Prezidentin məhkəmələrlə bağlı imzaladığı yeni qanun nədən ibarətdir? ALİ MƏHKƏMƏNİN SƏDR MÜAVİNİ VƏ DEPUTAT DANIŞIR

Prezident İlham Əliyev “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” və “Məhkəmə-Hüquq Şurası haqqında” qanunlara edilmiş 2024-cü il 7 noyabr tarixli dəyişikliklər təsdiq edib.

Gununsesi.info-nun xəbərinə görə, yeni dəyişikliklərin tətbiqinə dair Prezidentin imzaladığı fərman məhkəmə-hüquq sistemində islahatlara əsas olacaq.

Ali Məhkəmənin Mülki Kollegiyasının sədri  Sənan Hacıyev bildirib ki, bu dəyişikliklərə əsasən aşağıdakı mühüm islahatlar həyata keçirilmişdir:

Onun sözlərinə görə, bu dəyişikliklər hakimlərin seçim prosesini təkmilləşdirir:

“Məqsəd, ədalət mühakiməsinin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə nail olmaq üçün hakimlərin iş yükünün optimallaşdırılması baxımından vakant hakim vəzifələrinin qısa müddətdə komplektləşdirilməsidir. Hakimlərin seçim prosesi sadələşdirilərək, test imtahanı, yazılı imtahan və müsahibə əsasında olmaqla – üç mərhələdən ibarət olması müəyyən edilmişdir. Bu imtahanlarda uğur qazanmış namizədlərin Ədliyyə Akademiyasında tədrisə cəlb edilmələri əvvəlki kimi hakim vəzifəsinə təyin olunanadək deyil, artıq təyinat aldıqdan dərhal sonra həyata keçiriləcəkdir”.

Ali Məhkəmənin sədr müavini deyir ki, hakimlərin qiymətləndirilməsi prosesi də təkmilləşdirilib:

“Ədalət mühakiməsinin keyfiyyətinin artırılması, məhkəmə sistemində idarəçiliyin təkmilləşdirilməsi, hakimlərin vəzifədə irəli çəkilməsində şəffaflığın təmin olunması, onların fəaliyyətinin stimullaşdırılması, tədris ehtiyaclarının müəyyənləşdirilməsi və fəaliyyətini davam etdirməyə uyğunluğunun müəyyən edilməsi əsas məqsəddir. Bu fəaliyyəti həyata keçirəcək xüsusi qurum olan Hakimlərin Qiymətləndirilməsi Komitəsi təsis edilmişdir. Komitə Məhkəmə-Hüquq Şurası tərəfindən 5 il müddətinə seçilən 9 üzvdən ibarət (Ali Məhkəmənin üç hakimi, apellyasiya instansiyası məhkəmələrindən üç hakim və birinci instansiya məhkəmələrindən üç hakim) olacaqdır; Hakimlərin fəaliyyəti əvvəlki kimi əsasən Ali Məhkəmə, apellyasiya instansiyası və birinci instansiya məhkəmələri sədrlərinin təqdim etdikləri məlumatlar əsasında deyil, həmçinin yeni yaradılan Komitə tərəfindən müstəqil qaydada toplanılan obyektiv məlumatları əks etdirən materiallar əsasında onların peşəkarlıq səviyyəsini müəyyən etməyə imkan verən kəmiyyət (məhkəmə fəaliyyəti üzrə iş yükü və onun öhdəsindən gəlmək bacarığı) və keyfiyyət (məhkəmə aktlarının və məhkəmə proseslərinin idarə edilməsi keyfiyyəti, kommunikasiya bacarıqları, hakim etikası və intizamlılıq) göstəriciləri üzrə qiymətləndiriləcəkdir. Məhkəmə sədrləri, sədr müavinləri və kollegiya sədrlərinin inzibati səlahiyyətlərin icrası üzrə fəaliyyəti əsasən Hakimlərin Qiymətləndirilməsi Komitəsi tərəfindən müstəqil qaydada toplanılan materiallar əsasında onların idarəçilik bacarıqlarını müəyyən etməyə imkan verən meyarlar (müvafiq məhkəmədə əmək və icra intizamına riayət edilməsi və işin təşkili vəziyyəti (məhkəmə statistikasının və arxiv işinin aparılması, kargüzarlıq qaydalarına əməl olunması, məhkəmə aparatına rəhbərliyin təşkili, məhkəmə təcrübəsinin öyrənilməsi və ümumiləşdirilməsi vəziyyəti, vətəndaşların qəbulu, müraciətlərə baxılması sahəsində məhkəmədə işin təşkili) üzrə qiymətləndiriləcəkdir”.

Sənan Hacıyevin sözlərinə görə, bundan sonra hakimin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsinin yekununda əvvəlki kimi 2 deyil, 3 (yüksək, qənaətbəxş və peşəkar çatışmazlıq) nəticələrdən biri müəyyən olunacaq və fəaliyyəti yüksək qiymətləndirildiyi halda Məhkəmə-Hüquq Şurası tərəfindən hakimin vəzifədə irəli çəkilməsi imkanı nəzərdən keçirilə biləcəkdir: “Komitə tərəfindən hakimin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsinə dair yekun rəyin tərtib olunması və bu rəyin Məhkəmə-Hüquq Şurası tərəfindən müzakirə edilməklə təsdiq olunması nəzərdə tutulur. Hakimlərin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsinin müfəssəl qaydaları və metodologiyasının Məhkəmə-Hüquq Şurası tərəfindən qəbul edilməsi nəzərdə tutulmuşdur”.

Ali Məhkəmənin sədr müavinin sözlərinə görə, yeni dəyişikliklərdə Məhkəmə-Hüquq Şurasının Apellyasiya Şurası da yaradılıb:

“Məqsəd məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyinin daha effektiv şəkildə təmin edilməsidir.

Məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının və Məhkəmə-Hüquq Şurasının aparatlarında dövlət qulluğuna qəbulla bağlı keçirilən müsahibənin nəticələrindən verilən şikayətlərə əvvəlki kimi Ədliyyə Nazirliyinin deyil, Məhkəmə-Hüquq Şurasının yeni yaradılmış Apellyasiya Şurası baxacaqdır”.

Milli Məclisin deputatı  Naqif Həmzəyev də Gununsesi.info-ya müsahibəsində Azərbaycanda məhkəmə-hüquq islahatlarının mühüm mərhələyə qədəm qoyduğunu deyib: “Son illər aparılan islahatlar öz nəticəsini verməkdədir. Məhkəmə hakimiyyətinin güclü olması üçün birinci növbədə onun maddi-texniki bazasının yaxşı yaradılmasıdır ki, biz buna nail olmuşuq. Bugün məhkəmələr üçün müasir binalar, hakimlər üçün yaxşı iş şəraiti yaradılıb. Hakimlərin əmək haqqlarında da artımlar bu işə öz tövhəsini verib”.

Naqif Həmzəyev deyir ki, hakim korpsunun test yolu ilə formalaşdırılması prosesi də məhkəmələrin fəaliyyətində ciddi dönüş yaradıb: “Bugün biliyi , bacarığı olan hüquqşünaslar üçün hakim olmaq yolunda maneə yoxdur”. 

Günay Mahirqızı

Gununsesi.info