Icma.az
close
up
RU
Putin, Tramp və Si Szinpin eyni masada Görüşün əsl məqsədi nədir?

Putin, Tramp və Si Szinpin eyni masada Görüşün əsl məqsədi nədir?

Azxeber.com portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Çin Sədri Si Cinpin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp noyabrın 19-da Çinin Şençjen şəhərində üçtərəfli görüş keçirəcəklər.

Bu barədə noyabrın 16-da Çinin Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi saytında məlumat yayılıb.

Nazirliyin sözçüsü açıqlamasında bildirib ki, Si Cinpin noyabrın 19-da Şençjen şəhərində Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə Çin–Rusiya–ABŞ sammitinə ev sahibliyi edəcək.

Çinin Xarici İşlər Nazirliyi dünya liderlərinin gözlənilən görüşü ilə bağlı hələlik əlavə təfərrüat açıqlamayıb.

Mövzu ilə bağlı AZXEBER.COM-a açıqlamasında politoloq Natiq Miri bildirib ki, Çində keçirilməsi nəzərdə tutulan üçtərəfli görüşdə konkret məsələlərin müzakirəsi ilə bağlı razılıq əldə olunmayıb:

"Çünki Çin lideri Si Szinpin əvvəlcədən nəticəyönümlü hər hansı məsələnin müzakirəsini istəmir. Xüsusilə İran-ABŞ və Rusiya-Ukrayna müharibələri ilə bağlı proseslərdə konkret qərarların qəbulunda iştirakını istisna edir. Yəni bu istiqamətlərdə məsuliyyət daşımaq, gələcəkdə Çin dövlətinin həmin proseslərdə həlledici qərarlar verməsi və tarixdə bu cür mövqe ilə qalması arzusunda deyil. Ona görə də Çin rəhbəri nə Rusiya-Ukrayna, nə də İran-ABŞ qarşıdurması ilə bağlı ciddi müzakirələrin aparılmasından və qərarların qəbulundan imtina edir. Belə olan halda, görüşdə bundan sonra hansı daha ciddi məsələlər müzakirə oluna bilər ki, bu, həm də qlobal əhəmiyyət daşısın? Digər tərəfdən, ABŞ Prezidenti Donald Trampın müzakirə etmək istədiyi nüvə silahlarına nəzarət məsələsi də var. Lakin Çin bu məsələnin müzakirəsindən birmənalı şəkildə imtina edir. Bu mövqeni təkcə Çin rəhbərliyi deyil, ölkənin alimləri də bölüşür və nüvə silahlarına nəzarət, onların məhdudlaşdırılması məsələlərinin müzakirə predmetinə çevrilməsini istəmirlər. Çində hesab edirlər ki, hazırda ölkənin nüvə başlıqlarının və silahlarının sayı ABŞ və Rusiya ilə müqayisədə daha azdır. Yəni bu sahədə rəqabətdə Çin həmin dövlətlərdən geri qalır. Buna görə də belə bir üçtərəfli məhdudiyyətin indiki mərhələdə Çin üçün arzuolunan olmadığı düşünülür. Tramp isə buna baxmayaraq, məsələni müzakirə etmək istəyir. Bununla belə, o da anlayır ki, danışıqlardan konkret və nəticəyönümlü qərarların çıxarılması mümkün deyil”.

Politoloq əlavə edib ki, ortada böyük qeyri-müəyyənlik var:

"Qlobal əhəmiyyət daşıyan məsələlərin heç birinin gündəliyə salınmadığı, hətta müzakirə edilsə belə, konkret qərarların qəbul olunmayacağı görünür. Düşünürəm ki, tərəflərin, xüsusilə də Çinin əsas marağı üç dövlət arasında münasibətlərin, o cümlədən ABŞ-Çin əlaqələrinin yumşaldılması, ticarət və əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi, qarşılıqlı tarif müharibəsinin aradan qaldırılması ilə bağlı ola bilər. Ehtimal ki, məhz bu məsələlər müzakirə olunacaq. Ancaq bundan qlobal xarakterli və dünya üçün əhəmiyyətli qərarların qəbulunu gözləmək doğru olmaz.

Əslində, bu üçtərəfli görüşün keçirilməsi təşəbbüsü Rusiyadan gəlib. Rusiya bu təklifi irəli sürməklə yalnız Ukrayna-Rusiya və İran-ABŞ müharibələrini həll etmək niyyətini ortaya qoymayıb. Burada əsas məqsəd həm də özünün qlobal güc statusunu nümayiş etdirməkdir. Çin lideri Si Szinpinin ABŞ-a son səfərindən sonra da aydın oldu ki, dünyada iki qlobal güc mərkəzi kimi ABŞ və Çin ön plana çıxır. Əlbəttə, bu, Rusiyanın mövqeyini kiçildən açıqlama və yanaşma idi. Artıq dünya dövlətləri də bu reallığı qəbul etməyə başlayır. Rusiya üçtərəfli görüş təşəbbüsünü irəli sürməklə dünyaya göstərmək istəyir ki, qlobal güc mərkəzləri ikidən deyil, üç dövlətdən ibarətdir. Lakin göründüyü kimi, nə Çin, nə də ABŞ bu yanaşmanı dolayısı ilə qəbul edir. Çindən asılı vəziyyətə düşən Rusiyanın Çinlə bərabər statusda qəbul edilməsi Pekin üçün də arzuolunan deyil. Üstəlik, bəzən Çində keçiriləcək üçtərəfli görüşü İkinci Dünya müharibəsindən sonra baş tutmuş Yalta konfransı ilə müqayisə edirlər. Bu yanaşmalar isə sadəcə şişirtmədən və Rusiyanın maraqlarını ifadə edən mövqedən başqa bir şey deyil”.

Müsahibimizin sözlərinə görə, Rusiya hazırda hər hansı dünya müharibəsində qalib dövlət statusunda deyil:

"Əksinə, özünün hələ də təsir dairəsində hesab etdiyi Ukrayna ilə müharibədə artıq beş ilə yaxın müddətdir ciddi çətinliklərlə üzləşir. Bu müharibədə Rusiyanın bataqlığa düşdüyü və oradan çıxış imkanlarının hələ də aydın görünmədiyi müşahidə olunur. Cəbhədəki vəziyyət və döyüşlərin gedişi də bu prosesin mürəkkəbliyini göstərir. Ona görə də dünyanın yenidən təsir dairələrinə bölünməsi ilə bağlı fikirlər səsləndirmək xam xəyaldan başqa bir şey deyil. Bundan əlavə, dünya artıq əvvəlki dünya deyil. Üç dövlətin qərarı ilə dünyanın bölüşdürülməsi mümkün olmadığı kimi, digər dövlətlər də belə bir yanaşma ilə razılaşmayacaq. Çünki bu üç dövlətdən fərqli olaraq, daha böyük iddialara malik, inkişaf edən və getdikcə regional və qlobal səviyyədə güclənən dövlətlər, eləcə də yeni güc mərkəzləri meydana çıxıb və bu proses davam edəcək.

Ona görə də bir neçə dövlətin kağız üzərində dünyanın bölüşdürülməsi ilə bağlı qəbul edəcəyi qərarlar elə kağız üzərində də qalacaq. Bu reallığı həm Çin, həm də ABŞ yaxşı anlayır. Dünya tamamilə dəyişib. ABŞ kimi hegemon gücün belə İran müharibəsində mövqeləri sarsılıb. Məhz bu müharibədən sonra təkqütblü dünyanın sonuna doğru ciddi bir addım atıldı. Artıq təkqütblü deyil, çoxqütblü dünyadan danışmaq mümkündür. Lakin hələlik bu yeni dünya nizamının formalaşması və güc balansının hansı istiqamətdə dəyişəcəyi tam aydın deyil”.

Aynur Babazadə

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:65
embedMənbə:https://azxeber.com
archiveBu xəbər 16 Noyabr 2026 13:14 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see311

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see308

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see306

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see305

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see296

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see291

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see287

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see262

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see258

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see254

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see251

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see251

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see249

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see240

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see238

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see237

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see236

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see207

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri