də vacib hesab edir. ABŞ və Filippin arasında keçirilən genişmiqyaslı hərbi təlimlərə Yaponiya və Kanada da qoşulub.

Diplomatik itkilər artır

Müharibə ABŞ-ın diplomatik mövqelərinə də zərbə vurub. Bir çox ölkədə antiamerika əhval-ruhiyyəsinin gücləndiyi bildirilir.

ABŞ Dövlət Departamentinin nümayəndəsi Tommi Piqott isə Vaşinqtonun addımlarının qlobal təhlükəsizliyi artırmağa yönəldiyini bildirib.

Bütün bunlara baxmayaraq, Trampın tərəfdarları hesab edir ki, İrana qarşı indiki siyasət uzunmüddətli perspektivdə ABŞ üçün faydalı olacaq.

Xatırladaq ki, Donald Tramp daha əvvəl İrana qarşı müharibənin səbəbini 2023-cü ildə HƏMAS tərəfindən İsrail-ə edilən hücumlarla əlaqələndirmişdi. ABŞ prezidenti həmçinin bildirib ki, lazım gələrsə, Tehran ilə birbaşa danışıqlara da hazırdır.

Günay İlqarqızı