Qəbələdə 12 ci Zirvə Görüşü Prezident İlham Əliyevin çıxışının strateji və geosiyasi əhəmiyyəti

Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Dövlət Başçıları Şurasının 12-ci Zirvə Görüşü türkdilli ölkələr arasında siyasi, iqtisadi və mədəni inteqrasiyanın daha da güclənməsi baxımından mühüm hadisə kimi tarixə düşdü. Zirvə görüşündə Prezident İlham Əliyevin çıxışı həm təşkilatın gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirdi, həm də Azərbaycan diplomatiyasının regionda və qlobal miqyasda artan nüfuzunu bir daha nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Türk Dövlətləri Təşkilatı artıq regional əməkdaşlıq platformasından qlobal təsir gücünə malik geosiyasi mərkəzə çevrilib. O qeyd etdi ki, bu proses təkcə iqtisadi maraqlarla deyil, həm də ortaq tarixi və mədəni dəyərlər üzərində formalaşan strateji həmrəyliklə bağlıdır. Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və müşahidəçi üzvlər arasında artan əməkdaşlıq beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni güc mərkəzinin yaranmasına səbəb olur.
Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, ölkəmiz Türk Dövlətləri Təşkilatının institusional inkişafına dəstək məqsədilə Katibliyin hesabına 2 milyon ABŞ dolları məbləğində ianə köçürüb. Bu addım Azərbaycanın təşkilat qarşısında məsuliyyətli üzv kimi öhdəliklərini yerinə yetirdiyini, həm də Türk dünyasının birliyinə sadiqliyini bir daha nümayiş etdirir. Bu təşəbbüs, eyni zamanda, Azərbaycan diplomatiyasının regional əməkdaşlığa praktiki töhfə vermək iradəsini əks etdirir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizliyin iqtisadi inkişafın təməl şərtlərindən biri olduğunu qeyd etdi. Onun sözlərinə görə, yalnız sabitlik şəraitində davamlı iqtisadi inkişaf, sosial rifah və regional əməkdaşlıq mümkün ola bilər. Bu baxımdan, Azərbaycan regionda sabitliyin təmin olunması üçün fəal sülh təşəbbüsləri ilə çıxış edir.
Dövlət başçısı vurğuladı ki, iqtisadi tərəqqi yalnız güclü təhlükəsizlik əsasları üzərində qurula bilər. Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi hərbi islahatlar, milli müdafiə qabiliyyətinin artırılması və sərhədlərinin etibarlı şəkildə qorunması bu siyasətin uğurlu nəticəsidir. İlham Əliyev qeyd etdi ki, müstəqilliyini qorumaq istəyən hər bir dövlət öz təhlükəsizlik sistemini güclü saxlamağa borcludur.
Prezidentin fikrincə, bugünkü dünyada hərbi güc təkcə müdafiə vasitəsi deyil, həm də milli iradənin, müstəqilliyin və suverenliyin təminatçısıdır. Azərbaycan Ordusunun 2020-ci ildə qazandığı Zəfər, həmçinin sonrakı dövrdə həyata keçirilən modernləşmə proqramları bu prinsipin real təcəssümüdür. İlham Əliyev qeyd etdi ki, “heç bir xalq öz ərazi bütövlüyünü və müstəqilliyini təmin etmədən inkişaf edə bilməz.”
Prezident İlham Əliyev bəyan etdi ki, Azərbaycan regionda uzunmüddətli sülhün bərqərar olması üçün ardıcıl və prinsipial addımlar atır. Ermənistanla normallaşma prosesinə konstruktiv yanaşma, sülh müqaviləsi istiqamətində səylər və regional nəqliyyat əlaqələrinin bərpası bu siyasətin mühüm tərkib hissəsidir. Dövlət başçısı bildirdi ki, Azərbaycanın sülh gündəliyi regional inteqrasiyanın əsas dayaqlarından biridir.
İlham Əliyev çıxışında qeyd etdi ki, nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq Türk Dövlətləri Təşkilatının gələcək inkişafı üçün prioritet istiqamətlərdəndir. O, Zəngəzur dəhlizinin açılmasının bütün türk dünyasının iqtisadi və strateji inteqrasiyasına xidmət edəcəyini vurğuladı. Azərbaycan artıq “Orta Dəhliz”in əsas həlqələrindən biri kimi regionun nəqliyyat xəritəsində mühüm yer tutur.
Prezident İlham Əliyev Vaşinqton Zirvəsində əldə olunan razılaşmaların TDT çərçivəsində əməkdaşlığa müsbət təsirini vurğuladı. O, xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin açılmasının türk dünyasının quru yolla birləşməsini təmin edən tarixi hadisə olacağını qeyd etdi. Bu dəhliz təkcə regional ticarətin deyil, həm də strateji təhlükəsizliyin və qarşılıqlı asılılığın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Prezident çıxışında bildirdi ki, Azərbaycan “yaşıl enerji” sahəsində regionda aparıcı ölkəyə çevrilir. Günəş, külək və su elektrik enerjisi sahələrində həyata keçirilən iri layihələr, xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaradılan “yaşıl enerji zonaları” türk dünyasında ekoloji və iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar açır. İlham Əliyev qeyd etdi ki, Azərbaycanın bu sahəyə yönəltdiyi sərmayələr dayanıqlı gələcək üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyev çıxışını türk xalqlarının ortaq dəyərləri və mənəvi birliyi ilə yekunlaşdırdı:
“Bizim tarixi, mədəni, etnik köklərimiz, ortaq dillərimiz və ənənələrimiz bizi bir ailə kimi birləşdirir. Türk dünyasının birliyi sabitlik, əməkdaşlıq və tərəqqinin təminatçısıdır.”
Bu fikirlər Türk Dövlətləri Təşkilatının gələcək fəaliyyətinin ideoloji əsaslarını müəyyənləşdirir və inteqrasiyanın mədəni-siyasi dərinliyini göstərir.
Qəbələ Zirvə Görüşü təkcə diplomatik hadisə deyil, həm də Türk dünyasının gələcək strateji xəritəsini müəyyənləşdirən platforma kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin çıxışı təşkilatın geosiyasi çəkisinin artmasına, iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə, eyni zamanda, türk birliyinin ideoloji möhkəmlənməsinə yönəlmiş çağırış idi.
Azərbaycan bu zirvə vasitəsilə bir daha sübut etdi ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının mərkəzində dayanan ölkə kimi, həm regional sabitliyin, həm də qlobal dialoqun təşəbbüskarıdır.
Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi