Qısa videolar beynə necə təsir edir?

Son illərdə sosial şəbəkələr həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Xüsusilə “TikTok”, “Instagram Reels” və “YouTube” “Shorts” kimi platformalarda yayılan qısa videolar milyonlarla insanın gündəlik vaxtının böyük hissəsini tutur.

Bir neçə saniyəlik videoların ard-arda izlənilməsi əyləncəli görünsə də, bu vərdişin insan beyninə və diqqət qabiliyyətinə təsiri ilə bağlı müzakirələr getdikcə artır.

“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, qısa videoların əsas xüsusiyyəti istifadəçiyə çox qısa müddətdə yeni və maraqlı məzmun təqdim etməsidir.

İnsan beyni yeniliyə meyilli olduğundan hər yeni video maraq hissini yenidən aktivləşdirir.

Nəticədə istifadəçi bir videodan digərinə keçərək uzun müddət ekran qarşısında qalır. Bu proses beyində sürətli informasiya axınına alışqanlıq yarada bilər.

Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri odur ki, davamlı olaraq qısa və sürətli məzmun izləyən insanlar daha uzun mətnləri oxumaqda, dərs və ya iş üzərində uzun müddət fokuslanmaqda çətinlik çəkə bilərlər.

Çünki beyin qısa zaman ərzində mükafat almağa öyrəşir və daha çox səbir tələb edən fəaliyyətlər ona maraqsız görünməyə başlayır.

Bu vəziyyət xüsusilə uşaqlar və yeniyetmələr arasında narahatlıq doğurur. Məktəbdə dərs dinləmək, kitab oxumaq və ya ev tapşırığını yerinə yetirmək diqqətin müəyyən müddət ərzində bir nöqtəyə yönəldilməsini tələb edir. 

Ancaq saatlarla qısa videolar izləyən uşaqlar üçün bu proses daha çətin ola bilər. Valideynlərin bir çoxu övladlarının əvvəlki illərlə müqayisədə daha tez sıxıldığını və diqqətinin daha tez yayındığını müşahidə etdiklərini bildirirlər.

Digər tərəfdən, sosial şəbəkələrin tamamilə mənfi təsir göstərdiyini söyləmək də düzgün olmazdı. Qısa videolar vasitəsilə insanlar yeni biliklər əldə edir, xəbərləri izləyir və müxtəlif bacarıqları öyrənirlər.

Problem əsasən istifadə müddətinin həddindən artıq artdığı hallarda ortaya çıxır. Bir neçə dəqiqəlik istifadənin ciddi təsiri olmaya bilər, lakin saatlarla fasiləsiz video izləmək beynin informasiya qəbul etmə vərdişlərini dəyişə bilər.

Maraqlıdır ki, bəzi insanlar telefona baxmadıqda belə diqqətlərini toplamaqda çətinlik çəkdiklərini etiraf edirlər.

Məsələn, kitab oxuyarkən və ya film izləyərkən tez-tez telefonu yoxlamaq istəyi yaranır. Bu isə beynin daimi stimul axtarmasının nəticəsi kimi qiymətləndirilir.

Mütəxəssislər diqqətin qorunması üçün gün ərzində sosial şəbəkələrə sərf olunan vaxtın məhdudlaşdırılmasını, bildirişlərin azaldılmasını və kitab oxumaq, idmanla məşğul olmaq kimi fəaliyyətlərə daha çox vaxt ayrılmasını tövsiyə edirlər. Çünki diqqət də əzələ kimidir – istifadə edildikcə güclənir, daim yayındırıldıqda isə zəifləyə bilər.

Texnologiya həyatımızı asanlaşdırsa da, onun beynimizə necə təsir etdiyini anlamaq getdikcə daha vacib məsələyə çevrilir. 

Qeyd edək ki, sosial şəbəkələrin diqqət müddətini nə dərəcədə azaltdığı ilə bağlı araşdırmalar davam etsə də, bir məsələ aydındır: sürətli məzmun dövründə diqqəti qorumaq müasir insanın qarşılaşdığı ən böyük çağırışlardan biridir.

Aişə Abdulova
“Cebheinfo.az”
 

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin