Qızlar və oğlanlar birlikdə oxuyanda bir birinin fikirlərini dinləməyi və qarşılıqlı hörməti öyrənirlər

İngiltərədə aparılan araşdırmalar göstərir ki, qız və oğlanların ayrı təhsil alması qızlar üçün daha müsbət nəticə verir. Səbəb budur ki, oğlanlar qızlar üzərində dominant olduğu üçün qızlar özlərini tam göstərə bilmirlər. Ancaq qızlar həmcinsləri ilə rəqabət apardıqda daha yüksək nəticələr göstərirlər.

“Qızlar və oğlanlar birlikdə oxuyanda nəticələr eyni, hətta bəzən daha yaxşı olur”.

Bu sözləri Bizimyol.info portalına açıqlamasında Azərbaycan Assosiasiyasının sədri Tofiq Sadıxov qızlar və oğlanlar bir yerdə, yoxsa ayrı təhsil almalıdır sualına münanasibət bildirərkən deyib. Təhsil eksperti bildirib ki, qarışıq siniflərdə təhsil alan qızların və oğlanların birlikdə təhsil alması gələcəkdə ailə və iş həyatı üçün çox vacib bir dəyər yaradır.

Tofiq Sadıxov

“Öncə bəzi faktlara nəzər salaq. UNESCO-nun 2021-ci ildəki hesabatına görə, qarışıq təhsil verən məktəblərdə qızların universitetə qəbul faizi 18% daha yüksəkdir. Bunun səbəbi sosial bacarıqların, özünüifadə imkanlarının və akademik dəstəyin daha balanslı olmasıdır. PISA 2018-in nəticələrinə əsasən, qarışıq məktəblərdə oxuyan qızların riyaziyyat və təbiət fənlərində nailiyyətləri, ayrı təhsil alan qızlardan orta hesabla 11 bal yüksək olub. Amerika Psixologiya Assosiasiyası (APA) 2014 meta-analizi1.6 milyon şagird üzərində aparılıb. Nəticədə ayrı təhsil məktəblərinin akademik üstünlüyünə dair əhəmiyyətli sübut yoxdur. Yəni qızlar və oğlanlar birlikdə oxuyanda nəticələr eyni, hətta bəzən daha yaxşı olur. Cambridge Universitetinin 2017-ci ildəki araşdırmasına görə, qarışıq məktəblərdə oxuyan qızların liderlik bacarıqları və ictimai fəallığı 30% daha yüksək inkişaf edir.

Bu statistika və faktlar bizə nə verir? Qarışıq siniflərdə təhsil alan qızlar və oğlanlar birlikdə oxuyanda bir-birinin fikirlərini dinləməyi, əməkdaşlıq etməyi və qarşılıqlı hörməti öyrənirlər. Bu, gələcəkdə ailə və iş həyatı üçün çox vacib bir dəyər yaradır. Ayrı məktəblərdə oxuyan şagirdlərdə qızların “yumşaq fənlərdə”, oğlanların isə “dəqiq elmlərdə” yaxşı olduğu kimi stereotiplər daha güclü qalır. Qarışıq məktəblərdə isə qızlar və oğlanlar bir-birinə nümunə olur və müxtəlif sahələrdə inkişaf edirlər. Qızlar oğlanlarla birlikdə oxuyanda daha çox cəsarətlənir, risk almağı və açıq rəqabət aparmağı öyrənirlər. Bu, gələcək karyerada böyük üstünlük yaradır. Cəmiyyət genderlərarası qarşılıqlı münasibətlər üzərində qurulub. Ayrı təhsil alan oğlan və qızlar real həyata düzgün hazırlanmır, sosiallaşma bacarıqları zəifləyir. Nəticədə nə baş verir? Elmi faktlar göstərir ki, ayrı təhsil qısa müddətdə bəzi üstünlüklər yaratsa da, uzunmüddətli perspektivdə qarışıq təhsil daha effektivdir. Çünki müasir dövrdə həm akademik uğur, həm də sosial inteqrasiya əsas hədəfdir”-deyə ekspert qeyd edib.

Tofiq Sadıxov vurğulayıb ki, eynicinsli təhsil yanaşması özünü tam doğrultmadığı üçün dünya praktikasında çox az hallarda tətbiq edilir: “Ölkəmizdə buna nümunə olacaq keçmiş türk liseyləri fəaliyyət göstərirdi. Nəticələrinin müəyyən məqamlarda uğurlu olmasını birbaşa onların təkcinsli təhsil almaqları ilə əlaqələndirmək doğru olmazdı. Ümumiyyətlə, biz iki cinsli cəmiyyətdə yaşadığımız üçün hansısa sahələrdə cinslərə qarşı bu formada ayrı-seçkilik və məhdudiyyətlərin qoyulmasını doğru hesab etmirəm. Eynicinsli təhsil yanaşması özünü tam doğrultmadığı üçün dünya praktikasında çox az hallarda tətbiq edilir. Ancaq istənilən halda bu məsələ geniş tədqiqat tələb edən bir sahədir.

Bu gün Azərbaycanda və dünyada qarışıq siniflərdə təhsil alan və uğurlu olan kifayət qədər insan var. Təhsil cinsə görə dəyişməməlidir. Təhsil almaq hər kəsin hüququdur. Eynicinsli siniflərdə isə biz bu hüququ çərçivəyə salıb istəmədən maneələr yaradırıq. Daha sağlam, daha möhkəm, daha təhsilli bir gələcək üçün sevgi ilə və dürüstcəsinə çalışsaq yetər”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info