Qardaşlıqdan strateji tərəfdaşlığa ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi son müsahibə Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin bu gün hansı yüksək mərhələyə çatdığını bir daha aydın şəkildə göstərdi. 21 avqust 2026-cı il tarixli müsahibədə dövlətimizin başçısı iki qardaş ölkə arasında siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji, humanitar və digər sahələrdə əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən danışaraq, bu münasibətlərin gələcək perspektivlərinə də mühüm nəzər saldı.

Azərbaycan və Özbəkistanı birləşdirən münasibətlər ilk növbədə ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə, mənəvi dəyərlərə və xalqlarımız arasında əsrlər boyu formalaşmış qarşılıqlı rəğbətə əsaslanır. Bu möhkəm təməl üzərində qurulan dövlətlərarası əlaqələr son illərdə misli görünməmiş inkişaf mərhələsinə yüksəlib. Prezident İlham Əliyevin sözləri ilə desək, bu gün Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri ən yüksək pilləyə - müttəfiqlik səviyyəsinə çatıb.
Bu uğurun əsas amillərindən biri iki ölkə liderləri arasında formalaşmış qarşılıqlı hörmət, etimad və səmimi dostluq münasibətləridir. Prezident İlham Əliyev Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevi Azərbaycanın böyük dostu və qardaşı kimi dəyərləndirərək, onun iki ölkə arasındakı əlaqələrin inkişafına verdiyi mühüm töhfəni xüsusi vurğulayıb.
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin sürətli inkişafı qarşılıqlı səfərlərin intensivliyində də özünü göstərir. Son beş ildə ən yüksək səviyyədə 15 qarşılıqlı səfərin həyata keçirilməsi siyasi dialoqun nə qədər fəal olduğunu nümayiş etdirir. Bu səfərlər zamanı əldə olunan razılaşmalar münasibətlərin yalnız siyasi deyil, həm də iqtisadi və humanitar baxımdan yeni məzmun qazanmasına şərait yaradıb.
İqtisadi əməkdaşlıq isə bu münasibətlərin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsinin artması, qarşılıqlı investisiyaların genişlənməsi və yeni birgə layihələrin həyata keçirilməsi gələcək üçün böyük imkanlar yaradır. 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 795 milyon ABŞ dollarına çatıb, 2026-cı ilin ilk beş ayında isə bu göstərici daha 33 faiz artıb. Həmçinin 500 milyon ABŞ dolları ümumi kapitalla yaradılmış Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti birgə layihələrin maliyyələşdirilməsi baxımından mühüm mexanizmə çevrilib.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əlaqələrin genişlənməsində Xəzər dənizi mühüm birləşdirici amildir. Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında mühüm nəqliyyat və logistika mərkəzlərindən birinə çevirir. Bu istiqamətdə Özbəkistanla əməkdaşlığın genişləndirilməsi həm iki ölkənin iqtisadi maraqlarına, həm də bütövlükdə regionun inkişafına xidmət edir.
Energetika sahəsində yeni imkanlar da diqqət çəkir. Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan arasında yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq regionun gələcək enerji potensialının artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadə, enerji sistemlərinin inteqrasiyası və yaşıl enerjinin ixracı istiqamətində atılan addımlar Azərbaycanın enerji siyasətinin yeni mərhələsini nümayiş etdirir.
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin gücü yalnız siyasi və iqtisadi göstəricilərlə ölçülmür. Bu münasibətlərin ən möhkəm dayaqlarından biri də mədəni-humanitar əlaqələrdir. Son illərdə keçirilən qarşılıqlı mədəniyyət günləri, elm və təhsil layihələri, şəhərlər arasında qurulan qardaşlıq əlaqələri xalqlarımızın bir-birinə daha da yaxınlaşmasına xidmət edir.
Özbəkistanın Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinin bərpasına verdiyi dəstək isə qardaşlığın ən parlaq nümunələrindən biridir. Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəbin inşa edilməsi iki xalqın dostluğunun gələcək nəsillərə ötürülən rəmzi kimi böyük mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Bakıda “Özbəkistan” parkının yaradılması xalqlarımız arasındakı qardaşlığın Azərbaycan paytaxtında əbədiləşdirilməsinin gözəl nümunəsidir.
Azərbaycan və Özbəkistanın əməkdaşlığı daha geniş mənada Türk dünyasının birliyinə də mühüm töhfə verir. Hər iki dövlət Türk Dövlətləri Təşkilatının fəal üzvüdür və türk dövlətləri arasında siyasi, iqtisadi, mədəni və humanitar əlaqələrin gücləndirilməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əlaqələrin dərinləşməsi Türk dünyasının vahid əməkdaşlıq məkanına çevrilməsi istiqamətində böyük imkanlar açır.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində vurğulanan əsas məqamlardan biri də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərinin getdikcə daha strateji xarakter almasıdır. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında qarşılıqlı səfərlərin və siyasi dialoqun artması, iqtisadi və nəqliyyat layihələrinin genişlənməsi vahid tarixi, mədəni və geosiyasi məkanın formalaşmasına mühüm töhfə verir.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri artıq ənənəvi diplomatik əlaqələr çərçivəsini çoxdan geridə qoyub. Bu münasibətlər qarşılıqlı etimada, siyasi həmrəyliyə, iqtisadi tərəfdaşlığa və xalqlarımızın ortaq mənəvi dəyərlərinə söykənən böyük strateji əməkdaşlığa çevrilib.
Prezident İlham Əliyevin son müsahibəsi bir həqiqəti bir daha təsdiqləyir: Azərbaycan və Özbəkistanın gücü onların yalnız bugünkü əməkdaşlığında deyil, gələcəyə birlikdə baxmasındadır. İki qardaş ölkənin qarşısında böyük imkanlar dayanır. Bu imkanların reallaşdırılması Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərini daha da möhkəmləndirməklə yanaşı, bütün Türk dünyasının siyasi, iqtisadi və mədəni gücünün artmasına xidmət edəcək.
Qardaşlıqla başlayan bu münasibətlər bu gün strateji müttəfiqliyə çevrilib. Əminliklə demək olar ki, Azərbaycan və Özbəkistanın birgə addımları qarşıdakı illərdə daha böyük layihələrin, daha geniş əməkdaşlığın və daha möhkəm Türk dünyası birliyinin əsasını təşkil edəcək.

Paşa Hadıyev
YAP Qazax rayon təşkilatının sədr müavini